II SA/Kr 2853/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Brachel-Ziaja AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 października 2003 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem skargę oddala Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją (znak: [...]) z dnia [...] września 2003 roku, działając w oparciu o art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 roku - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz.229) w związku z art. 103 ust. 2 oraz na podstawie art. 80 ust. 2 pkt.1 i art. 80 ust. 2 pkt.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku -Prawo budowlane (Dz.U. Nr 106, poz. 1126 z 2000 roku, z późn. zmianami) oraz art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego nakazał J. G. wykonanie w terminie do [...] grudnia 2003 roku, przeróbek w celu doprowadzenia do zgodności z przepisami, budynku mieszkalnego znajdującego się na działce nr ewid. [...] w miejscowości S. [...]. Przeróbki miały obejmować: - skrócenie połaci dachu od strony działki Z. O. i W. O. w taki sposób, aby dach kończył się przed ścianą usytuowaną w pobliżu granicy działki, mającą pełnić funkcję ściany oddzielenia przeciwpożarowego, - doprowadzenie ściany usytuowanej przy granicy działki Z. O. i W. O. do wymogów ściany oddzielenia przeciwpożarowego poprzez wymurowanie jej ponad drewniane elementy więźby dachowej, - przebudowanie pionu wentylacyjnego w pomieszczeniach kuchennych na parterze i piętrze, w taki sposób, aby każde z tych pomieszczeń posiadało odrębny kanał wentylacyjny, - zamurowanie wlotów z pomieszczeń pokoju do kanału wentylacyjnego, zamurowaniu cegłą pełną otworów okiennych na poziomie piwnic i poddasza w ścianie od strony południowej od strony granicy działki Z. O. i W. O., - zamurowanie luksferami o odporności ogniowej 60 minut wszystkich otworów okiennych w ścianie od strony południowej w poziomie parteru i l-go piętra. Przeróbki te winny być wykonane, w sposób określony w projekcie zmian i przeróbek sporządzonym przez E. S. (upr. bud. nr [...] i [...]). W uzasadnieniu powyższej decyzji organ l instancji wskazał, iż w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego i kontroli z dnia [...] maja 2001 roku ustalono, że na działce w S. [...], gmina B. znajduje się murowany budynek mieszkalny, posiadający otwory okienne w ścianie od strony południowej, przylegającej do granicy działki nr [...], stanowiącej własność Z. H. i W. H.. Ustalono nadto, iż w budynku tym, w pomieszczeniu gospodarczym znajduje się otwór o wymiarze 0,7 x 0,3m, na parterze w pokoju okno o wymiarach 0,8 x 0,8m i w kuchni okno o wymiarach 1,5 x 1,4m, na pierwszym piętrze - w łazience okno o wymiarach 1,5 x 1,4m i w kuchni okno o wymiarach 1,7 x 1,5m, na strychu - okno o wymiarach 0,8 x 0,8m. Przedmiotowy budynek mieszkalny, usytuowany w pobliżu granicy działki Z. O. i W. O., powstał w dwóch etapach. W roku 1961 wybudowano obiekt o wymiarach w rzucie 8,0x9,4m z czterema oknami w ścianie południowej (od strony granicy działki Z. O. i W. O.). W 1993 roku samowolnie rozbudowano istniejący budynek w stronę wschodnią o część o wymiarze w rzucie: 3,05 x 5,73m. Zarówno podczas kontroli jak i w toku całego postępowania wyjaśniającego J. G. nie okazała żadnych dokumentów związanych z budową, rozbudową, czy też użytkowaniem przedmiotowego obiektu. Oświadczyła, że przedmiotowy obiekt usytuowany jest w odległości 0,5 m od granicy działki. Właściciele działki sąsiedniej Z. i W. O. oświadczyli natomiast, że obiekt ten usytuowany jest w granicy działek oraz zażądali likwidacji wskazanych otworów. