II SA/Kr 292/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz po rozpoznaniu w dniu 16 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym po wniesieniu sprzeciwu od postanowienia referendarza z dnia 19 czerwca 2015 r. wniosku M.G. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi M.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 14 stycznia 2015 r. nr [...] przedmiocie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a: oddalić wniosek. M.G. złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 19 czerwca 2015 r. oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Skarżąca złożyła w terminie sprzeciw, w którym wyraziła niezadowolenie z wydanego postanowienia referendarza i wskazała, że oceniając wydatki pominięto wydatki konieczne, których skarżąca nie jest w stanie ponieść, a w związku z tym nie posiada na nie rachunków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z obowiązującym w niniejszej sprawie (w której postępowanie sądowe zostało wszczęte przed dniem 15 sierpnia 2015 r.) brzmieniem art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a., od postanowień wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. W wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie lub zarządzenie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Wnioskodawczyni wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie - zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie takiego prawa może nastąpić tylko wtedy, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Wniosek w niniejszej sprawie podlega oddaleniu, gdyż skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść wnioskowanych do zwolnienia kosztów postępowania. Ze złożonego przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i trojgiem dorosłych dzieci, z których dwoje nie pracuje, a jedno zajmuje się uprawą pola i jest ubezpieczone w KRUS. Skarżąca pracuje, jej mąż jest rencistą. Rodzina utrzymuje się z dochodów skarżącej, męża i zarabiającego syna. Skarżąca z mężem są współwłaścicielami domu wielkości 190m2, budynku gospodarczego o pow. ok. 88m2 i nieruchomości rolnej o pow. 1,41ha. Należy wskazać, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy (prawo ubogich), a strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie, gdyż koszty te są rodzajem daniny publicznej. W związku z tym prawo pomocy może być przyznane tylko dla osób ubogich pozostających w bardzo trudnej sytuacji materialnej (ubóstwie), cechującej zwłaszcza osoby bezrobotne lub osiągające znikome dochody, jednocześnie nie posiadające majątku nieruchomego, czy ruchomego. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Mając na uwadze wskazane przez skarżącą dane o jej sytuacji majątkowej trudno uznać ją za osobę ubogą. Skarżąca jest współwłaścicielem nieruchomości, ma stały dochód z wynagrodzenia za pracę i renty męża. Zamieszkuje wspólnie z mężem i trójką dorosłego potomstwa w wieku około 30 lat, które winno samodzielnie ponosić koszty własnego utrzymania. Syn kontynuuje kształcenie, którego koszty w wysokości ok. 600 zł miesięcznie ponosi – zgodnie z jej oświadczeniem – skarżąca. Podkreślenia wymaga, że dane podane przez skarżącą nie kwalifikują jej do grona osób ubogich. Jeżeli skarżąca jest w stanie co miesiąc zapłacić ok. 600 zł za kształcenie 27-letniego syna oraz 112 zł za usługi telekomunikacyjne i internet, to nie można mówić o ubóstwie. Ponadto w okresie wakacyjnym skarżąca nie ponosi opłat za kształcenie syna – ok. 600 zł miesięcznie, a zatem już z tego tytułu w okresie wakacji jest w stanie wygospodarować i zaoszczędzić kwotę niezbędną do opłacenia kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Fakt posiadania stałego miesięcznego dochodu z dwóch źródeł, a także posiadanie udziałów w nieruchomościach wyklucza możliwość przyjęcia, że wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie choćby w części. Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżąca, ze względu na wykazane powyżej okoliczności, do takich osób nie należy. Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200 p.p.s.a. – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że skarżącej nie przysługuje prawo pomocy i dlatego, na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a., wniosek podlegał oddaleniu.