II SA/Kr 294/24
WyrokWSA w Krakowie2024-05-23
Skład orzekający: Magda Froncisz, Joanna Człowiekowska, Sebastian Pietrzyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która przewiduje utworzenie drogi publicznej klasy lokalnej (KDL) na części nieruchomości skarżących, narusza prawo własności i zasady planowania przestrzennego, w szczególności poprzez niezgodność z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, brak zwymiarowania dróg i linii zabudowy oraz przekroczenie przez gminę granic władztwa planistycznego?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargi, uznając, że uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie narusza prawa własności ani zasad planowania przestrzennego. Ustalenia planu dotyczące przeznaczenia części nieruchomości skarżących pod drogę publiczną klasy lokalnej (KDL) są zgodne z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Sąd uznał, że parametry drogi zostały prawidłowo określone, a procedura sporządzania planu została przeprowadzona zgodnie z prawem. Władztwo planistyczne gminy nie zostało przekroczone, a ingerencja w prawo własności była uzasadniona interesem publicznym i proporcjonalna.Stan faktyczny
Skarżące, będące właścicielkami działek sąsiadujących z planowaną drogą C.6KDL, zaskarżyły uchwałę rady gminy w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Podniosły zarzuty dotyczące naruszenia ustaleń studium, braku rozpatrzenia uwag, braku zwymiarowania dróg i linii zabudowy, a także przekroczenia przez gminę granic władztwa planistycznego i naruszenia zasady proporcjonalności. Twierdziły, że droga pozbawi je części nieruchomości, spowoduje uciążliwości i obniży wartość działek.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Cyganik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2024 r. sprawy ze skarg S. P. oraz A. R. na uchwałę nr LXXVII/665/2023 Rady Gminy Trzyciąż z dnia 27 grudnia 2023 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectw Gminy Trzyciąż: Glanów, Imbramowice, Jangrot, Małyszyce, Michałówka, Milonki, Podchybie, Porąbka, Sucha, Ściborzyce, Tarnawa, Trzyciąż, Zadroże, Zagórowa oddala skargi.
Przedmiotem skarg S. P. oraz A. R. jest uchwała Nr LXXVII/665/2023 Rady Gminy T. z dnia 27 grudnia 2023 roku w sprawie w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania-przestrzennego sołectw Gminy T. : Glanów, Imbramowice, Jangrot, Małyszyce, Michałówka, Milonki, Podchybie, Porąbka, Sucha, Ściborzyce, Tarnawa, Trzyciąż, Zadroże, Zagórowa (opubl. w Dz. Urz. Woj. Małop. z 4 stycznia 2024 roku, poz. 114) – dalej też jako "mpzp", "uchwała", "plan miejscowy".
Skarżąca S. P. wskazała, że jest właścicielką działki nr [...] położonej w miejscowości J. gmina T., która jest objęta zaskarżonym planem. W zaskarżonym mpzp część działki posiada przeznaczenie C.21MM1 – tereny zabudowy mieszkaniowej, usługowej i produkcyjnej, ponadto bezpośrednio sąsiaduje z planowaną drogą C.6KDL, a droga ta "zachodzi" na jej nieruchomość. Powstanie drogi C.6KDL nie dość, że pozbawi ją własności części działki, to spotęguje działanie zanieczyszczeń (spalin), hałasu, wibracji, które będą oddziaływać bezpośrednio na moją nieruchomość. W konsekwencji działka nie będzie nadawała się do jakiegokolwiek zagospodarowania, a ponadto całkowicie straci na wartości.
Skarżąca A. R. wskazała, że jest właścicielką działek nr [...] oraz [...] położonych w miejscowości J. gmina T., które bezpośrednio sąsiadują z planowaną drogą C.6KDL, a droga ta “ zachodzi “ na jej nieruchomość. Wskazała, że już w tej chwili jedna z jej działek ma nieregularny kształt, miejscami jest wąska. W uchwalonym mpzp część jednej z działek posiada przeznaczenie C.21MM1 – tereny zabudowy mieszkaniowej, usługowej i produkcyjnej. Od południa działka graniczy bezpośrednio z drogą publiczną klasy zbiorczej (C.3KDZ), która również "zachodzi" na jej działkę. Powstanie drogi C.6KDL nie dość, że pozbawi ją własności części działki, to spotęguje działanie zanieczyszczeń (spalin), hałasu, wibracji, które będą oddziaływać bezpośrednio na moją nieruchomość. W konsekwencji działka nie będzie nadawała się do jakiegokolwiek zagospodarowania, a ponadto całkowicie straci na wartości.
