II SA/Kr 2920/00
WyrokWSA w Krakowie2004-06-30
Skład orzekający: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska, NSA Izabela Dobosz, AWSA Mariusz Kotulski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo pozbawił uprawnień kombatanckich, nie badając szczegółowo przebiegu służby wojskowej i działalności w Batalionach Chłopskich skarżącego, opierając się na niepełnym materiale dowodowym i błędnie stosując przepis o terminie składania wniosków?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie podjął wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, nie poddał szczegółowej analizie przebiegu służby wojskowej i działalności w Batalionach Chłopskich skarżącego, a także błędnie powołał się na upływ terminu składania wniosków, który został uznany za niezgodny z Konstytucją.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o pozbawieniu J.K. uprawnień kombatanckich. Organ stwierdził, że skarżący uzyskał uprawnienia z tytułu utrwalania władzy ludowej podczas służby wojskowej, a nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w ustawie. Skarżący kwestionował tę ocenę, podając, że walczył z UPA i Wehrwolfem, służył dłużej niż wskazano, a także należał do Batalionów Chłopskich. Organ odwoławczy utrzymał w mocy swoją decyzję, powołując się na upływ terminu do składania nowych wniosków.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Zasądzono od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie : NSA Izabela Dobosz ( spr. ) AWSA Mariusz Kotulski Protokolant : Edyta Domagałska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2004r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2000r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję tegoż organu z dnia [...] 2000r. II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego J. K. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z 2.08.2000r.,Nr [....] , wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze zm. ) pozbawiono J.K. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZBOWiD w N. decyzją z dnia 22.06.1986r. z tytułu utrwalania władzy ludowej [....] .1948 -[....] .1948r., łącznie 3 miesiące (zaświadczenie ZBOWiD Nr......). Organ stwierdził, że J.K. w okresie uznanym przez ZBOWiD za działalność kombatancką pełnił służbę w Wojsku Polskim i jak wynika z akt sprawy podczas tej służby nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. l ust. 2 pkt 6 cytowanej ustawy. Uznano zatem, że J.K. uzyskał uprawnienia kombatanckie na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej", co obecnie skutkuje pozbawieniem ich go. Powołano się na stanowisko Sądu Najwyższego, iż organ nie jest obowiązany do wyjaśnienia, czy istnieją przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2 , art. 2 i art. 4 ustawy. Stwierdzono również, że przesyłanie nowych dokumentów wobec upływu terminu składania rekomendacji w dniu 31.12.1998r. nie powoduje żadnych skutków prawnych.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J.K. podaje, że służbę wojskową rozpoczął [....] .06.1948r. w S. W trakcie służby wojskowej walczył z Wehrwolfem. Uważa, że niefortunnie uznano go za osobę utrwalającą władzę komunistyczną. Służył w wojsku nie 3 miesiące jak napisano w decyzji ZBOWiD, a 3 lata. Dodaje również, że jako młody chłopak należał do partyzantki Batalionów Chłopskich.
Decyzją Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z 23.10.2000r. Nr [....] , wydaną na podstawie art. 138§ 1 pkt 1, art. 127§ 3, art. 129 kpa oraz art. 25 ust. 2 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997r., Nr 142, póz. 950 ze zm. ) utrzymano w mocy decyzję własną z 2.08.2000r. Organ stwierdził, że J.K. otrzymał uprawnienia kombatanckie na podstawie zaświadczenia WKU N. z [....] .1983r. potwierdzającego pełnienie służby w LWP od [....] .1948r. do [....] .1950r., w tym w jednostce wojskowej, która prowadziła walki z reakcyjnym podziemiem od [....] .1948r. do v .1948r. W aktach ZBOWiD brak informacji o walkach z UPA lub grupami Wehrowlfu. Z powyższego wynika, że J.K. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach służby w LWP pełnionej po 30.06.1947r. Organ podtrzymał zatem swojej poprzednie stanowisko. Co do dokumentów strony dołączonych do pisma z [....].03.2000r., nadesłanego w odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego powołano się na art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach ... stwierdzając, że termin do składania wniosków dotyczących nowych uprawnień kombatanckich upłynął 31.12.1998r. Organ nie znalazł zatem podstaw do zmiany własnej decyzji.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J.K. podaje, że rozpoczął służbę w wojsku [....] 06.1948r., przez 6 miesięcy przechodził okres rekrutacki. Żołnierze byli wywożeni w tereny [....] gdzie przez 4 miesiące walczyli z UPA. Walczył również z Wehrwolfem. Czuje się pokrzywdzony wy daną decyzją i wnosi ojej uchylenie. Dodaje, że służył za okupacji w Batalionach Chłopskich, jednakże Urząd uznał jego wniosek w tej sprawie za spóźniony.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosi o jej oddalenie podtrzymując argumenty, o których mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30.08.2002r. ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( p.o.p.p.s.a. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sprawy, w których skargi zostały wniesione do NSA przed dniem 1.01.2004r. i postępowanie nie zostało zakończone ( co miało miejsce w niniejszym przypadku ) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie powyższej ustawy ( art. 97§ 1 ustawy z 30.08.2002r. przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).