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem (znak: [...]) z dnia [...] sierpnia 2001 roku nałożył na J. G. obowiązek przedłożenia oceny technicznej budynku mieszkalnego. W oparciu o przedłożoną ocenę techniczną uznano za konieczne wykonanie przeróbek w celu doprowadzenia przedmiotowego budynku mieszkalnego do zgodności z przepisami. Organ l instancji wskazał na przepisy Rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego, obowiązujące w czasie budowy pierwszej części obiektu. Przepis § 20 ust. 1 tego rozporządzenia stanowił, iż odległość wznoszonego budynku z dachem o pokryciu odporności ogniowej klasy D (w rozumieniu przepisu § 18 ust.1 w/w rozporządzenia), przy braku zabudowy na działce sąsiedniej, winna wynosić 4,5 m od granicy tej działki. Przepis § 78 wskazywał, iż ściana zewnętrzna położona przy granicy nieruchomości powinna spełniać warunki określone w § 76 i 77, a więc być ścianą oddzielenia przeciwpożarowego. Natomiast przepis § 76 ust. 5 pkt. 3 stanowił, iż otwory w ścianie przeciwpożarowej są dopuszczalne pod warunkiem posiadania drzwi samoczynnie zamykających się o klasie odporności co najmniej C lub będą wypełnione cegłą szklaną albo szkłem zbrojonym w oprawie niepalnej. Przepis § 77 przewidywał wymóg, iż ściana przeciwpożarowa powinna być wyprowadzona na wysokość minimum 0,3 m ponad pokrycie dachu. Ponadto organ wskazał, iż w czasie rozbudowy obiektu o część wschodnią o wymiarach w rzucie: 3,05 x 5,73m naruszono przepisy obowiązującego w tamtym czasie rozporządzenia Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki /Dz. U. Nr 17, poz.62/. Przepis § 12 tego rozporządzenia przewidywał, bowiem, iż odległość budynku ze ścianą z otworami okiennymi winna wynosić minimum 4,0 m. Tymczasem budynek został rozbudowany z naruszeniem tego wymogu. Ponadto, naruszono § 13 wskazanego ostatnio rozporządzenia, gdyż mimo usytuowania budynku przy granicy działki nie wybudowano ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła J. G.. Zarzuciła, iż decyzja ta jest dla niej krzywdząca i upokarzająca. Dodała, iż budynek mieszkalny stoi ponad 40 lat i na usytuowanie otworów okiennych w czasie budowy wyraził zgodę S. O. - ojciec W. O.. Również jej nieżyjący już mąż - J. G. wyraził zgodę sąsiadowi na wybudowanie swoich budynków po granicy. Podkreśliła, iż okna nie przeszkadzały i nie przeszkadzają sąsiadowi, gdyż nie mieszka ani nie przebywa w przedmiotowym budynku, a jedynie przejeżdża na pole. Wskazała, iż sąsiad nie będzie również nic budował, gdyż tereny są zalewowe. Podawała, iż jej dom stoi przy rzece, która wylała w czasie powodzi w 1997 i 2001 roku. Okna służą do obserwacji poziomu wody w czasie powodzi. W ten sposób widzi kiedy musi się ewakuować wraz z rodziną. Ponadto podniosła, iż nie ma żadnej możliwości usytuowania okien w innej ścianie. Wskazała, iż okienka w szczycie budynku i w piwnicy będą zamurowane, a w łazience na pierwszym piętrze założy luksfery. Wniosła o umożliwienie pozostawienia otworów okiennych w kuchni na piętrze, w kuchni na parterze i w pokoju wnuczków w stanie niezmienionym przynajmniej do chwili, aż skończą naukę, by nie pozbawiać ich światła dziennego. Podała, iż aktualne pokrycie dachowe wymaga wymiany, ponieważ dom kryty jest eternitem (materiałem rakotwórczym - azbest). Wskazała, że gdy będzie dysponować środkami finansowymi dokona zmiany pokrycia dachu, skróci jego połać i wymuruje ścianę oddzielenia przeciwpożarowego w sposób zgodny z projektem zmian i przeróbek. Decyzją z dnia 24 października 2003 roku (znak: [...]) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (j.t- Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wskazał, iż zaskarżona decyzja jest zasadna, bowiem, podczas budowy przedmiotowego budynku naruszono przepisy techniczno - budowlane regulujące kwestie dotyczące usytuowania budynku przy granicy działki, w tym nie spełniono wymogów stawianych ścianom oddzielenia przeciwpożarowego. Przedmiotowy obiekt powstał w 1961 roku samowolnie. Mają do niego zastosowanie przepisy art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 roku - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229), przepisy wykonawcze zawarte w rozporządzeniu Przewodniczącego Komitetu Budownictwa Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 roku (Dz. U. Nr 38 poz. 196) w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego oraz rozporządzenia Ministra i Administracji Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 roku (Dz. U. Nr 17 poz. 62). Wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi budynek do zgodności z przepisami wykonawczymi obowiązującymi w dacie budowy. Przede wszystkim doprowadzi do zgodności z § 20 ust. 1 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa Urbanistyki i Architektury