Skargi obydwu Skarżących są praktycznie zbieżne w swojej treści oraz podniesionych zarzutach.
Skarżące S. P. i A. R. zaskarżyły przedmiotową uchwałę w całości, podnosząc zarzuty, cyt.:
1. naruszenia art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 31 ust. 3, 64 ust. 3 Konstytucji RP poprzez uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego naruszającego ustalenia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy T. i z naruszeniem zasady proporcjonalności;
2. naruszenie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez nierozstrzygnięcie o sposobie rozpatrzenia uwag zgłoszonych przez Skarżącą do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego;
3. naruszenie przepisu art. 15 ust. 2 pkt 10) ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez brak wskazania dokładnych wymiarów (parametrów) określających szerokości dróg;
4. naruszenie przepisu art. 15 ust. 2 pkt 6) ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez brak zwymiarowania linii zabudowy;
5. naruszenie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i art. 15 ust. 2 pkt 1 i 6 Ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz § 4 pkt 1 i § 8 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 17 grudnia 2021 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. 2021 poz. 2404) poprzez brak ujęcia w ustaleniach zawartych w treści uchwały terenu przedstawionego na załączniku graficznym nr 2 do uchwały, oznaczonego symbolem C. 6 KDL.
6. na wypadek niepodzielenia zarzutu z pkt 1: Naruszenie art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1 oraz art. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 31 ust. 3,64 ust. 3 Konstytucji RP poprzez przekroczenie przez Gminę granic władztwa planistycznego i naruszenie zasady proporcjonalności.
W uzasadnieniu wniesionych skarg Skarżące wskazały, że droga oznaczona w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jako C.6KDL (na dz. nr [...] w miejscowości J.) narusza ustalenia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy T. Uchwała Nr X/70/19 Rady Gminy T. z dnia 17.04.2019 r., zmieniona Uchwałą Nr XLVI/377/2021 Rady Gminy T. z dnia 27.10.2021 r. Studium nie przewiduje drogi gminnej publicznej klasy lokalnej o szerokości 12 m w liniach rozgraniczających w tym miejscu. Według Studium jest to teren przeznaczony pod drogę wewnętrzna. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego z dnia 10 sierpnia 2005 r. (uchwala Rady Gminy T. Nr XXXVI/178/2005 ), który wciąż obowiązuje dla pozostałej części Gminy, w tym dalszego odcinka ww., drogi przewiduje z kolei przeznaczenie działki [...] jako tereny urządzeń komunikacyjnych. Również w załączniku do zaskarżonej uchwały - wyrys ze studium droga polna na działce [...] oznaczona jest jako droga wewnętrzna.
Według ewidencji z 1994r. droga jest oznaczona jako dojazdowa i taką funkcję pełni do dziś. W chwili obecnej droga na działce nr [...] jest kamienistym traktem polnym, porośniętym trawą, zakrzaczonym i zadrzewionym, służącym dosłownie 3 rolnikom jako dojazd do okolicznych pól, pomimo że mają dojazd do pól przez własne działki rolne. Co istotne, nie ma uchwały o zaliczeniu drogi na działce nr [...] do kategorii dróg publicznych, gminnych. Gmina powołuje się na załącznik do uchwały nr 103 Rady Narodowej Miasta Krakowa z dnia 28 maja 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich (droga W. - S. o długości 2.7 km, numer 616 ), a także na uchwałę Zarządu Województwa Małopolskiego z 2005 r. ( droga J. - S. , numer K 120466, numer 616 ). Droga W. - S. i J. - S. to dwie różne drogi.