Sądowa kontrola wykazała naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wbrew bowiem treści art. 7 kpa Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając m.in. na względzie słuszny interes obywatela oraz wbrew treści art. 77 kpa nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego. Należy zauważyć, że Kierownik Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych przed wydaniem decyzji nie poddał szczegółowej analizie przebiegu służby J.K. . W aktach brak informacji, iż zwracano się do CAW o jego ustalenie, brak jakiegokolwiek dokumentu pozwalającego stwierdzić, w jakiej jednostce służył skarżący. Z zaświadczenia WKU z [....] .1983r. ( w aktach b.ZBOWiD, k. 3 akt administracyjnych ) wynika jedynie, że J.K. pełnił służbę wojskową w LWP od [....] .1948r. do [....] 0.1950r. Z zaświadczenia WKU w N. z [....] .2000r. ( k. 13 akt administracyjnych ) dostarczonego przez skarżącego wynika, że służył w KBW, brak jednak określenia - w jakiej jednostce. Z informacji dostarczonych przez samego skarżącego ( m.in. kopia książeczki wojskowej jako załącznik do skargi) wynika, że najprawdopodobniej J.K. służył w [....] Pułku KBW -[....]. Pułk ten, co jest wiadome Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu, w [....] 1949r. walczył m.in. z UPA. Organ jednakże nie zbadał tej okoliczności.
Organ nie zbadał również dokumentów dostarczonych przez skarżącego mających świadczyć o jego działalności w B.Ch. ( pismo z.......2000r., zeznania św. [....],[....], k. 9, 10, 14 akt administracyjnych ), mimo iż zostały one dostarczone przed wydaniem decyzji z 2.08.2000r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. W decyzji tej, jak również w późniejszej z 23.10.2000r. powołano się na upływ terminu, o którym mowa w art. 22 ust. 3 ustawy z 24.01.1991r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997r., Nr 142 poz. 950 z późn. zm. ). Przepis ten, jak wiadomo został przez Trybunał Konstytucyjny uznany za sprzeczny z art. 2 i 32 Konstytucji RP ( wyrok z 15.04.2003r., Dz. U. Nr 72 poz. 658).
Mając na uwadze powyższe okoliczności należy stwierdzić, że zarówno przebieg służby wojskowej skarżącego, jak i jego działalność w B.Ch. powinny zostać poddane szczegółowej analizie z uwagi na treść art. 25 ust. 2 pkt. 2 in fine ustawy o kombatantach ... oraz możliwość ewentualnego zachowania uprawnień kombatanckich wynikającą z tego przepisu.
W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145§ 1 pkt 1 lit. "c" p.o.p.p.s.a ( Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ) w zw. z art. 97§ 1 przepisy wprowadzające ustawę -p.o.u.s.a. i ustawę - p.o.p.p.s.a. z 30.08.2002r. ( Dz. U. Nr 153, póz. 1271).
O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. l ustawy z 11.05.1995r. o NSA ( Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm. ) w zw. z art. 97§2 cytowanych wyżej przepisów wprowadzających.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło