II SA/Kr 289/10

Kraków dnia 23 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.B. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 3 grudnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie zobowiązania do przedłożenia ekspertyzy technicznej postanawia: I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych , II. oddalić wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W dniu 9 listopada 2010r. K.B. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2009r. wydane w przedmiocie zobowiązania do przedłożenia ekspertyzy technicznej. Skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika. Wskazuje, iż jej zdaniem sprawa jest skomplikowana i zawiła, w związku z czym wymaga udziału w niej kwalifikowanego pełnomocnika. Dodaje, iż co prawda nie jest osobą pozbawioną środków do życia, jednakże poniesione do tej pory koszty sądowe są znaczne i obciążyły bardzo jej budżet finansowy. Ponadto we wniesionym sprzeciwie, skarżąca obszernie opisała swoje dolegliwości zdrowotne, oraz wskazała na wydatki, które musi ponosić w związku z utrzymaniem siebie i domu. Postanowieniem z dnia 4 marca 2011 roku , sygn. II OZ 135/11 NSA uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10.01.2011 r. oddalające wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu wskazano, że WSA winien zobowiązać skarżącą na podstawie art 255 p.p.s.a. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy i przedłożenie dodatkowych dokumentów potwierdzających ponoszone przez skarżącą wydatki albowiem sytuacja majątkowa skarżącej winna być bardziej wnikliwie wyjaśniona. Stosując się do tych wytycznych, zarządzeniem z dnia 15.04.2011 r. skarżąca została zobowiązana do przedłożenia zeznania PIT za 2011 rok, wyciągów z posiadanych rachunków i lokat, przedłożenia faktur za zakupiony opał, o którym wspominała w sprzeciwie oraz do przedłożenia rachunków za leki, prąd i gaz za okres od października 2010 roku do marca 2011 roku. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżąca złożyła do akt pismo z 4 maja 2011 roku wraz z załącznikami. Wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Z aktualnie zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów wynika, iż skarżąca jest wdową prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Utrzymuje się z dochodu osiąganego z tytułu renty rodzinnej w wysokości ok. [...] zł. netto. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca posiada dom jednorodzinny o pow. 98,9 m2, działkę o pow. 3,68 ara. Skarżąca nie wykazuje faktu posiadania cennych ruchomości oni oszczędności. Z dołączonych ponadto do pisma z 4.05.2011 r. rachunków i faktur wynika, że średnio na miesiąc na opłaty związane z utrzymaniem domu, skarżąca wydaje 400 zł (i to wliczając opłaty na opał, których poniesienia nie wykazała albowiem do akt przedłożyła jedynie kserokopię paragonu i ręcznych zapisków - ostatni załącznik) oraz ok. 50 zł na leki. Tym samym pozostaje jej na pozostałe utrzymanie ok. 1250 -1300 zł. Wobec powyższego zważyć należy, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Mając na uwadze powyższe, w ocenie sądu, skarżąca nie wykazała wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość miesięcznych dochodów i wydatków, braku zadłużenia, nie wskazania innych nadzwyczajnych okoliczności przemawiających za przyznaniem prawa pomocy, posiadanym majątku nieruchomym ( dom, działka ) nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i najbliższych ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżąca posiada stały, pewny dochód z tytułu renty rodzinnej, nie ma innych osób, nie osiągających własnego dochodu na utrzymaniu i nie wykazuje żadnych nadzwyczajnych okoliczności wpływających na bieżącą kondycję finansową. Ponadto na obecnym etapie postępowania zobowiązana jest do uiszczenia wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł., co nie jest kwotą znacząca w stosunku do kwoty jaka dysponuje na utrzymanie. Ponownie podkreślić należy, iż nosi się z zamiarem zakupu działki od Burmistrza Miasta B. , co samo z siebie wiąże się bądź z koniecznością posiadania stosownych środków finansowych, bądź dobra zdolnością kredytowa, gdyż jest oczywiste, że ewentualnie zaciągnięty kredyt nie będzie stanowił niewielkiej kwoty, musi być co miesiąc spłacany, a uwzględniając wiek skarżącej, nie będzie złożony na zbyt długi okres czasu. Skarżąca ma także majątek. Wysokość posiadanych przez wnioskodawczynlę miesięcznych środków finansowych znacznie przewyższa zatem wysokość należnych na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych. W konsekwencji należy przyjąć, iż skarżąca jest w stanie poczynić oszczędności w celu wygenerowania stosownej kwoty kosztów sądowych należnych na obecnym etapie postępowania. W związku z powyższym, nie uznano za zasadne zwolnienia strony od konieczności uiszczenia kosztów sądowych. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie pełnomocnika, należy stwierdzić, iż z powyżej przytoczonych przyczyn strona nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępcy prawnego z wyboru. Wnioskodawczyni posiada bowiem, jak wskazano, stały dochód rzędu ponad [...]zł. netto oraz majątek ( dom jednorodzinny, działka budowlana ). Majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich, może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu. Należy bowiem jeszcze raz podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżąca, z uwagi na wskazane powyżej okoliczności, do takich osób nie należy. Dlatego przyznanie jej prawa pomocy w zakresie nawet częściowym byłoby niezasadne i nieadekwatne w stosunku do jego aktualnej sytuacji materialnej. Konieczność poniesienia zaś przez skarżącą kosztów sądowych w niniejszej sprawie czy też ustanowienie pełnomocnika z wyboru - nie naraża wnioskodawcy na pogorszenie jego warunków bytowych, a z drugiej strony odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swą pomoc winno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.