II SA/Kr 292/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Protokolant: starszy referent sądowy Adrianna Garus po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję nr 13/2025 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 16 stycznia 2025 r. znak: WOB.7721.404.2024.JKLI w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie na rzecz M. L. kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 21 października 2024 r., nr 12/2024, znak: PINB.5140.13.2024.WK Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., na podstawie art. 49e pkt 1 Pr. bud., nakazał skarżącej (właścicielce dziatki nr ewid. [...] w m. J. oraz Inwestorowi budowy budynku gospodarczego) rozbiórkę wolnostojącego parterowego budynku gospodarczego o wymiarach 4,00 m x 4,85 m zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] w miejscowości J., gm. [...]. Odwołanie od ww. decyzji złożyła inwestorka wskazując zarzuty, powtórzone następnie w całości w skardze do sądu administracyjnego. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie, decyzją z dnia 16 stycznia 2025r. nr 13/2025, Znak: WOB.7721.404.2024.JKLI, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 Kpa oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 83 ust. 2 Pr. bud., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu podkreślono, iż miała miejsce budowa wolno stojącego budynku gospodarczego o wymiarach w rzucie 4,00 m x 4,85 m. Kwalifikacja obiektu będącego przedmiotem niniejszego postępowania została dokonana w momencie wydania przez PINB postanowienia nr 30/2022, z dnia 24 października 2022 r., znak: PINB.5160.8.2022.WK, którym wstrzymano skarżącej prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie wolnostojącego, parterowego budynku gospodarczego o wymiarach 4,00 mx 4,85 m, położonego na działce nr ewid. [...] w miejscowości J., gmina [...]. Po rozpatrzeniu zażalenia na ww. postanowienie organu I instancji, MWINB w Krakowie, dnia 29 maja 2023 r., wydał postanowienie nr 389/2023, znak: WOB.7722.263.2022.JKLI, którym, utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy, a następnie WSA w Krakowie w dniu 29 września 2023 r., wydał wyrok o sygn. akt: II SA/Kr 914/23, którym skargę oddalił. Zatem postanowienie PINB nr 30/2022, z dnia 24 października 2022 r., znak: PINB.5160.8.2022.WK, stało się ostateczne w administracyjnym toku instancji oraz prawomocne. Ponadto analiza akt organu I instancji nie wykazała jakoby ww. postanowienie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego w którymś z trybów nadzwyczajnych, o których mowa w rozdziale 13 Kpa, a tym samym na dzień dzisiejszy ustalenia w nim zawarte wywierają skutki prawne. W związku z powyższym MWINB odstąpił od ponownego uzasadnienia wyboru kwalifikacji obiektu na obecnym etapie postępowania, w tym również podnoszonej przez Skarżącą w treści odwołania kwestii trwałego związania obiektu z gruntem, gdyż kwestia ta została przesądzona w wyroku WSA z dnia 29 września 2023 r., sygn. akt: II SA/Kr 914/23, gdzie wskazano, iż rozstrzygnięcie organu, który uznał, że fakt przykręcenia wzniesionego obiektu do płyt chodnikowych, które zapewniają obiektowi stabilność stanowi o trwałym związaniu z gruntem, jest zgodna z powyższą linią orzeczniczą. Zgodnie z art. 28 Pr. bud roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Natomiast w brzmieniu art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. a Pr. bud.: Nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Zatem przed przystąpieniem do realizacji obiektu budowlanego objętego przedmiotem niniejszego postępowania należało dokonać zgłoszenia do stosownego organu administracji architektoniczno-budowlanej, czego Inwestorka nie dokonała, w związku z czym wskazana inwestycja została zakwalifikowana jako samowola budowlana, o której mowa w art. 48 Pr. bud. W dniu 24 października 2022 r., PINB wydał postanowienie nr 30/2022, znak: PINB.5160.8.2022.WK o wstrzymaniu robót budowanych co do spornego budynku z informacją, iż celem zalegalizowania przedmiotowej inwestycji należy w terminie 30 dni złożyć wniosek o jego legalizację, a przed uzyskaniem decyzji o legalizacji obiektu budowlanego zachodzi konieczność wniesienia opłaty legalizacyjnej. Jednocześnie poinformowano, o sposobie obliczania opłaty legalizacyjnej. Zgodnie z art. 48a ust. 3 Pr. bud.: Jeżeli zostało wniesione zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu budowy, termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym to postanowienie stało się ostateczne. Postanowienie PINB nr 30/2022, z dnia 24 października 2022 r., znak: PINB.5160.8.2022.WK stało się ostateczne w momencie wydania przez MWINB postanowienia, nr 389/2023, z dnia 29 maja 2023 r., znak: WOB.7722.263.2022.JKLI. Doręczenie ww. postanowienia P nastąpiło dnia 24 lipca 2023 r. (dzień tygodnia: poniedziałek) i od tego momentu, zgodnie z brzmieniem art. 48a ust. 3 Pr. bud., rozpoczął się bieg terminu do wniesienia wniosku o legalizację robót budowlanych objętych przedmiotem niniejszego postępowania. Analiza akt postępowania organu I instancji wykazała, że skarżąca nie złożyła wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu budowlanego, we wskazanym powyżej terminie. Co do zarzutu błędnej kwalifikacji obiektu wcześniej kwestia ta została przesądzona w postanowieniu MWINB z dnia 29 maja 2023 r., nr 389/2023, znak: WOB.7722.263.2022.JKLI, a Wojewódzki Sąd Administracyjny tej kwestii nie zanegował. Odnośnie zaś związania z gruntem obiektu, Sąd również jak wskazano zaaprobował przyjętą przez PINB i MWINB kwalifikację i linię orzeczniczą. Postanowienie PINB jak i MWINB pozostają zaś ostateczne i nie zostały wyeliminowane z obrotu w żadnym z nadzwyczajnych trybów postępowań nadzwyczajnych. Nadto na marginesie należy wyjaśnić skarżącej, że nawet gdyby uznać, że sporny obiekt nie jest trwale związany z gruntem (jak próbuje wykazać skarżąca) to obiekty nietrwale związane z gruntem - jako obiekt tymczasowej również podlegają reglamentacji Prawa budowlanego. Tymczasowy obiekt budowlany wymaga bowiem zgłoszenia - pod warunkiem, że będzie usytuowany na okres krótszy niż 180 dni (art. 29 ust. 1 pkt. 7 Pr. bud.) z kolei obiekt tymczasowy usytuowany powyżej 180 dni (jak miałoby to miejsce w niniejszym przypadku) wymaga pozwolenia na budowę a legalizacja takiego obiektu odbywa się również w oparciu o art. 48 Pr. bud. -jako obiektu zrealizowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Zobowiązana do rozbiórki wniosła na ww. decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając naruszenie: - art. 49 e pkt 1 w zw. z art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 83 ust. 1, art. 81 ust 1 Pr. bud. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie istnieją podstawy do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu, na postawienie którego zdaniem Organu wymagane było zgłoszenie, podczas gdy obiekt ten nie spełnia definicji legalnej budynku gospodarczego, na postawienie którego wymagane było zgłoszenie, co za tym idzie nie zostały spełnione legalne przesłanki wydania decyzji w przedmiocie rozbiórki; - art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a., poprzez brak zebrania wystarczającego materiału dowodowego mającego być podstawą rozstrzygnięcia sprawy, w tym dostatecznie potwierdzającego fakt rzeczywistego charakteru obiektu i jego błędne scharakteryzowanie jako "obiektu budowlanego", podczas gdy z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy wynikałoby, iż obiekt ten nie wymagał zgłoszenia - nie jest trwale połączony z gruntem, co zostało zupełnie zignorowane przez Organ; - art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i 107 § 1 k.p.a., poprzez nie przeanalizowanie materiału dowodowego będącego podstawą rozstrzygnięcia sprawy, w tym brak dostatecznego potwierdzenia faktu rzeczywistego charakteru obiektu i jego błędne scharakteryzowanie jako "budynku gospodarczego" trwale połączonego z gruntem, podczas gdy z materiału dowodowego jasno wynika, iż obiekt nie jest połączony z gruntem (brak