II SA/Kr 2918/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski spr. Sędziowie: NSA Grażyna Danielec WSA Elżbieta Kremer Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2006 r sprawy ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 listopada 2003 r Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Decyzją z dnia 14 listopada 2003 r sygn. akt [...] , po rozpatrzeniu odwołania S. M. - Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] 2003 r znak [...] , orzekającą o umorzeniu postępowania w przedmiocie rozgraniczenia położonej w [...] nieruchomości S. M. stanowiącej działkę [...] z nieruchomością własności S. i M. małż. P.stanowiącą działkę [...]. W podstawie prawnej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego powołano przepisy art. 138 § 1 pkt 1 kpa , art. Art. 29 ust.1 i 31 ust.4 ustawy z dnia 17 maja 1989 r Prawo geodezyjne i kartograficzne ( t.j. Dz.U. Nr 100 z 2000 r poz.1086 ze zm. ) oraz art.2 i art. 17 ust.1 ustawy z 12 października 1994 r o samorządowych kolegiach odwoławczych ( t.j.Dz.U. z 2001 r Nr 79 , poz. 856 ze zm. ) i § 1 pkt 6 lit.c Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 września 2003 r w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych ( Dz.U. Nr 176 , poz. 1713). Uzasadniając swoją decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne rozstrzygnięcia. S. M. w [...] 2003 r wniósł o rozgraniczenie jego nieruchomości obj. [...] położonej w [...] , stanowiącej działkę [...] z objętą [...] nieruchomością stanowiącą działkę [...] własności S. i M. małż. P.. Burmistrz [...] , decyzją z dnia [...] 2003 r znak : [...] , z powołaniem się na przepis art.105 § 1 kpa umorzył postępowanie w sprawie rozgraniczenia powyższych nieruchomości. Za podstawę decyzji organ I instancji przyjął ustalenie , że w dniu [...] 2000 r przed geodetą prowadzącym rozgraniczenie tych samych nieruchomości zawarta została ugoda , mająca zgodnie z art.31 ust.4 ustawy z dnia [...] 1989 r Prawo geodezyjne i kartograficzne moc ugody sądowej . W przekonaniu organu ponowne rozgraniczenie działek [...] i [...]jako już ostatecznie załatwione , byłoby bezprzedmiotowe , a co za tym idzie wszczęte postępowanie o rozgraniczenie podlegało umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 kpa. W odwołaniu od tej decyzji S. M. zarzucał , że ugoda nie objęła całej linii granicy co wynika z jej treści .Podnosił , że nadto granica stała się sporna i wątpliwa a żądanie zmierza do oznaczenia granic przez określenie wszystkich punktów i linii granicznych .Wskazywał , że granica stała się sporna i wątpliwa w następstwie działań sąsiadów . Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w postępowaniu uzupełniającym dokonało dalszych ustaleń. Stwierdzono , że [...] 2000 r S. P. , M.P oraz K. D. złożyli wniosek o rozgraniczenie swoich nieruchomości ,działki [...] obj. [...] stanowiącej współwłasność M. i S. małż. P. i K. D.z nieruchomościami stanowiącymi : - działkę [...] obj. [...] własności S. i S. B. oraz działkę Nr [...] stanowiącą własność S.M. obj. [...] działki Nr [...] obj. [...] stanowiącej współwłasności M i S. małż. P. z działkami nr [...] obj. [...] własność K. D. i ze wspomnianą już działką Nr [...] własności S.M. W toku czynności przed upoważnionym geodetą w postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym postanowieniem Burmistrza [...] z dnia [...].2000 r znak [...] w dniu [...] 2000 r właściciele rozgraniczanych nieruchomości zawarli szereg ugod.. Jedną z nich M. i S. P oraz S. M ugodzili przebieg granicy pomiędzy nieruchomością stanowiącą wówczas działkę [...] własności małż. P., a nieruchomością stanowiącą wówczas działkę Nr [...] własność S. M. Według tej ugody przebieg granicy między tymi nieruchomościami wyznaczają punkty od 1 - 4 . Inną z ugod ustalono przebieg granicy pomiędzy stanowiącą współwłasność małż. P. i K.D. działką [...] , a działką [...] S. M. wyznaczony punktami granicznymi 6 do 11 . Z protokołów wynika , że dla ustalonych punktów granicznych wykonano stabilizację. Według wykazu zmian gruntowych znajdującego się w operacie rozgraniczeniowym działka Nr [...] zmieniła oznaczenie na [...] a działka [...] oznaczenie na [...] bez zmiany powierzchni. Natomiast m.in. działka [...] zmieniła oznaczenie na [...] i powierzchnię. Odwołując się do operatu rozgraniczenia z [...] 