i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 21 lipca 1961 roku w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego, w myśl którego odległość wznoszonego budynku z dachem o pokryciu odporności ogniowej klasy D (w rozumieniu przepisu § 18 ust. 1 rozporządzenia) przy braku zabudowy na działce sąsiedniej winna wynosić 4,5m, jak również z § 12 rozporządzenia Ministra i Administracji Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 roku, zgodnie z którym odległość budynku ze ścianą zwróconą do granicy otworami okiennymi i drzwiowymi winna wynosić min. 4,0 m. Ponadto spełniony zostanie wymóg § 13 rozporządzenia, przewidującego, iż budynek usytuowany przy granicy działki powinien posiadać od strony tej granicy ścianę oddzielenia przeciwpożarowego. Organ odwoławczy wskazał, iż budynek narusza ponadto przepisy obowiązujące w chwili orzekania, a zawarte w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 poz. 690 ) tj.§ 272 ust.3, który stanowi, iż budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy działki powinien mieć od strony sąsiedniej działki ścianę oddzielenia przeciwpożarowego. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż zarówno przepisy Prawa budowlanego, jak i przepisy techniczno - budowlane nie zezwalają na pozostawienie budynku z otworami okiennymi przy granicy działki. Na powyższą decyzje skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie wniosła J. G.. Ponownie zarzuciła, iż dom został wybudowany przez nią i jej nieżyjącego już męża czterdzieści lat temu, a na usytuowanie otworów okiennych zgodę wyraził sąsiad S. O. - ojciec W. O.. Dodała, iż okna służą jej do obserwacji poziomu wody. Ponownie wskazała, iż zamuruje okienko w szczycie budynku i w piwnicy, lecz prosi o pozostawienie okien w kuchni na pierwszym piętrze, w kuchni na paterze oraz w pokoju wnuczków, gdyż tam konieczny jest dostęp światła dziennego. W przedmiocie nakazu skrócenia połaci dachu oraz doprowadzenia ściany do wymogów ściany oddzielenia przeciwpożarowego wyjaśniła, iż pokrycie dachowe wykonane z eternitu wymaga wymiany. Skarżąca dokona jej jeżeli będzie dysponować niezbędnymi środkami finansowymi. Ponadto podniosła, iż jej sąsiedzi O. przejawiają agresję w stosunku do niej i jej rodziny. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podnosząc te same argumenty co w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na podstawie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 02. 153.1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 02.153.1270). Sytuacja taka zachodzi w rozpatrywanym przypadku. W myśl art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 roku (Dz. U. 74. 38. 229) w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wydaje inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Przepis art. 37 stanowi zaś, iż przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń podlegają obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, gdy ponadto znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę lub powodują niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Przedmiotowy budynek, jak zostało ustalone w postępowaniu administracyjnym, został wybudowany w dwóch etapach tj. w 1961 i 1993 roku: Zarówno przy budowie obiektu w 1961 roku, jak i jego rozbudowie w 1993 roku zostały naruszone obowiązujące wówczas przepisy, odpowiednio ustawy z dnia 31 stycznia 1961 roku (Dz. U. 61.7.46) Prawo budowlane i rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego oraz ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 roku i rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Inwestor nie uzyskał bowiem pozwolenia na budowę wymaganego art. 36 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 roku (Dz. U. 61.7.46) Prawo budowlane oraz art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane. Zgodnie bowiem z art. 36 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 roku (Dz. U. 61.7.46) Prawo budowlane przed przystąpieniem do wykonania obiektu budowlanego niezbędne jest uzyskanie przez inwestora pozwolenia na budowę. Zgodnie zaś z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 roku roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Przez roboty budowlane rozumie się zaś roboty polegające na budowie, montażu, remoncie albo rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części oraz urządzeń reklamowych, dzieł plastycznych i innych urządzeń wpływających na wygląd obiektu budowlanego, (art. 2 ust. 3), a przez budowę - wykonywanie obiektu budowlanego, a także jego przebudowę i rozbudowę (art. 2 ust. 2). Skarżąca w przedmiotowej sprawie, zarówno budując obiekt o wymiarach w rzucie 8,0 x 9,4 m, jak i rozbudowując istniejący budynek w stronę wschodnią o część o wymiarze w rzucie 3,05 x 5,73 m nie posiadała wymaganego przepisami obowiązującymi odpowiednio w 1961 roku, jak i w 1974 roku pozwolenia na budowę. W przedmiotowej sprawie, organy obu instancji, na podstawie sporządzonej inwentaryzacji i opinii technicznej budynku, słusznie uznały jednak, iż nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 roku. Budynek mieszkalny znajdujący się na działce nr ewid. [...] w miejscowości S. [...], mimo, iż wybudowany z naruszeniem obowiązujących w okresie jego budowy i późniejszej rozbudowy przepisów, nie znajduje się na terenie nie przeznaczonym pod zabudowę albo przeznaczonym pod innego rodzaju zabudowę zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym, jak również nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Wobec powyższego organ orzekający słusznie uznał za zasadne zastosowanie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 roku. W tym celu ustalił, które przepisy zostały naruszone oraz jakich zmian będzie wymagać doprowadzenie budynku do stanu zgodnego z przepisami. W tym zakresie skorzystał ze sporządzonej inwentaryzacji wraz z opinią techniczna, sporządzonej przez inżyniera budownictwa, dysponującego wiedzą specjalistyczną. W toku postępowania administracyjnego prawidłowo ustalono, iż zarówno przy budowaniu obiektu budowlanego w 1961 roku, jak i jego rozbudowie w 1993 roku naruszono obowiązujące wówczas przepisy wykonawcze. Budując w 1961 roku obiekt o wymiarach w rzucie 8,0 x 9,4 m naruszono przepisy rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego, gdyż nie zachowano wymaganej § 20 tego rozporządzenia odległości 4,5 metra zabudowań swojej działki od granicy działki sąsiedniej, jak również nie zastosowano wymaganej § 76 i § 77 ściany oddzielenia przeciwpożarowego na wysokość minimum 0,3 m ponad pokrycie dachu. Rozbudowując w 1993 roku istniejący budynek w stronę wschodnią o część o wymiarze w rzucie 3,05 x 5,73 metra naruszono przepisy rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 roku w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki, w tym § 12 zobowiązującego do zachowania odległości 4 metrów ściany z otworami okiennymi od granicy działki. Treść zawartych w decyzji nakazanych zmian i przeróbek odpowiada zaleceniom zawartym w opinii technicznej. Zważyć również należy, iż wyrażenie zgody na usytuowanie przedmiotowego budynku mieszkalnego wraz ze ścianą z otworami okiennymi przez właściciela sąsiedniej działki nie może być podstawą do wzniesienia obiektu budowlanego sprzecznie z przepisami obowiązującymi w czasie jego wznoszenia. Zgoda właściciela działki sąsiedniej nie wyłączyła mocy obowiązującej przepisów zakazujących umieszczania w ścianie graniczącej z działką sąsiednią otworów okiennych. Naruszone przepisy przewidywały bowiem bezwzględny zakaz umieszczania otworów okiennych w ścianach położonych w odległości mniejszej niż 4 metry od granicy działki. Nie ma więc żadnej możliwości pozostawienia otworów okiennych usytuowanych sprzecznie z tymi przepisami. Otwory okienne znajdujące się na ścianie budynku usytuowanej w odległości 0,5 metra od granicy działki muszą ulec likwidacji w celu przystosowania ściany do wymogów ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Wobec stwierdzenia wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, organ administracji słusznie w zaskarżonej decyzji nakazał wykonanie w oznaczonym terminie zmian i przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane. Zważywszy na powyższe, skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 02 Nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 02. 153.1271).