Co ważne, pomimo Decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 2.04.2014 r., sygn. WSVIL7532.1.2049.2013.PN stwierdzającej nabycie z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę T. , nieodpłatnie, prawa własności nieruchomości, położonej w jednostce ewidencyjnej T. , obręb J. , oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] k.m. 9 o pow. 0,6187 ha, objętej księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Olkuszu, Wydział V Ksiąg Wieczystych, nie podjęto uchwały o zaliczeniu drogi na działce nr [...] do kategorii dróg gminnych.
Na marginesie wskazały, że spadkobiercy poprzedniego właściciela działki – S. Ż. (dziadka Skarżących) wystąpią do właściwego Ministra o stwierdzenie nieważności Decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 2.04.2014 r., z uwagi na fakt, iż działka została zabrana bezprawnie, bez wywłaszczenia i bez żadnego odszkodowania.
Rada Gminy T. wyznaczając na rysunku planu - stanowiącym załącznik graficzny nr 2 do zaskarżonej uchwały - teren oznaczony jako C.6 KDL naruszyła ustalenia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy T. przyjmując w planie miejscowym ustalenia dla terenu C.6 KDL - droga lokalna. Analiza załącznika graficznego nr 3 do Uchwały Nr XLVI/377/2021 Rady Gminy T. z dnia 27 października 202Ir. w sprawie: uchwalenia zmiany Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy T. wykazała natomiast, że teren objęty działką [...] oznaczony został jako droga wewnętrzna.
Powyższe stanowi o istotnym naruszeniu art, 20 ust. 1 ustawy, gdyż w planie miejscowym przyjęto przeznaczenie terenu całkowicie odmienne od wskazanego w studium.
Skarżące wskazały dalej, że są właścicielkami działek nr [...] oraz nr [...] oraz [...], które bezpośrednio sąsiadują z planowaną drogą C.6KDL, a droga ta "zachodzi" na ich nieruchomość. Już w tej chwili jej działka ma nieregularny kształt, miejscami jest wąska. W uchwalonym mpzp część działki posiada przeznaczenie 21MM1- tereny zabudowy mieszkaniowej, usługowej i produkcyjnej.
Od południa działka graniczy bezpośrednio z drogą publiczną klasy zbiorczej (C.3KDZ), która również "zachodzi" na ich działki. Powstanie drogi C.6KDL nie dość, że pozbawi ich własności części działek, to spotęguje działanie zanieczyszczeń (spalin), hałasu, wibracji, które będą oddziaływać bezpośrednio na moją nieruchomość. W konsekwencji działka nie będzie nadawała się do jakiegokolwiek zagospodarowania, a ponadto całkowicie straci na wartości. Dodatkowo z realizacją wspomnianej drogi będzie się wiązała konieczność wyburzenia budynków na działkach, dz. nr [...] i nr [...], a także na działkach sąsiadów po drugiej stronie działki nr [...] - działka nr [...], oraz działka nr [...].
Skoro droga w Studium nie jest oznaczona jako publiczna, lecz droga wewnętrzna to Gmina powinna ustalić, czy nie są zaspokojone potrzeby lokalnej społeczności w zakresie dostępu do drogi publicznej oraz ustalić czy realizacja takiej drogi nie spotka się z oporem właścicieli nieruchomości, na których jej przebieg został przewidziany w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego i czy budowę takiej drogi w ogóle będzie można przeprowadzić - skoro jest to droga wewnętrzna. Gmina nie wyjaśniła, dlaczego droga w takim kształcie jest potrzebna, dlaczego konieczne jest jej poszerzenie, co powoduje konieczność wyburzenia domów i budynków gospodarczych.
Planem nie mogła zatem zostać objęta droga - nie stanowiąca drogi publicznej - bez uwzględnienia stanowiska właścicieli działek sąsiadujących z drogą.
Dodać należy, że szerokość terenu przeznaczonego pod drogę C.6KDL w przestrzeni wskazanych wyżej działek została określona na poziomie nadmiernej i nieuzasadnionej interesem publicznym ingerencji w prawo własności. W mojej ocenie, szerokość projektowanej jezdni w zabudowie domów jednorodzinnych nie wymaga projektowania oraz wykonania drogi przejazdowej na łączną szerokość 12 m, gdyż jest to droga dojazdowa do pól, która służy 5 mieszkańcom - 2 do prywatnej posesji (i do swoich pól) i 3 wyłącznie do pól. Wymieniona wyżej szerokość może stwarzać realne, niebezpieczeństwo kolizji, wypadków drogowych, a tym samym stanowić zagrożenie zdrowia i życia mieszkańców.
Wskazać również należy, że inne drogi wewnętrzne położone na obszarze mpzp dalekie są w swej szerokości od projektowanej jezdni przebiegającej przez teren jej działki. Trudno zatem znaleźć uzasadnienie do takiego zaprojektowania szerokości drogi porównując znajdujące się w planie inne drogi między niezabudowanymi działkami, które są węższe od projektowanej drogi C.6 KDL. Przykładem niech będzie droga - ulica [...] gdzie oznaczono ją w Pianie jako droga - KDD, albo nowa umieszczona droga na od ulicy [...] i [...] - o standardzie drogi KDW (droga wewnętrzna).
Ponadto – jak wskazały Skarżące – w zaskarżonym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego brak jest rozstrzygnięcia o sposobie rozpatrzenia uwag zgłoszonych przez Skarżące do projektu mpzp (Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr LXXVII/665/2023 Rady Gminy T. z dnia 27 grudnia 2023 r.), co stanowi naruszenie art. 20 ust. 1 Ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zgłoszone uwagi dotyczyły rozwiązań przyjętych w zaskarżonej uchwale (m.in. sprzeciw wobec projektowanej drogi C.6KDL) i były złożone przed podjęciem przez Rade Gminy T. uchwały o zmianie zakresu mpzp.
Zaznaczyły też, że nigdy nie poznała uzasadnienia faktycznego dla potrzeby poszerzenia drogi na działce [...]
Również na sesji Rady Gminy T. podejmującej uchwale w sprawie mpzp w dniu 27 grudnia 2023r. nie wyjaśniono dlaczego pian na ograniczonym obszarze przewiduje drogę skoro według Studium droga ta jest drogą wewnętrzną.
Skarżące podniosły też, że w mpzp brak jest wymiarów określających dokładne szerokości dróg. Danych tych brak zarówno w formie tekstowej jak i graficznej przyjętej przez Radę Gminy T. uchwały.
Powyższe ma dla Skarżących istotne znaczenie, gdyż ich nieruchomość znajduje się przy planowanych drogach, a nawet część działki jest przeznaczona pod drogi: C.6KDL, C.3KDZ. Nieokreślenie dokładnej szerokości dróg może powodować wątpliwości interpretacyjne nie tylko u organów odpowiedzialnych za przyjęcie zgłoszenia lub pozwolenia na budowę, lecz pozbawia mnie możliwości inwestycji. Uchwalony plan zagospodarowania przestrzennego nie pozwala bowiem na jednoznaczną i precyzyjną ocenę przeze mnie skutków jakie wiążą się z przeznaczeniem części (niemożliwe jest określenie dokładnie jakiej powierzchni ma dotyczyć z uwagi na braki w planie) nieruchomości na teren drogi publicznej. Braki w uchwalonym planie miejscowym powodują, iż za uzasadnione należy uznać moje obawy, związane z zasadnością oraz rzeczywistą wielkością gruntów przeznaczonych na teren dróg publicznych, a w konsekwencji przeznaczonych na wykup gruntów.
Ponadto Skarżące podniosły, że brak jest wymiarów określających linię zabudowy. Danych tych brak zarówno w formie tekstowej jak i graficznej przyjętej przez Radę Gminy T. uchwały. Brak przedmiotowego, obligatoryjnego (zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 6) Ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) zwymiarowania powoduje problemy interpretacyjne, trudne do jednoznacznego rozstrzygnięcia. Brak precyzyjnych danych liczbowych dotyczących określenia linii zabudowy uniemożliwia jednoznaczne określenie jakie są odległości linii zabudowy od linii rozgraniczających. Uchybienie to rzutuje negatywnie na moją sytuację materialno - prawna pozbawiając mnie możliwości inwestycji.
