II SA/Kr 29/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 8 listopada 2011 r. Nr: [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych p o s t a n a w i a zwolnić skarżącą od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 8 listopada 2011 r. Nr: [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych, skarżąca w piśmie z dnia 23 marca 2012 roku oświadczyła, że nie jest w stanie uiścić tej opłaty, gdyż jest osobą starszą i schorowaną. W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 27 kwietnia 2012 roku skarżącej został przesłany urzędowy formularz "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. sądu w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W zakreślonym terminie strona skarżąca uzupełniła brak przesyłając wypełniony formularz. We wniosku A. G. oświadczyła, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jest zatrudniona jako pracownik gospodarczy i uzyskuje z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości 910 zł. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi dom parterowy o powierzchni około 90 m² odziedziczony po dziadkach. Skarżąca nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, jak również cennych przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy A. G. podniosła, iż kwota wpisu sądowego stanowi większą część jej miesięcznej pensji. Wnioskodawczyni ma problemy z opłatą mediów i wykupieniem leków. Każdego miesiąca zmuszona jest pożyczać pieniądze. Skarżąca nie posiada gazu, dlatego dużą część dochodów przeznacza na energię elektryczną i ogrzanie domu. Od czterech lat wnioskodawczyni, oprócz wody, opłaca także kanalizację, co zwiększa koszty związane z utrzymaniem. Czasami finansowo pomaga skarżącej syn, regulując płatności, bądź robiąc zakupy w markecie. Od około trzech miesięcy skarżąca nie była u lekarza, ponieważ nie stać jej na wykupienie lekarstw. Kiedyś skarżącej pomagał adwokat, który był opłacany przez brata wnioskodawczyni, ale aktualnie brat nie może już udzielać pomocy. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem instytucja prawa pomocy winna być stosowana jedynie w przypadkach wyjątkowych, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżąca, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. W ocenie orzekającego A. G. uwiarygodniła w sposób wystarczający i skuteczny, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych w zainicjowanym postępowaniu. Skarżąca jest osobą starszą i schorowaną. Źródłem jej utrzymania jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 910 zł. Zestawienie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od złożonej skargi w wysokości 500 zł do kwoty pobieranego wynagrodzenia wskazuje, że skarżąca nie jest w stanie ich opłacić bez uszczerbku w koniecznym własnym utrzymaniu. Jak wynika z oświadczenia zawartego we wniosku środki pieniężne, którymi skarżąca dysponuje w miesiącu z trudem wystarczają na pokrycie kosztów jej utrzymania i leczenia. Wnioskodawczyni ma problemy z opłatą mediów i wykupieniem koniecznych lekarstw, a także ogrzaniem domu. Nie dysponuje żadnymi oszczędnościami, ani przedmiotami wartościowymi, które mogłyby zostać spieniężone. Przedstawiona sytuacja materialna pozwala na stwierdzenie, że A. G. spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270).