II SA/Kr 293/16

WyrokWSA w Krakowie2016-05-25

Skład orzekający: Aldona Gąsecka-Duda, Krystyna Daniel, Beata Łomnicka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany do wydania nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu, jeśli inwestor nie przedłożył wymaganych dokumentów w celu jego legalizacji, pomimo istnienia przesłanek do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego?
Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany do wydania nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu, jeśli inwestor nie spełni nałożonych na niego obowiązków w celu legalizacji, nawet jeśli istnieją przesłanki do przeprowadzenia takiego postępowania. Decyzje rozbiórkowe podejmowane na podstawie art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego mają charakter związany, co oznacza, że organ jest obligowany do ich wydania w sytuacji stwierdzenia samowoli budowlanej i braku możliwości jej legalizacji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego o konstrukcji drewnianej. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął postępowanie, a następnie nakazał rozbiórkę obiektu. Decyzja ta została uchylona przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i przekazana do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym postępowaniu, w tym przeprowadzeniu oględzin i wstrzymaniu robót budowlanych, organ I instancji ponownie wydał decyzję nakazującą rozbiórkę. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący podniósł zarzuty dotyczące braku postępowania spadkowego po zmarłych stronach oraz sposobu przeprowadzenia pomiarów. Sąd administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda Sędziowie: WSA Krystyna Daniel WSA Beata Łomnicka (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2016 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 30 grudnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki skargę oddala. [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia 30 grudnia 2015 r. nr [....] znak [....] na podstawie: - art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.); - art. 49 b ust. 1 w związku z art. 49 b ust. 3 i art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze. zm.), po rozpatrzeniu odwołania skarżącego - G.K. od decyzji nr [....] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [....] z dnia 31 grudnia 2015 roku, znak: [....] którą, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie samowolnej budowy budynku o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję gospodarczą zlokalizowanego na terenie działki nr [....] w miejscowości P. nakazano inwestorowi K.G. wykonać rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego o konstrukcji drewnianej i wym. w rzucie poziomym 3,40 x 5,50 m na terenie działki nr [....] w miejscowości P. Pouczenie. Teren rozbiórki należy oznakować i zabezpieczyć przed dostępem osób trzecich, Rozbiórkę ww. obiektu należy wykonać niezwłocznie po uostatecznieniu się niniejszej decyzji, a teren po niej uporządkować. Powyższe prace należy wykonać zgodnie z obowiązującymi przepisami pod nadzorem osoby posiadającej stosowne uprawnienia budowlane. O przystąpieniu do robót rozbiórkowych i ich wykonaniu należy powiadomić tut. Inspektorat przedkładając oświadczenie osoby sprawującej nadzór, utrzymał skarżoną decyzję w mocy. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z dnia 6 lipca 2009 r., znak: [....]Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [....] (dalej: PINB w N. ) zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie budowy tymczasowego obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej na dz. nr [....] w P. – inwestor K.G. Wszczęcie postępowania w sprawie uwarunkowane zostało wynikami kontroli przeprowadzonej w dniu 24 czerwca 2009 r. na działce nr [....] w P. W jej trakcie ustalono, że na dz. nr [....] w P. istnieje obiekt o konstrukcji drewnianej, posadowiony na betonowych elementach, podłoga drewniana, ściany i więźba konstrukcji drewnianej, dach dwuspadowy kryty dachówką ceramiczną. Obiekt posiada wymiary w rzucie poziomym 3,40 x 5,50 m i wysokość do kalenicy 4,30 m. Obiekt wyposażony jest w instalację elektryczną na bazie istniejącego przyłącza do budynku mieszkalnego zlokalizowanego na tej samej działce. Nie posiada innych instalacji. Stan techniczny obiektu w dniu kontroli ustalono jako dobry. Obiekt użytkowany jako gospodarczy. W związku z dokonanymi ustaleniami, PINB