II SA/Kr 2861/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA: Izabela Dobosz Sędziowie : WSA Krystyna Daniel ( spr.) AWSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant : Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Wojewody z dnia 1 października 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości skargę oddala Starosta [...] decyzją z [...].07.2002 r. znak [...] na podstawie art. 104 § l k.p.a. oraz art. 136, art. 142 i 229 ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. nr 46 poz. 543 z 2000 r.) po rozpatrzeniu wniosku J. R. orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w R., oznaczonej jako działka nr 1, objętej ks.w. nr [...]. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że zgodnie z wypisem z księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w L., Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w M., właścicielem działki nr 1 jest Skarb Państwa, a użytkownikiem wieczystym S. i Z. G. na prawach wspólności ustawowej na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...].03.1993 r. Rep. Nr [...]. Stosownie do art. 229 ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami "roszczenie o którym mowa w art. 136 ust. 3 nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo wieczystego użytkowania na rzecz osoby trzeciej i prawo zostało ujawnione w księdze wieczystej. Ustawa z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami weszła w życie z dniem 1.01.1998 r. Organ stwierdził, że w powyższej sprawie zachodzą przesłanki z art. 229 cyt. ustawy ponieważ nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste osobom trzecim tj. Z. i S. G. Prawo to ujawniono w ks.w. w 1993 r. a więc w dniu [...].01.1998 r. wywłaszczona nieruchomość znajdowała się w użytkowaniu osób trzecich i prawo to było ujawnione w ks. w. przed 1.01.1998 r. Stan ten stanowi negatywną przesłankę do zwrotu nieruchomości (wyrok NSA z 10.03.2002 r. Sygn. akt II SA/Kr 887/00 nie publ.) Nadto organ wskazał, że powództwo Skarbu Państwa o rozwiązanie użytkowania wieczystego ze S. i Z. G. zostało oddalone wyrokiem Sądu Rejonowego z [...].04.2001 r. sygn. akt [...]. W tej sytuacji kwestia zbędności nieruchomości ze względu na cel wywłaszczenia przy zastosowaniu art. 229 nie ma znaczenia. Od tej decyzji wniosła odwołanie J. R. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 97 ust. 1 pkt oraz art. 6, 7, 8, 77 i 107 k.p.a., art. 240 kc oraz art. od 136 do 142 i 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podniosła, że podane przez nią podstawy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie zostały skutecznie podważone przez organ I instancji ponieważ działka została wywłaszczona na cele budowy zajazdu turystycznego i cel ten nie został zrealizowany. Nadto podniosła, że decyzja narusza zasady porządku i słuszności ponieważ bez jej wiedzy i zgody oddano jej działkę osobom trzecim wraz z terenem zajazdu turystycznego, dla którego nie ma on żadnego znaczenia i związku funkcjonalnego. Podniosła, że postępowanie dotyczące rozwiązania użytkowania wieczystego jest toku i nie zostało prawomocnie zakończone (jest przedmiotem skargi do NSA na decyzję Wojewody [...]). Wojewoda decyzją z 1.10. 2002 r. znak: [...] na mocy art. 9 a ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § l pkt l k.p.a. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że organy prowadzące postępowanie o zwrot nieruchomości zobowiązane są do przestrzegania prawa, obowiązującego w dacie orzekania dlatego też Starosta [...], jak również organ odwoławczy rozpatrując złożone odwołanie, muszą uwzględnić przy rozstrzyganiu sprawy zwrotu działki nr 1 o pow. 0.0270 ha położonej w R. treść art. 229 ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Wzajemna relacja między treścią art. 229 i 136 ustawy oznacza, że nie można orzec o zwrocie nieruchomości, nawet jeśli okazała się zbędna na cel określony w decyzji o jej wywłaszczeniu, jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. została sprzedana lub na rzecz osoby trzeciej ustanowione zostało prawo wieczystego użytkowania, a stan ten istnieje w czasie orzekania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości ( wyrok NSA z 22. stycznia 2002 r., sygn. akt II SA/Kr 3175/00. Organ administracji może więc orzec o zwrocie zbędnej nieruchomości jeżeli Skarb Państwa lub gmina włada tą nieruchomością ( uchwałą SN z 23.09.1993 r. sygn. akt III AZP 13/93 oraz wyrok NSA z 11.08. 1998 sygn. akt IV S.A. 1687/96) W przeciwnym razie decyzja taka naruszałaby porządek prawny. W pojęciu osoby trzeciej w rozumieniu art. 229 cyt. ustawy mieszczą się wszystkie podmioty poza Skarbem Państwa i jednostką samorządu terytorialnego. W przedmiotowej sprawie nie może być kwestionowane, że Z. i S. G. są osobami trzecimi w rozumieniu art. 229 cyt. ustawy, ich prawo zostało ujawnione w księdze wieczystej przed dniem 1.01.1998 r., a więc roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje. Odnosząc się do zarzutów dotyczących wadliwości czynności prawnej, obejmującej przeniesienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich, organ odwoławczy wyjaśnił, że zarzuty nie mogą odnieść zamierzonego skutku gdyż organy administracji w postępowaniu administracyjnym, w tym w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń, dotyczących prawidłowości czynności cywilnoprawnych. Nie są też uprawnione do prowadzenia postępowania które mogłoby przesądzić czy zawarcie umowy sprzedaży prawa użytkowana wieczystego było dotknięte wadą oświadczenia woli. Nadto organ odwoławczy wyjaśnił, że Sąd Rejonowy w N., prawomocnym wyrokiem z [...].04.2001 r. sygn akt [...], oddalił powództwo Starostwa Powiatowego w N. przeciwko S. i Z. G. o rozwiązanie wieczystego użytkowania. Od tej decyzji wniosła skargę J. R. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji I instancji z argumentacją powołaną w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wnosi o jej oddalenie z argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dodając, że wyrokiem z 26.11.2002r., sygn. akt IISA/Kr 101/99 NSA, Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie oddalił skargę J. R. na decyzję Wojewody z [...].12.1998 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie rozwiązania umowy użytkowania wieczystego służącego S. i Z. G., względem działki nr 1 o pow. 0.0270 ha w R. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z art. 97 § l ustawy z dnia 30.08. 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i posterowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dlatego też właściwym do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi zgodnie do treści art. 134 cyt. ustawy. Istota sądowej kontroli polega na ocenie zasadności zaskarżonej decyzji według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie Sąd bierze pod uwagę przede wszystkim obowiązujące w dacie podejmowanego rozstrzygnięcia przepisy ustawy z 14.06.1960 r. - kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., w skrócie k.p.a.) oraz inne regulacje obowiązujące w dniu wydania decyzji. W ocenie Sądu skarga jest nieuzasaniona. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. organ odwoławczy może wydać rozstrzygnięcie, którym utrzymuje w mocy kwestionowaną odwołaniem decyzję organu I instancji, gdy rozstrzygnięcie tego organu, w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, pokrywa się z rozstrzygnięciem organu I instancji. Oznacza to, że decyzja organu I instancji jest w ocenie organu odwoławczego prawidłowa, zarówno z punktu widzenia zgodności z prawem, jak pod względem celowości. Przepis art. 136 ust. 3 ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity z 2000 r. Dz. U. nr 98, poz. 1071) daje poprzedniemu właścicielowi wywłaszczonej nieruchomości uprawnienia do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli stosownie do art. 137 cyt. ustawy stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis art. 137 cyt. ustawy określa okoliczności, stanowiące o zbędności nieruchomości jako przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Uprawnienie poprzedniego właściciela wywłaszczonej nieruchomości do żądania zwrotu nieruchomości jest wyłączone mimo istnienia przesłanki z art. 137 cyt. ustawy w przypadku istnienia przesłanki negatywnej przewidzianej w art.229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Art. 229 w/w ustawy ustanawia bowiem wyjątek od zasady określonej w przytoczonym wyżej przepisie art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowiąc, że roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Ustawa z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami weszła w życie z dniem 1.01.1998 r. Zgodnie z treścią art. 229 cyt. ustawy wszystkie warunki, przewidziane w tym przepisie muszą zachodzić kumulatywnie, stanowiąc wtedy łącznie negatywną przesłankę do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Jak wynika z akt sprawy nieruchomość położona w R., oznaczona jako działka nr 2, o pow. 0,0270 ha, stanowiąca przed wywłaszczeniem na rzecz Skarbu Państwa, decyzją Wojewody z dnia 31.07.1991 r., własność J. R. została oddana w wieczyste użytkowanie S. i Z. G. Prawo to, zgodnie z wypisem, ujawnione zostało w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w L. Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w M. w 1993 r. Zgodnie z wypisem właścicielem działki nr 3, położonej w R. jest Skarb Państwa, a użytkownikiem wieczystym S. i Z. G. na prawach wspólności ustawowej, na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...].03.1993 r., Rep. Nr [...], a więc w dniu 1.01.1998 r. wywłaszczona nieruchomość znajdowała się w użytkowaniu osób trzecich, tj. S. i Z. G., a ich prawo to było ujawnione w księdze wieczystej przed 1.01.1998 r. Stosownie do treści art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami stan ten stanowi negatywną przesłankę do zwrotu nieruchomości. Nadto Sąd stwierdził, że powództwo Skarbu Państwa o rozwiązanie użytkowania wieczystego ze S. i Z. G. zostało oddalone wyrokiem Sądu Rejonowego z [...].04.2001 r. sygn. akt [...]. Wobec powyższego, w niniejszej sprawie nie można orzec o zwrocie przedmiotowej nieruchomości położonej w R. i oznaczonej jako działka nr 1, na podstawie art. 136 w zw. z art. 137 cyt. ustawy, nawet jeśli przedmiotowa nieruchomość okazała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, ponieważ w S. i Z. G. są osobami trzecimi w rozumieniu art. 229 cyt. ustawy, a ich prawo zostało ujawnione w księdze wieczystej przed dniem 1.01.1998 r. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zarówno organ odwoławczy jak i organ I instancji rozstrzygnęły sprawę po zebraniu i rozpatrzeniu całości materiału dowodowego i nie można stwierdził aby naruszyły dyspozycję art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Z punktu widzenia sądowej kontroli administracji publicznej nie można również postawić decyzji organu odwoławczego i organu I instancji zarzutu naruszenia prawa skutkującym stwierdzeniem ich nieważności, jak i naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego, prowadzącym do uchylenia jednej lub obu tych decyzji. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie, biorąc za podstawę art. 151 p.o.p.s.a orzekł jak w sentencji.