II SA/Kr 2863/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Sędziowie: WSA Barbara Pasternak WSA Krystyna Daniel (spr.) Protokolant: Anna Fugiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2007 r. sprawy ze skargi M.S. i J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 26 września 2003 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania urządzeń zapobiegających powstaniu szkody I. uchyla zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej M.S. kwotę 10 zł. (dziesięć złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wójt Gminy G. decyzją z [...] 07. 2003 r. znak: [...] na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z 18.07. 2001 r. Prawo wodne w zw. z uchyleniem decyzji Wójta Gm. G. z [...].09. 2002 r. znak: [...] przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z [...]12. 2002 r. znak: [...] i po ponownym rozpatrzeniem akt sprawy nakazał G.S. zam. [...] wykonać orynnowanie przybudówki do domu mieszkalnego od strony wschodniej i odprowadzenie wody z tej rynny do cieku wodnego nr [...] w terminie do dnia 30 listopada 2003 r. w taki sposób aby nie zalewała posesji Państwa S. W uzasadnieniu wskazał, że w toczącym się od 2001 r. sporze między M. i J.S. zam. [...] a G.S. zam. [...] o naruszenie spływu wód gruntowych na działkę nr ew. 1 w związku z wyrównaniem terenu działki nr 2 i nr 3 gruzem rozbiórkowym po uchyleniu decyzji Wójta Gminy G. z [...]09. 2002 r. znak; [...] przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...]. 12. 2002 r. zlecił opracowanie opinii hydrogeologicznej oraz możliwych zmian wody w rozumieniu art. 29 ustawy Prawo wodne na gruntach działek nr 2 i 1 w T. W oparciu o opinię opracowaną przez mgr inż. W.J.K. - biegłego sądowego w zakresie geologii, hydrologii i geologii inżynierskiej orzekł jak w sentencji. Od tej decyzji odwołali się M. i J.S. wnosząc o jej uchylenie i ponowne rozpatrzenie sprawy. Odwołujący się zarzucili, że organ I instancji nie ustosunkował się do wszystkich ustaleń wynikających z przedmiotowej opinii. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] .09. 2003 r. znak: [...] na podstawie art. 29 Prawa wodnego oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 29 ust. 1 Prawa wodnego właściciel gruntu o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej nie może: 1. zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu wody ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich, 2. odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Stosownie do art. 29 ust.2 i 3: na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. W przedmiotowej sprawie, na zlecenie organu I instancji, została sporządzona w lipcu 2003 r., przez W.J.K. - biegłego sądowego w zakresie geologii, hydrologii i geologii inżynierskiej, opinia hydrogeologiczna dotycząca aktualnych warunków hydrogeologicznych oraz możliwości zmian stanu wody w rozumieniu art. 29 Prawa wodnego z 2001 r. na działce nr 2 w T. , stanowiącej własność G.S. oraz na działce nr 1 , stanowiącej własność M. i J. małżeństwa S. Z ustaleń przedmiotowej opinii wynika, że w tym rejonie miejscowości T. , w którym znajdują się działki nr 2 i nr 1 nie jest prowadzona we właściwy sposób gospodarka wodno-melioracyjna, a w szczególności: 1. nie jest oczyszczony rów przydrożny, co powoduje, że wody opadowe z drogi nie płynąc do rowu płyną drogą i mogą zalewać niżej położoną działkę S, 2. nie jest uregulowany przebieg cieku płynącego po stronie wschodniej wymienionych parcel, którego koryto jest ustawicznie zwężane m.in. przez powszechne wysypywanie do niego popiołu, 3. brak rowu czy też odprowadzenia wody wzdłuż drogi gminnej, oznaczonej jako działka nr 4 , co dodatkowo może powodować bezpośrednie zalewanie posesji S. , 4. nie jest uregulowana sprawa drenażu i odpowiedniego ujęcia wspomnianych terenów podmokłych. W konkluzji biegły wskazał, że: 1. nie można jednoznacznie stwierdzić, że nadsypanie terenu działki nr 2 i drogi dojazdowej oraz dz. nr 3 jest bezpośrednią przyczyną zalewania posesji S. a tym samym, że spełnione są warunki podane w art. 29 ust. l Pr. wodnego, tzn. że zmiana kierunku odpływu wody ze źródeł odbywa się ze szkodą gruntów sąsiednich. 2. Jedną z przyczyn zalewania posesji S. może być brak odpowiedniego spływu wód wzdłuż drogi gminnej (dz. nr 5 ), a wykonanie takiego odprowadzenia należy bezsprzecznie do administratora drogi (art. 29 pkt 2 Prawa wodnego). 3. przy deszczach nawalnych dodatkowo może przelewać się woda na posesję S. także z parceli G.S. pod fundamentami stałego ogrodzenia lub też przez dwa stwierdzone otwory w podmurówce (pozostawione jak twierdzi G.S. dla poprowadzenia gazu). Realizacja przez gminę jej obowiązku wymienionego w pkt. 2 opinii z dużym prawdopodobieństwem wyeliminuje to zagrożenie, niemniej jednak "w chwili obecnej" biegły proponuje wykonanie przez G.S. odpowiedniego odprowadzenia wody opadowej z terenu jego, bezsprzecznie podwyższonej parceli. 4. brak wyprofilowania rowu przy drodze powiatowej- konkretnie garb pomiędzy jezdnią a rowem - powoduje spływ wód opadowych jezdnią w rejon posesji S. . Utrzymanie w odpowiednim stanie rowu należy do zadań zleconych gminy. 5. Wykonanie prac określonych w punktach 2 i 4 spowoduje zadośćuczynienie skargom pp. S. o zalewanie ich posesji. Nadto w na stronie [...] opinii biegły wskazał, że znajdujące się na dz. nr 2 zabudowania G.S. , a konkretnie przybudówka do domu mieszkalnego od strony wschodniej nie posiada rynny, po której pozostały tylko uchwyty. Organ odwoławczy w oparciu o w/w wnioski przedmiotowej opinii stwierdził, że biegły określił przyczyny zalewania posesji pp. S. oraz wskazał sposoby rozwiązania tego problemu poprzez podjęcie koniecznych działań przez zarządcę drogi oraz G.S. . Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa - gdyż zgodnie z przedmiotową opinią - nakazał G.S. orynnowanie przybudówki do domu mieszkalnego od strony wschodniej i odprowadzanie wody z tej rynny do cieku wodnego w taki sposób, aby zapobiec zalaniom posesji pp. S. Nadto stwierdził, że z opinii wynika, iż szereg działań powinien, zgodnie z art. 19 ust. l i 2 ustawy z 21.03. 1985 o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71 poz. 838), podjąć zarządca drogi celem zapobieżeniu zalewania działki odwołujących się. Takimi działaniami są: wykonanie odpowiedniego spływu wód wzdłuż drogi gminnej (dz. nr 4 ), wyprofilowanie rowu przy drodze powiatowej (dotyczy garbu między jezdnia a rowem) i utrzymanie rowu w odpowiednim stanie, odpowiednie uregulowanie potoku płynącego wzdłuż wschodniej granicy działek, pogłębienie rowu wzdłuż drogi (dz. nr 6 ) wraz ze zwiększeniem przelotowości przepustów. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy wskazał, że nie kwestionując argumentacji odwołujących się, iż opinia biegłego zawiera wiele ustaleń, które winny być wykonane celem zapobieżenia zalewaniem posesji Stron wskazuje, że nie mogły one być objęte mniejszą decyzją nakładająca obowiązki, które ma wykonać G.S. Od tej decyzji złożyli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. i J. S. wnosząc "o wykonanie przez Wójta gminy G. , wszystkich zaleceń wynikających z przedmiotowej opinii". Skarżący zarzucili organowi I instancji przewlekłe i biurokratyczne załatwienie sprawy, naruszenie art. 6,.7, 8 i 12 k.p.a. Nadto zarzucili, że decyzja organu I instancji jest fragmentaryczna i skutkuje katastroficznymi konsekwencjami dla dz. nr 1 oraz znajdujących się na niej zabudowań. Podnieśli, że przed nasypaniem gruzu na działkę nr 2 i nr 3 nie występowało zalewanie działki nr 1 wodami gruntowymi i opadowymi, gdyż woda spływała do rowu przydrożnego, omijając działkę nr 1 . Wskazali, że Wójt Gminy G. powinien wcześniej zareagować, zakazując wysypywania gruzu na dz. 2 i 3 Nadto wskazali, że G.S., nie wykonał nałożonego w decyzji obowiązku orynnowania przybudówki do budynku mieszkalnego na dz. nr 2 . Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, nie kwestionując zasadności argumentacji strony skarżącej, że z opinii biegłego wynika konieczność podjęcia szeregu działań przez zarządcę w/w dróg celem zapobieżenia zalewaniu działki nr 1 . Co do zarzutu niewykonania obowiązku nałożonego na G.S. organ odwoławczy wskazał, że decyzja organu odwoławczego została wydana [...].09. 2003 r., a termin wykonania orynnowania przybudówki upływał z dniem 30 .11. 2003, w związku z czym organ odwoławczy nie mógł zająć w tej sprawie stanowiska. W pozostałym zakresie organ odwoławczy podtrzymał uzasadnienie zaskarżonej decyzji. W aktach sprawy znajduje się pismo G.S., z 7.01.2007 r. w którym oświadcza że obecnie nie jest właścicielem " nieruchomości położonej we wsi T. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga w niniejszej sprawie została złożona przed dniem 1 .01. 2004 r. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z 30.08. 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01. 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30.08. 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Skarga jest uzasadniona bowiem dokonana w trybie art. 1 i 2 ustawy z 25.07. 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa pozwala stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Zważyć należy także, iż zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany granicami skargi i zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, a także przepisów, które powinny mieć zastosowanie w sprawie. Do generalnych zasad prawa administracyjnego należy zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a., która nakłada na organy administracji publicznej prowadzące posterowanie administracyjne obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zasadę tę konkretyzuje art. 77 k.p.a., z którego wynika dla organu administracji publicznej obowiązek zgromadzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a następnie wyczerpującego rozpatrzenia całokształtu tego materiału celem podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia. Obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego oznacza również konieczność określenia wszystkich konsekwencji, które wynikają z ustalenia istnienia (nieistnienia) określonych faktów. Formalnym wyrazem oceny zgromadzonego materiału dowodowego jest uzasadnienie decyzji administracyjnej. Stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. in principio w uzasadnieniu faktycznym decyzji organ administracji publicznej jest obowiązany ustosunkować się do wszystkich okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zaniedbanie tego obowiązku stanowi przesłankę do uznania, że organ naruszył przepisy o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 10.02. 1981 r. SA910/80 z glosą A. Zielińskiego, OSPiKA 1983 Nr 5-6, poz. 57). W ocenie Sądu organy obydwu instancji nie ustosunkowały się do wszystkich istotnych ustaleń zawartych w przedmiotowej opinii hydrogeologicznej - sporządzonej w lipcu 2003 r. przez biegłego inż. W.J.K. - które wiążą się z ogólnym zaleceniem biegłego proponującego aby - niezależnie od odpowiedniego uregulowania stosunków wodnych przez gminę w zakresie ciążących na niej obowiązków – G.S. wykonał odpowiednie odprowadzenie wody z terenu bezsprzecznie podwyższonej gruzem rozbiórkowym działki nr 2 , drogi dojazdowej oraz dz. nr 3 . Organy I i II instancji poprzestały na nakazaniu G.S. orynnowania przybudówki do budynku mieszkalnego, znajdującego się na działce nr 2 , natomiast pominęły i zupełnie i nie ustosunkowały się do ustaleń biegłego, z których wynika, że w czasie nawalnego deszczu woda z terenu bezsprzecznie podwyższonej przez G.S. działki nr 2 przelewa się na teren działki nr 1 pod fundamentami stałego ogrodzenia oraz przez dwa stwierdzone otwory w podmurówce. Otwory te zdaniem G.S. zostały pozostawione dla doprowadzenia gazu co jednak zakwestionowali M. i J.S. wskazując, że gaz jest doprowadzony do działki z innej strony. Mimo zasadniczej sprzeczności w ocenie funkcji w/w otworów, przez które przedostaje się woda na teren dz. nr 1 , organy rozpoznające niniejszą sprawę nie wyjaśniły czemu służą te otwory i dlaczego nie uznały za zasadne nakazanie G.S. podjęcie działań mających na celu ograniczenie przelewania się wody przez przedmiotowe otwory oraz pod fundamentami stałego ogrodzenia. Powyższe oznacza, że stan sprawy nie został należy wyjaśniony, a materiał dowodowy zawarty w opinii nie został w pełni rozpatrzony i oceniony. Należy zauważyć, że ustalenia biegłego z których wynika, że woda z dz. nr 2 przelewa się pod fundamentami stałego ogrodzenia oraz przez dwa otwory pozostawione w podmurówce znajdują się w końcowych wnioskach opinii i łączą się bezpośrednio z propozycją biegłego, aby G.S. wykonał odpowiednie odprowadzenia wody z terenu tej działki, natomiast ustalenie dotyczące braku rynny w budynku przybudówki do budynku mieszkalnego znajdującego się na dz. nr 2 nie zostało umieszczone w końcowych, a więc najważniejszych wnioskach opinii. W tej sytuacji uznanie przez organy I i II instancji, że dla poprawienia stosunków wodnych na terenie działki nr 1 wystarczy nakazanie G.S. orynnowania budynku przybudówki na dz. nr 2 , nie zostało uzasadnione należycie, a tym samym nosi znamiona dowolności. W ponownie prowadzonym postępowaniu należy przede wszystkim odnieść się do pominiętych ustaleń odnoszących się. do przepływu wody z terenu działki nr 2 pod fundamentami ogrodzenia oraz pozostawionymi otworami w podmurówce na teren działki nr 1 i ocenić je w kontekście podwyższenia terenu na działce nr 2 i na dz. nr 3 dokonanych przez p. S Należy także - ze względu na upływ czasu - rozważyć uaktualnienie opinii hydrogeologicznej i uzupełnienie materiału dowodowego m. in. poprzez wyjaśnienie celowości pozostawienia otworów w podmurówce na dz. nr 2 . W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § l pkt. l lit. "c" p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy p.p.s.a.