w N. w dniu 6 lipca 2009 r. wydał postanowienie, którym nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia dokumentów, potwierdzających sposób, zakres i okres wykonywania robót budowlanych, jak i innych dokumentów, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Przy piśmie z dnia 20 lipca 2009 r. inwestor złożył stosowne wyjaśnienia, między innymi w zakresie braku dokumentów potwierdzających legalność wykonanych robót budowlanych. Ponadto Burmistrz Miasta i Gminy [....] przekazał wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz informację w piśmie z dnia 2 września 2009 r., znak: [....] ), że (...) Urząd Miasta i Gminy [....] nie wydawał w ostatnich latach decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu związanej z budową tymczasowego obiektu budowlanego na działce ewid. nr [....] w P. Mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy w sprawie, w dniu 5 października PINB w [....] wydał postanowienie, którym nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia określonych dokumentów w terminie 60 dni od daty otrzymania postanowienia, celem ewentualnego przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego w sprawie. W wyznaczonym terminie zobowiązany nie przedłożył żądanych dokumentów, dlatego pismem z dnia 28 grudnia 2009 r. organ instancji zawiadomił strony postępowania o zakończeniu prowadzenia postępowania dowodowego w sprawie, a następnie w dniu 11 lutego 2010 r. wydał decyzję, którą nakazał właścicielowi nieruchomości rozbiórkę wykonanego obiektu tymczasowego. Decyzja ta została uchylona decyzją [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej: MWINB w K. ) z dnia 31 stycznia 2011 r., znak: [....] . który przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 707/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w sprawie ze skargi K.G. na decyzję MWINB w K. z dnia 31 stycznia 2011 r. umorzył postępowanie sądowe. Ponownie prowadząc postępowanie dowodowe w sprawie, PINB w [....] w dniu 10 stycznia 2012 r. przeprowadził oględziny wykonanych robót budowlanych, w trakcie których ustalono, że na dz. ew. nr [....] w [....] istnieje obiekt o konstrukcji drewnianej, pokryty dachówką ceramiczną. Stan i wymiary obiektu nie uległy zmianie od czasu przeprowadzonej kontroli z dnia [....] 2009. Obiekt nie jest połączony trwałe z gruntem. Położony jest bezpośrednio na krawężnikach chodnikowych rozmieszczonych po zewnętrznej krawędzi obiektu. W dniu 25 czerwca 2013 r. organ I instancji przeprowadził kontrolę, w trakcie której zmierzono odległość budynku (obiektu) zlokalizowanego na działce nr [....] od działki [....] , odległość budynku od granicy wynosi ok. 4,5 m. Kontynuując postępowanie dowodowe w dniu 9 maja 2014 r. PINB w N. przeprowadził kolejne oględziny na działce nr [....] w P. , w trakcie których ustalił, że stan obiektu nie uległ zmianie od czasu poprzedniej kontroli z dnia [....] .2013r. Obiekt wyposażony jest w instalacje elektryczną. Następnie, postanowieniem Nr 296/2014 z dnia 29 lipca 2014 r. PINB w N. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych i zobowiązał inwestora do przedłożenia określonych dokumentów w terminie 30 dni od daty otrzymania postanowienia, celem ewentualnego umożliwienia mu zalegalizowania samowolnie wykonanych robót budowlanych. Wobec bezskutecznego upływu terminu do przedłożenia określonych dokumentów, organ I instancji w dniu 31 grudnia 2014 r. wydał skarżoną decyzję Nr 736/2014, którą nakazał inwestorowi rozbiórkę wykonanego obiektu budowlanego. Odwołanie złożył skarżący. [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. , wskazał, iż przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie są roboty budowlane, polegające na samowolnym wykonaniu obiektu budowlanego - budynku gospodarczego o konstrukcji drewnianej, posadowionego na betonowych elementach, podłoga drewniana, ściany i więźba konstrukcji drewnianej, dach dwuspadowy kryty dachówką ceramiczną. Obiekt posiada wymiary w rzucie poziomym 3,40 m x 5,50 m i wysokość do kalenicy 4,30 m. Obiekt wyposażony jest w instalację elektryczną. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w sprawie, PINB w N. nakazał rozbiórkę wykonanego obiektu budowlanego. W organu odwoławczego, wydane rozstrzygniecie jest prawidłowe. Organ odwoławczy stwierdził, że wykonanie obiektu budowlanego (budynku gospodarczego o wymiarach 3,40 m x 5,50 m = 18,7 m2 wymaga dokonania przez inwestora zgłoszenia zamiaru wykonania takich robót budowlanych. Inwestor takiego zgłoszenia nie dokonał, ani nie uzyskał decyzji pozwolenia na budowę na wykonanie ww. obiekty budowlanego. W tej kwestii stwierdził, że w art. 49b ust. 2 PrBud określono czynności, zmierzające do legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego bez dokonania zgłoszenia zamiaru wykonania określonych robót budowlanych, bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej, które mogą być podjęte, jeśli budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych. Tak więc w pierwszym rzędzie organ nadzoru budowlanego winien rozważyć, czy zachodzą w sprawie wskazane powyżej okoliczności. Dopiero w razie stwierdzenia łącznego ich zaistnienia, co jest równoznaczne ze spełnieniem wstępnych warunków legalizacji, organ ten wydaje postanowienie, o którym mowa w art. 49b ust. 2 PrBud, nakładające na inwestora obowiązek przedłożenia w wyznaczonym terminie dokumentów wyszczególnionych w tym przepisie, wstrzymując jednocześnie prowadzenie robót budowlanych. W niniejszej sprawie PINB w N. ustalił, że zachodzą przesłanki do legalizacji wykonanego obiektu, ponieważ dla terenu inwestycji obowiązują ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy P. "A.l" - Miasto - uchwała Nr XLIII/332/06 Rady Miasta i Gminy P. z dnia 28 lipca 2006 r. z jej późniejszymi zamianami (Dz. Urz. Woj. Mał. Nr 557, poz. 3532 ze zm.), które nie wykluczają możliwości posadowienia na terenie działki budynków gospodarczych. W związku z tym organ I instancji przedsięwziął czynności zmierzające do umożliwienia inwestorowi zalegalizowania samowolnie wykonanych robót budowlanych, poprzez wydanie postanowienia z dnia 29 lipca 2014 r., znak: [....] , którym na podstawie przepisu art. 49 b ust. 2 ustawy Prawo budowlane wstrzymał roboty budowlane i nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia określonych dokumentów w terminie 30 dni od daty otrzymania postanowienia. W wyznaczonym terminie, tj. do dnia 4 września 2014 r. inwestor nie przedłożył żądanych dokumentów. W związku z powyższym zdaniem organu odwoławczego PINB w N. prawidłowo zastosował przepisy ustawy Prawo budowlane dla ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ wskazał, że z przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego nie wynika, aby dla ustalenia spadkobierców po zmarłym koniecznym było przeprowadzenie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku. Wystarczającym w tym zakresie jest złożenie oświadczenia o następcach prawnych. Takie oświadczenie w niniejszej sprawie złożyła M.G. , wskazując następców prawnych po zmarłych rodzicach. W związku z powyższym, w ocenie organu odwoławczego nie zachodziły przesłanki do zawieszenia postępowania z uwagi na zgon osób, które posiadały przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2006 r. sygn. akt.: P 27/05, ustawodawca uregulował kwestię możliwości legalizacji obiektów w oparciu o art. 49 w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 r. w art. 3 ustawy z dnia 10 maja 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z dnia 5 czerwca 2007 r.) Art. 3 ust. l ww. ustawy stanowi, że: Do obiektu budowlanego lub jego części wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ administracji publicznej, jeżeli budowa została zakończona po dniu 31 grudnia 1994 r. a przed dniem 11 lipca 1998 r., i przed dniem 11 lipca 2003 r. nie zostało wszczęte postępowanie administracyjne przez właściwy organ nadzoru budowlanego, nie stosuje się do dnia l stycznia 2008 r. przepisów art. 48-49 b ustawy, o której mowa w art. 1. Zatem możliwość legalizacji w oparciu o ww. art. 49, z wyłączeniem art. 48-49 b u.p.b. zachodzi jedynie w przypadku łącznego spełnienia przesłanek wynikających z art. 3 cyt. ustawy, tj. ukończenia budowy po dniu 31 grudnia 1994 r. a przed dniem 11 lipca 1998 r., nie wszczęcia postępowania administracyjnego przed dniem 11 lipca 2003 r. oraz złożenia wniosku o pozwolenie na użytkowanie obiektu budowlanego w okresie pomiędzy dniem 20 czerwca 2007 r. a dniem 31 grudnia 2007 r. W rozpatrywanym przypadku przesłanki te nie są spełnione. Organ potwierdził, że legalizacja samowoli budowlanej stanowi uprawnienie inwestora (właściciela) nieruchomości. Niemniej jeżeli zobowiązany nie spełnia nałożonych na niego obowiązków, to organ nadzoru budowlanego, pomimo braku innych przeszkód do zalegalizowania samowolnie wykonanych robót budowlanych, na mocy przepisów ustawy Prawo budowlane musi orzec nakaz zbiórki wykonanej samowoli budowlanej. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję wniósł, skarżący – K.G. Skarżący podkreślił, iż jedna ze stron postępowania tj. A.G. zmarła w 2009 r. i nie było przeprowadzonego postępowania spadkowego. Złożenie oświadczenia nastąpiło dopiero w 2014 r. po śmierci B.G. Skarżący zarzucił nadto, iż pomiary w dniu 25 czerwca 2013r. przeprowadzono, bez udziału właścicieli działek. Skarżący podkreślił swoją trudną sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną oraz wyraził niezadowolenie z obowiązującego w Polsce prawa budowlanego. W odpowiedzi na skargę [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Sąd administracyjny ocenia jedynie legalność działania administracji, co oznacza, że zobowiązany jest zbadać, czy w czasie podejmowania danego aktu administracyjnego, organ administracji nie naruszył prawo. Nie każde jednak naruszenie prawa uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla taki akt w przypadku, gdy stwierdzi: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.) lub stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Żadna z wyżej przedstawionych przesłanek w tej sprawie nie zachodzi, zatem wniesiona skarga nie jest zasadna. W ocenie Sądu organy administracji ustaliły prawidłowo rzeczywisty stan faktyczny w sprawie, zatem jego ponowne przytaczanie jest zbędne. Trafnie następnie organy wskazały jako materialną podstawę rozstrzygnięcia art. 49b ust.1 prawa budowlanego albowiem okolicznością bezsporną jest, że inwestor nie dokonał wymaganego zgłoszenia. W ocenie Sądu nie budzi także w tej sprawie wątpliwości stanowisko organów administracyjnych które uznały, że istnieją pełne podstawy do przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego. Wypada zatem podkreślić, że legalizacja samowoli budowlanej stanowi uprawnienie inwestora, zaś niewypełnienie przez niego nałożonych obowiązków, co miało niewątpliwie miejsce w niniejszym postępowaniu, w konsekwencji musiało doprowadzić do wydania decyzji o rozbiórce wykonanej samowoli. Decyzje budowlane podejmowane na podstawie art. 49b ust. 1 p.b. mają bowiem charakter związany. Oznacza to, że jeżeli stwierdzona zostaje samowola budowlana i nie ma możliwości jej legalizacji, to organ jest nie tylko uprawniony, lecz nadto obligowany do wydania nakazu rozbiórki (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 1999 r., sygn. akt IV SA 69/97, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 3 listopada 2015 r. sygn. II SA/Bk 503/15). Stosownie zaś do treści art. 7, art. 77 § 1, art. 78, art. 80, art. 81 k.p.a. organy administracji, podjęły wszystkie niezbędne czynności mające na celu zebranie całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie i dokonały jego rzetelnej oceny. Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 i 107 § 3 k.p.a.). Zgodnie natomiast z art. 107 § 3 k.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że pomimo, iż wynik przeprowadzonego postępowania jest niezgodny z oczekiwaniami strony skarżącej, nie może to oznaczać, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Odnosząc się zatem do zarzutów skargi w pierwszej kolejności należy wskazać, że już organ odwoławczy w swej decyzji w sprawie zarzutu nieprawidłowego ustalenia kręgu stron niniejszego postępowania w sposób właściwy i wyczerpujący, z powołaniem się na utrwalone w tym względzie poglądy judykatury wyjaśnił, że dla ustalenia spadkobierców po zmarłej stronie nie jest konieczne przeprowadzenie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, zaś wystarczającym jest w tym zakresie złożenie oświadczenia o następcach prawnych. Prawdziwości oświadczenia M.G. z dnia 24 lutego 2014 r., w którym wykazała następców prawnych A.G. i B.G. , nikt w toku postępowania nie kwestionował. Natomiast fakt zgonu uczestniczki S.G. w dniu 25 października 2015 r., czyli na pięć dni przed wydaniem decyzji w II instancji, o czym organ powziął wiadomość już po jej wydaniu, pozostaje bez wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Także akcentowana kwestia trudnej sytuacji materialnej skarżącego, która w jego ocenie skutkowała brakiem możliwości uiszczenia opłaty legalizacyjnej pozostaje bez wpływu na ocenę Sądu, zważywszy na związany charakter decyzji rozbiórkowej, co zostało już powyżej przez Sąd wyjaśnione. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło