II SA/Kr 29/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 8 listopada 2011 r. Nr: [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych p o s t a n a w i a wniosek o przyznanie prawa pomocy oddalić W dniu 12 października 2012 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek uczestniczki postępowania E. B. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Z danych zawartych w urzędowym formularzu "PPF" wynika, że strona pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem W. B. oraz córkami: W. ur. [...] 2008 roku i S. ur. [...] 2012 roku. Miesięczny dochód rodziny wynosi 2.500 zł i stanowi go wynagrodzenie E. B.. Małżonek wnioskodawczyni nie osiąga żadnych dochodów, pozostaje bez pracy. W skład majątku uczestniczki postępowania wchodzi mieszkanie o powierzchni 90 m². Nie dysponuje ona żadnymi zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy strona powołała fakt naruszenia przez WSA w Krakowie jej prawa do występowania w postępowaniu jako strona oraz bezzasadne uchylenie przez Sąd decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. Konieczne jest zatem złożenie skargi kasacyjnej od zapadłego w dniu 10 września 2012 roku wyroku. Wnioskodawczyni nie posiada natomiast pieniędzy na opłacenie wynagrodzenia adwokata bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym rodziny, a zwłaszcza małoletnich dzieci. Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych E. B., dlatego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi została ona wezwana do uzupełnienia wniosku poprzez przesłanie zaświadczenia pracodawcy o wysokości wynagrodzenia uzyskanego przez stronę za miesiąc wrzesień 2012 roku, kopii zeznania podatkowego PIT o wysokości dochodów osiągniętych przez stronę i jej męża W. B. w roku 2011, przedłożenie wykazów wszystkich posiadanych przez E. B. i jej męża rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię z okresu ostatnich trzech miesięcy, oświadczenia, czy mąż wnioskodawczyni W. B. jest zarejestrowany we właściwym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna i czy pobiera jakiekolwiek zasiłki, udokumentowanie aktualnymi rachunkami / fakturami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny (opłaty za prąd, gaz, wodę, opał, podatki, ubezpieczenie itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, środki czystości, telefon, ewentualne leczenie, itp., a także oświadczenie, czy wnioskodawczyni lub jej mąż są właścicielami pojazdów mechanicznych - jeśli tak, należało podać markę pojazdu i rok produkcji. W odpowiedzi na wezwanie strona przesłała zaświadczenie PIT-28 o uzyskaniu dochodu za rok 2011 oraz zestawienie transakcji na rachunku bankowym za okres od 27 września 2012 roku do 23 października 2012 roku. Wnioskodawczyni podała, iż nie posiada innego zaświadczenia o osiągnięciu dochodu z roku 2011. W. B. nie osiągnął żadnych dochodów za rok 2011 i nie składał żadnego zaświadczenia do urzędu skarbowego o dochodach za rok 2011. Małżonek strony nie posiada żadnych rachunków bankowych, nie jest zarejestrowany w biurze dla bezrobotnych, nie pobiera zasiłku dla bezrobotnych. Jest on bez pracy i w poszukiwaniu pracy. E. B. posiada jeden rachunek bankowy, a wszelkie płatności za media wykazane są w wyciągu bankowym, tj. śmieci MPO 41,58 zł/mies., prąd 352,65 zł/mies., gaz 34,40 zł/mies., przedszkole W. B. 320,93 zł/mies., podatek od dzierżawy 178,50 zł/mies. Wydatki na drugie dziecko 4-miesięczną S. B., takie jak mleko, środki czystości, jedzenie codzienne, dokonywane są w sklepach [...], [...] i [...]. Strona posiada 10-letni samochód dostawczy [...], rok produkcji 2003, którego używa do przewozu dzieci. Mąż wnioskodawczyni nie posiada żadnych samochodów i nieruchomości. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się uczestniczka postępowania, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.) Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to strona ubiegając się o udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od konieczności uiszczania kosztów sądowych oraz ustanowienie na jej rzecz pełnomocnika z urzędu, winna była przekonać sąd, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie jakichkolwiek kosztów we własnym zakresie. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. strona obowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. Wezwanie skierowane do E. B. o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz nadesłanie dokumentów źródłowych oznaczało, że dane, którymi dysponował orzekający nie wystarczyły do wolnej od wątpliwości oceny jej sytuacji majątkowej, a tym samym nie umożliwiły uwzględnienia wniosku. Wezwanie do uzupełnienia wniosku strona wykonała jedynie w ograniczonym zakresie. Wobec szeregu dokumentów źródłowych, o które wnioskodawczyni była wzywana przesłała ona jedynie kopię zeznania o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonywanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za rok 2011 (PIT-28) oraz zestawienie transakcji na rachunku bankowym za okres od 27 września 2012 roku do 23 października 2012 roku. W tym miejscu należy zauważyć, że E. B. wezwana była do przedłożenia wyciągów bankowych obrazujących ich historię z okresu ostatnich trzech miesięcy, natomiast przesłane zestawienie transakcji dotyczy okresu krótszego nawet niż jeden miesiąc. Wobec oświadczenia E. B. we wniosku o przyznanie prawa pomocy, iż źródłem jej miesięcznych dochodów jest wynagrodzenie w kwocie 2.500 zł orzekający wezwał wnioskodawczynię o przedłożenie zaświadczenia pracodawcy o wysokości wynagrodzenia uzyskanego przez stronę w miesiącu wrześniu 2012 roku. Wnioskodawczyni w żaden sposób nie odniosła się do tego wezwania. Nie jest zatem wiadomo, czy strona jest zatrudniona i uzyskuje wynagrodzenie za pracę, czy też jej dochody pochodzą z innego źródła. W przesłanym zestawieniu transakcji na rachunku bankowym odnotowane zostały natomiast następujące wpłaty: w dniu 2 października 2012 roku kwota 1.100 zł za dzierżawę lokalu, w dniu 8 października 2012 roku wpłata gotówkowa 950 zł za październik 2012 i w dniu 12 października kwota 1.000 zł za dzierżawę lokalu. Suma wpływów w miesiącu październiku 2012 roku (a dokładnie w okresie od 1 do 23 października 2012 roku) wyniosła 3.050 zł. Kwota ta nie pokrywa się z wysokością deklarowanych przez stronę dochodów w formularzu "PPF". Oznacza to, że kwestie dotyczące zarówno źródła dochodów wnioskodawczyni, jak również ich wysokości, nie zostały przez stronę w sposób jednoznaczny wyjaśnione. Strona, pomimo wyraźnego wezwania, nie udokumentowała za pomocą aktualnych rachunków, czy faktur za ostatni okres rozliczeniowy, kosztów związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny. Transakcje zaksięgowane na rachunku bankowym, wbrew twierdzeniu strony, nie stanowią wykonania wezwania. Nie jest bowiem wiadome jakiego okresu rozliczeniowego dotyczą przedmiotowe wpłaty, a poza tym zestawienie transakcji bankowych nie obejmuje wszystkich deklarowanych wydatków (m.in. brak danych dotyczących płatności za wodę, czy np. wydatków związanych z utrzymaniem samochodu). Strona nie określiła także wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, środki czystości, telefon, czy ewentualne leczenie. Orzekający pragnie w tym miejscu zaakcentować, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem, wskazano wyżej, w gestii zainteresowanego leży wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Ponadto, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06 niepubl.). Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż E. B. nie uwiarygodniła w sposób wystarczający, że wypełnia przesłanki wymienione w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., warunkujące przyznanie prawa pomocy, mimo że to ją obciążał ciężar dowodu w tej kwestii. Złożone przez stronę oświadczenie co do wysokości miesięcznych dochodów i ponoszonych wydatków jest bowiem niepełne. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270).