II SA/Kr 287/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie: WSA Joanna Człowiekowska (spr.) WSA Paweł Darmoń po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. N. na postanowienie nr 1080/2023 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 29 grudnia 2023 r. znak: WSE.7722.47.2023.MZEG w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2023 r. znak: PINB.3300.1.MG.2023.MMŁ, działając na podstawie art. art. 34 § 2 pkt 1, art. 17 oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz.479 z późn. zm. - dalej u.p.e.a.) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Suchej Beskidzkiej oddalił zarzut P. N. z dnia 18 lipca 2023 r., dotyczący prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym TW-2 Nr INB.3300.1.MG.2023.MMŁ., wystawionym w dniu 5 lipca 2023 r. W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że decyzją z dnia 8 lipca 2016 r., znak: PINB.7355.II.122.MG.2015.MB Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Suchej Beskidzkiej nakazał P. N. dokonać rozbiórki obiektu budowlanego p.n. "[...]" znajdującego się na działce nr ew. [...] w G. . Decyzją z dnia 13 czerwca 2017 r., znak: WOB.7721.559.2016.KKAD, Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie utrzymał w mocy ww. decyzję. Wyrokiem z dnia 11 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 1092/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na ww. decyzję organu odwoławczego, a wyrokiem z dnia 13 października 2021 r. sygn. akt II OSK 2599/18 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku. Upomnieniem z dnia 14 września 2022 r. organ wezwał P. N. do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z dnia 8 lipca 2016 r., a następnie wystawił tytuł wykonawczy z dnia 5 lipca 2023 r. W piśmie z dnia 18 lipca 2023 r. zobowiązany zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie ww. tytułu wykonawczego, jako podstawę prawną wskazując art. 33 § 1 i § 2 pkt 2, 3, 4, 5 oraz 20 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ wyjaśnił, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Wśród okoliczności wymienionych w art. 33 obecnie obowiązującej u.p.e.a. nie ma niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, na którą powołał się zobowiązany. Natomiast zarzut błędu co do osoby zobowiązanego organ uznał za nietrafny. Organ wyjaśnił, że błędem w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. jest sytuacja, w której organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznał za zobowiązanego, w związku z czym doręczył jej tytuł wykonawczy oraz pouczył o prawie wniesienia zarzutów. Tymczasem w niniejszej sprawie zobowiązany wskazany w tytule wykonawczym z dnia 5 lipca 2023 r. - odpowiada treści decyzji z dnia 8 lipca 2016 r. Z kolei samo nieujęcie w tytule wykonawczym decyzji organu II instancji nie wpływa na prawidłowość wystawionego tytułu wykonawczego i możliwość egzekwowania określonego w nim obowiązku o charakterze niepieniężnym. W ocenie organu egzekwowany obowiązek został wskazany w tytule wykonawczym w sposób niewątpliwy. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył P. N.. Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2023 r. znak: WSE.7722.47.2023.MZEG, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 2 w związku z art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682.) Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazał, że zobowiązany powołał się na nieobowiązujące już brzmienie art. 33 u.p.e.a., w którym określone zostały okoliczności stanowiące podstawy zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zdaniem organu odwoławczego, pomimo nieprzytoczenia przez zobowiązanego precyzyjnej podstawy prawnej zarzutów, treść pisma z dnia 18 lipca 2023 r. pozwala stwierdzić, że intencją zobowiązanego było zgłoszenie opartych na art. 33 u.p.e.a. zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oraz, że okolicznościami, które w ocenie zobowiązanego uzasadniają zarzuty są: niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, błąd co do osoby zobowiązanego, oraz brak w tytule wykonawczym, za który zobowiązany poczytuje pominięcie w treści tytułu decyzji organu II instancji. Organ powtórzył za organem I instancji, że art. 33 § 2 u.p.e.a. zawiera zamknięty (kompletny) katalog zdarzeń uzasadniających skorzystanie ze środka zaskarżenia, jakim jest zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zatem nic, co poza ten katalog wykracza nie może być uznane za zarzut. Z wymienionych w piśmie z dnia 18 lipca 2023 r. okoliczności, jedynie błąd co do osoby zobowiązanego (art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a.) może być uznany za zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Pozostałe dwie okoliczności tj. niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym oraz niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów, o których mowa w art. 27 u.p.e.a. nie są podstawami zarzutów, ale przesłankami umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienionymi odpowiednio: w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. oraz w art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Wskazane wyżej przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego badane być mogą wyłącznie w trybie art. 59 u.p.e.a., który jest trybem odrębnym od trybu zarzutów. Odnosząc się do zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego organ podał, że błąd co do osoby zobowiązanego zachodzi wówczas, gdy w tytule wykonawczym wskazano osobę, na której nie ciąży obowiązek, co zostaje ujawnione poprzez porównanie danych osoby wskazanej w tytule wykonawczym z danymi podmiotu, ujętymi w orzeczeniu lub innym dokumencie stanowiącym podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego (Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, P. Przybysz, Wyd. 4, LexisNexis, Warszawa 2008, s. 153). Wykazanie tożsamości osoby wskazanej w tytule wykonawczym jako zobowiązany z adresatem orzeczenia, stanowiącego podstawę do wystawienia tegoż tytułu, przesądza zatem, co do zasady, o bezzasadności w/w zarzutu (poza przypadkami przejścia egzekwowanego obowiązku na następcę prawnego adresata decyzji, do którego dochodzi przed wszczęciem egzekucji). Tymczasem w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym, jak wynika z tytułu wykonawczego z dnia 5 lipca 2023 r., zobowiązanym jest P. N. i to na nim jako na adresacie decyzji PINB z dnia 8 lipca 2016 r. (utrzymanej w mocy decyzja MWINB w Krakowie z dnia 13 czerwca 2017 r.) spoczywa obowiązek wykonania rozbiórki. W świetle powyższego zarzut błędu co do osoby zobowiązanego jest zdaniem organu odwoławczego niezasadny. Odnosząc się do pozostałych zarzutów zażalenia organ wyjaśnił, że żalący się kwestionuje ostateczną i prawomocną decyzję administracyjną, którą nałożono na niego nakaz rozbiórki. Tymczasem weryfikacja decyzji ostatecznej możliwa jest jedynie w drodze nadzwyczajnych postępowań administracyjnych. Weryfikacji takiej nie może natomiast prowadzić organ egzekucyjny w ramach w ramach prowadzonego przez siebie postępowania egzekucyjnego. Na powyższe postanowienie P. N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów: - art. 33 § 2 pkt 2 lit. a) i c) ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez nieodniesienie się do zarzutu braku możliwości wykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym z uwagi na niesprecyzowanie zakresu obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego oraz wskazanie w tytule wykonawczym jedynie decyzji organu I instancji, -art. 33 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędne wskazanie osoby zobowiązanej tj. skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 22 grudnia 2023 r. o oddaleniu zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 5 lipca 2023 r. nr PINB.3300.1.MG.2023.MMŁ. Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 33 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym na dzień 22 grudnia 2023 r.) zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie zaś z art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Podkreślić przy tym należy, że powyższe wyliczenie ma charakter enumeratywny, a tym samym ogranicza uprawnionego do wniesienia zarzutów tylko w zakresie podstaw przewidzianych w art. 33 u.p.e.a. Oznacza to, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być tylko i wyłącznie okoliczności ściśle określone przez ustawodawcę w tym przepisie. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowią swoisty środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu dla ochrony jego praw przed niezgodnym z prawem prowadzeniem wobec niego egzekucji. Postępowanie w sprawie zarzutów toczy się w takim zakresie, jaki określony został ściśle przez zobowiązanego poprzez zgłoszenie konkretnych zarzutów. Tym samym wyłączne prawo zobowiązanego do wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przesądza o tym, że wierzyciel rozpatrując zarzuty nie ma obowiązku z urzędu badać, czy w sprawie wystąpiły podstawy do sformułowania innych zarzutów niż zarzuty zgłoszone przez zobowiązanego. Ponadto zarzuty to sformalizowany środek zaskarżenia także z tego powodu, że korzystanie z tego środka ochrony związane jest z inicjatywą zobowiązanego. Oznacza to, że zobowiązany zgłaszając zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej wskazuje, jakie okoliczności są podstawą wnoszonych zarzutów, czy zarzuty dotyczą całości egzekucji czy tylko części, i przedstawia dowody uzasadniające zgłaszane zarzuty. Skarżący wniósł zarzuty dotyczące obowiązku nałożonego decyzją PINB z dnia 8 lipca 2016 r., wskazując na: niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, błąd co do osoby zobowiązanego, jak również brak w tytule wykonawczym polegający na pominięciu w treści tytułu decyzji organu II instancji utrzymującej w mocy decyzje PINB o nałożeniu egzekwowanego obowiązku. Mając na względzie aktualną na dzień orzekania treść art. 33 § 2 u.e.p.a. zasadnie przyjął organ odwoławczy, że spośród podanych okoliczności jedynie błąd co do osoby zobowiązanego może być rozpatrywany jako podstawa zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, o którym stanowi art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. W związku z tą podstawą, słusznie przyjęły organy orzekające w tej sprawie, że przez błąd co do zobowiązanego rozumie się sytuacje dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, chodzi o sytuację, w której organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego, w związku z czym doręczyli jej tytuł wykonawczy oraz pouczyli o prawie zgłoszenia zarzutów. Po drugie, chodzi o wskazanie w tytule wykonawczym osoby, na której nie ciąży obowiązek. Stwierdzenie tej sytuacji następuje przez porównanie danych osoby wskazanej w tytule wykonawczym z danymi adresata orzeczenia lub innego dokumentu, stanowiącego podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Różnica w tym zakresie może być zarówno wynikiem popełnienia przez wierzyciela błędu przy sporządzaniu tytułu wykonawczego, jak również skutkiem przejścia obowiązku na inny podmiot przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Żadna z powyższych okoliczności w niniejszej sprawie nie zachodzi. Nie budzi wątpliwości sądu, że zobowiązanym w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym, jak wynika z tytułu wykonawczego z dnia 5 lipca 2023 r. nr PINB.3300.1.MG.2023.MMŁ, jest P. N.. Skarżący jest również adresatem decyzji PINB w Suchej Beskidzkiej z dnia 8 lipca 2016 r. znak: PINB.7355.II.122.MG.2015. MB, utrzymanej w mocy decyzją MWINB z dnia 13 czerwca 2017 r. znak: WOB.7721.559.2016.KKAD, którą nakazano rozbiórkę ww. obiektu. Niewątpliwie zatem nie doszło do naruszenia przez organy egzekucyjne art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. Odnosząc się do zgłoszonego przez zobowiązanego zarzutu niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym wyjaśnić należy, że aktualnie i na dzień orzekania przez organy egzekucyjne niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym nie stanowi podstawy zarzutu (vide: art. 33 § 2 u.p.e.a.), lecz stanowi ewentualną podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego, określoną w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Podobnie rzecz się ma z pominięciem w tytule wykonawczym decyzji organu II instancji utrzymującej w mocy decyzję o nakazie rozbiórki. W świetle art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. do przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego zalicza się niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27. W konsekwencji prawidłowość tytułu wykonawczego podlega ocenie w kontekście ewentualnego żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a w konsekwencji orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.