śrub mocujących) a nadto zgodnie z aktualnym stanem prawnym obiekt ten jest wykorzystywane do pomocy przy hodowli i uprawie roślin na przedmiotowej działce; - art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez niedostateczne uzasadnienie zaskarżonego postanowienia powodujące, iż nie jest możliwe odtworzenie procesu myślowego Organu polegające na uznaniu, że w sprawie mamy do czynienia z obiektem budowlanym wymagającym zgłoszenia (celem wykazania legalnych przesłanek nakazania jego rozbiórki). - art. 11 k.p.a. w zw. z art. 7 i art. 3 k.p.a., poprzez wydanie decyzji w przedmiocie nakazu rozbiórki w oparciu błędnie ustalony stan faktyczny i prawny, to jest przyjęcie iż w sprawie Organ jest zobligowany do wydania decyzji rozbiórkowej, podczas gdy zadaniem Organu przed wydaniem decyzji jest dokładne zbadanie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji, z którego to stanu nie wynika, jakoby zostały spełnione przesłanki wydania decyzji rozbiórkowej (brak związania obiektu z gruntem, przeznaczenie obiektu na potrzeby hodowli i uprawy roślin na działce etc.). Wniesiono o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie kosztów. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisami procedury. Wniesienie skargi skutkuje uchyleniem decyzji obydwu organów, przy czym z innych powodów niż zarzuty podniesione w skardze. W zakresie kwalifikacji prawnej przedmiotowego obiektu budowlanego oraz trwałego jego związania z gruntem wiążące są bowiem poglądy prawne wyrażone w wyroku WSA z dnia 29 września 2023 r., sygn. akt: II SA/Kr 914/23, na co trafnie powołały się organy. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Natomiast przyczyną uchylenia decyzji obydwu organów było właśnie naruszenie art. 153 p.p.s.a., przy czym na innej płaszczyźnie postępowania, niż kwalifikacja obiektu, co do którego orzeczono nakaz rozbiórki. Jak już powyżej wskazano, powyższy przepis stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy. W w/w wyroku WSA wyraził natomiast także pogląd, że organy prawidłowo postąpiły, wydając postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych, choć wskazana przez nie podstawa prawna rozstrzygnięcia w postaci art. 48 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nie jest prawidłowa. Sąd stwierdził, że za podstawę prawną rozstrzygnięcia organ winien obrać art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego. Ponadto Sąd uznał, że organ naruszył wprawdzie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, jednakże nie miało to wpływu na treść rozstrzygnięcia i wynik sprawy, bowiem zastosowanie właściwego trybu wynikającego z art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego, doprowadziłoby na tym etapie do tego samego rozwiązania, jakim jest obligatoryjne wstrzymanie wykonania robót budowlanych. Dalej w obszernym wywodzie zwrócił uwagę na wynikające z przepisów następstwa wstrzymania wykonania robót na podstawie art. 50 Prawa budowlanego, który winien być przez organy zastosowany, a co do wskazań odnośnie dalszego postępowania stwierdził, że: "W następstwie niniejszego wyroku, organ poweźmie adekwatne kroki wynikające z powyższego przepisu, rozważając możliwość zmiany lokalizacji spornego obiektu w celu dostosowania jego położenia do omówionych powyżej przepisów". Jak wynika z akt sprawy, organ do powyższych poglądów prawnych jak i wytycznych co do dalszego postępowania w ogóle się nie zastosował, jakby nie zapoznał się z uzasadnieniem w/w wyroku. Dlatego przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ przeprowadzi dalsze postępowanie zgodnie z wytycznymi przedstawionymi w uzasadnieniu wyroku WSA z dnia 29 września 2023 r., sygn. akt: II SA/Kr 914/23, które są wiążące zarówno dla organu, jak i dla Sądu rozpoznającego niniejszą skargę. Mając zatem na uwadze powyższe, orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. O kosztach w pkt II sentencji orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej zwrot uiszczonego od skargi wpisu w kwocie 500 zł.