2000 r organ odwoławczy przyjął ustalenie , że ugodą z [...] 2000 r objęło przebieg linii granicznej na całym odcinku granicy pomiędzy działką [...] ([...]) a działką [...] ([...]) , podkreślając , że punkty graniczne 4 i 5 wskazują już dalszy przebieg granicy pomiędzy działką [...] a [...] własności K. D. Opierając się na powyższych ustaleniach organ odwoławczy przyjął, ze przebieg granic pomiędzy nieruchomościami stanowiącymi działki [...] i [...] został ustalony na całej ich długości ugodą zawartą przed geodetą sądowym , mającą na podstawie art.31 ust. 4 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne moc ugody sądowej. Wskazując, że rozgraniczenie może być tylko dokonane pomiędzy sąsiadującymi nieruchomościami , a zatem S. M. nie mógł być stroną ugod zawieranych przez właścicieli innych sąsiadujących z sobą nieruchomości , Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organu I instancji , że ponowne prowadzenie postępowania rozgraniczeniowego było bezprzedmiotowe , gdyż ugoda ustala granice pomiędzy działkę [...] i [...] w sposób ostateczny na całej długości. Zdaniem organu odwoławczego ochrony naruszeń prawa własności może S. M. dochodzić w postępowaniu przed sądem powszechnym . Skargę do Naczelnego Sadu administracyjnego na powyższą decyzję złożył S. M. z wnioskiem o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ja decyzją organu I instancji. Nie wskazując naruszonego przepisu prawa , skarżący poniósł , że domaga się rozgraniczenia pomiędzy jego działką [...] a działką [...] małż. P. , na podstawie art. 153 kc , gdyż granica między tymi nieruchomościami stała się sporna i wątpliwa. Podnosił też , ze nie dotyczy jego wniosek rozgraniczenia z nieruchomościami K. D..W uzupełniającym skargę piśmie z dnia [...].2004 r , odnoszącym się do otrzymanej odpowiedzi na skargę , podtrzymał żądanie , wskazując , że posiada także działkę [...] , a granice gruntów stały się sporne , gdyż małż. P. zmieniają ich przebieg. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie , podtrzymując dotychczasowe ustalenia i stanowisko prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył : Skargę wniesiono do Naczelnego Sądu Administracyjnego– Ośrodek Zamiejscowy, przed dniem 1 stycznia 2004. Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 , poz. 1271 z późn.zm. ) , sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( DZ.U. Nr 153 poz. 1270 ) stanowi , że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej .Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem ( art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ) , a stosownie do przepisu art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( ustawa o p.s.a. ) , sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem prowadzi do konstatacji , że skarga jest uzasadniona. Od dnia wejścia w życie przepisów kodeksu cywilnego , tj. od dnia 1 stycznia 1965 , stosownie do przepisu art. XXXVIII ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r - Przepisy wprowadzające kodeks cywilny ( Dz.U. Nr 16 , poz. 94 z późn.zm. ) , materialnoprawną podstawę rozgraniczenia nieruchomości stanowi przepis art.153 kod. cywilnego , regulujący wyłączające się według ustalonej kolejności kryteria rozgraniczenia . W myśl tego przepisu pierwszoplanowe kryterium rozgraniczenia nieruchomości stanowi stan sprawy. Celem postępowania rozgraniczeniowego zgodnie z art.29 ust.1 i 2 ustawy jest ustalenie przebiegu granic nieruchomości przez określenie położenia punktów i linii granicznych , utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów, przy czym rozgraniczeniu podlegają granice określonej nieruchomości z przyległą nieruchomością. Taka regulacja oznacza , że istotą sporu o rozgraniczenie jest spór o zasięg prawa własności sąsiadujących nieruchomości , obrazowany przez spór co do przebiegu granic , ( por. St. Rudnicki , sąsiedztwo nieruchomości , Zakamycze 1998 r , str.80 ). Spór co do przebiegu granic nieruchomości zawiera w sobie spór co do elementów służących ustaleniu tego przebiegu w postaci usytuowania punktów granicznych , których położenie determinuje przebieg linii granicznych. Zgodnie z art. 20 ust.3 organem właściwym do dokonania rozgraniczenia jest wójt ( burmistrz , prezydent miasta ) , a w wypadkach wskazanych w ustawie - na dalszym etapie postępowania - sąd powszechny. Przepis art. 30 ust..1 stanowi , że postępowanie o rozgraniczenie przeprowadza się z urzędu lub na wniosek strony , przy czym art.2 określa sytuacje , w której postępowanie organ wszczyna i przeprowadza z urzędu. Zaskarżona decyzja , wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji , oparte są na stanowisku prawnym organów , polegającym na przekonaniu , że dokonane raz rozgraniczenie między tymi samymi nieruchomościami w drodze ugody ( czy decyzji ) stwarza stan prawny uniemożliwiający wszczęcie postępowania o rozgraniczenie i dokonanie na wniosek ponownego rozgraniczenia tych samych nieruchomości. Powyższe stanowisko nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. Niezależnie bowiem w jakim trybie i formie nastąpiło rozgraniczenie ; ugody ( art. 31 ust. 4 ) zawartej w postępowaniu rozgraniczeniowym a mającej moc ugody sądowej , decyzji administracyjnej ( art. 33 ust.1 ) czy w sądowym postępowaniu nieprocesowym ( art. 33 ust.3 lub art.34 ust.3 ) , czy też w postępowaniach cywilnoprawnych procesowych , o których mowa w art. 36 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne , dokonane rozgraniczenie stwarza nowy stan prawny granicy sąsiadujących nieruchomości. Stan prawny stanowi pierwszoplanowane , ale jedno z kilku, kryterium rozgraniczenia ( art. 153 k.c ). Jak to wyjaśnił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 14.03.2002 IV CKN 809/00 ( Lex Nr 55120 ) , rozgraniczenie ze swej istoty polega na skonfrontowaniu aktualnego stanu faktycznego władania , z zasięgiem prawa własności opartym na tytule prawnym do władania . Z tych względów żaden przepis prawa , a w szczególności przepis art.39 Prawo geodezyjne i kartograficzne , nie stoi na przeszkodzie wystąpieniu z wnioskiem o rozgraniczenie , nieruchomości już wcześniej rozgraniczonych Z tych względów przepis art. 30 ust.1, 3 i 4 przewiduje , że wszczęcie postępowania o rozgraniczenie nieruchomości w przypadku złożenia wniosku o rozgraniczenie sąsiadujących nieruchomości następuje postanowieniem , oraz wyłącza dopuszczalność zażalenia ( art.30 ust.4 ) na postanowienie o wszczęciu postępowania o rozgraniczenie nieruchomości. Sama okoliczność ustalenia uprzednio stanu prawnego granicy , nie czyni bezprzedmiotowym kolejnego wniosku o rozgraniczenie , gdyż ustalenie stanu prawnego granicy w drodze ugody czy decyzji o rozgraniczeniu nie stwarza samo przez się stanu eliminującego powstanie w przyszłości sporów granicznych. Oczywiście w sytuacji uprzedniego już rozgraniczenia ( ugodą czy decyzją) , w nowej sprawie ustalony w poprzedniej sprawie stan prawny granicy , stanowi pierwszoplanowe kryterium do oceny czy faktyczny stan władania uległ zmianie względem stanu prawnego wyznaczonego uprzednim rozgraniczeniem. Skarżący nie cofnął wniosku z [...] 2003 r o rozgraniczenie swojej działki [...] z działką [...] własności małż. P., twierdząc , że mimo zawartej ugody granica stała się sporna , a jej przebieg sąsiedzi zmienili. W tej sytuacji brak było przesłanek do umorzenia postępowania rozgraniczeniowego w oparciu o przepis art. 105 § 1 kpa , gdyż postępowanie o rozgraniczenie nie stało się bezprzedmiotowe. Stanowisko organów , w myśl którego ugoda zawarta w postępowaniu rozgraniczeniowym , czyni bezprzedmiotowym późniejsze żądanie rozgraniczenia tych samych nieruchomości narusza prawo materialne. Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 ust.1 pkt 1 lit.a i c w zw. z art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 , poz. 1270 z późn.zm. ) O zwrocie kosztów postępowania sądowego nie orzekano , wobec oświadczenia skarżącego złożonego na rozprawie , iż ich nie policza. Wobec treści zaskarżonych decyzji nie zachodziły przesłanki do zastosowania przepisu art. 152 powołanej ustawy.