Skarżące wskazały też, że z załącznika nr 2 do uchwały - arkusz 18, stanowiącego jeden z rysunków planu, w granicach obszaru objętego planem znajduje się wyznaczony w liniach rozgraniczających, teren oznaczony symbolem C.6KDL. Jednocześnie w treści uchwały brak jest jakichkolwiek ustaleń dotyczących tego terenu. Z legendy rysunku wynika, że teren KD stanowi tereny dróg publicznych (KDG KDZ, KDL, KDD).
Uchwała w § 26 oraz w § 47 ustala podział dróg publicznych: (KDG, KDZ, KDL, KDD) I WEWNĘTRZNYCH (KDW), z podziałem na:
1) tereny dróg publicznych: a) klasy głównej, oznaczonej symbolem KDG b) klasy zbiorczej, oznaczone symbolem KDZ, c) klasy lokalnej, oznaczone symbolem KDL, d) klasy dojazdowej, oznaczone symbolem KDD;
2) tereny dróg niepublicznych - oznaczone symbolem KDW - jednak ustalenia te w żaden sposób nie przekładała się na ustalenia w załączniku nr 2 do uchwały. Nie można zatem domniemywać, że ustalenia te (pomimo ogólnego odwołania do terenu o symbolu KDL, bez oznaczenia numerycznego) mają zastosowanie również do terenu o symbolu C.6 KDL. Część tekstowa ani tez legenda w ogóle nie odnoszą się do symbolu C.6 KDL.
Część tekstowa planu oraz załącznik graficzny stanowią całość. Postanowienia części tekstowej planu oraz oznaczenia graficzne powinny umożliwiać jednoznaczne powiązanie projektu rysunku planu miejscowego z projektem części tekstowej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W przypadku, gdy powiązanie takie nie jest możliwe, oznacza to, że zostały naruszone zasady sporządzania planu. Skoro zatem do wyrysowanego na załączniku graficznym nr 2 do uchwały terenu oznaczonego symbolem C.6 KDL nie odnosi się cześć tekstowa planu miejscowego, to w tym zakresie istnieje niespójność pomiędzy treścią planu, a jego częścią graficzna. Powyższe oznacza, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego we wskazanym zakresie został podjęty z naruszeniem zasad sporządzania planu.
Na wypadek niepodzielenia zarzutu opisanego w punkcie 1, Skarżące wskazały, że lokalizacja drogi C.6KDL w bezpośrednim sąsiedztwie ich nieruchomości nie jest rozwiązaniem, które choćby stara się wyważyć interesy wszystkich członków wspólnoty samorządowej, a jako takie przekracza granice władztwa planistycznego gminy. Gmina T. działa wyłącznie w bliżej nieokreślonym interesie publicznym. Miałabym zostać pozbawiona części działki, a zarazem znosić uciążliwości tej drogi w bezpośrednim sąsiedztwie swojej nieruchomości. Poszerzenie drogi jest nadużyciem planistycznym, albowiem pozbawia mnie oraz moją kuzynkę możliwości zabudowy ze względu na zbyt małe parametry działki jaka pozostanie po wybudowaniu drogi. Nie wiadomo po co planuje się drogę 12 metrową wchodzącą w teren prywatnych posesji, powodująca konieczność wyburzenia domów i budynków gospodarczych, budowli (płotu), usunięcia drzew, zasiewów, skoro na pozostałej części planu tej drogi po prostu nie ma lub jest oznaczona jako droga wewnętrzna.
Niezrozumiałe jest zatem postępowanie Gminy - po co wyznaczać ciągi komunikacyjne, przekonywać o ich niezbędności, ograniczać w ten Sposób własność (blokować działania właścicieli) skoro w ogóle może nie dojść do ich realizacji
W wyniku poszerzenia drogi na działce [...] dojdzie do naruszenia prawa właściciela do niezakłóconego korzystania z nieruchomości przez przewidywane immisje wynikające z wygenerowanego ruchu drogowego nie znajdujące uzasadnienia w interesie publicznym, gdyż poszerzenie drogi na działce [...] i przekształcenie jej w drogę o klasie KDL z poszerzeniem pasa drogowego i ustaleniem linii rozgraniczających na 12 metrów nie jest konieczne do zapewnienia obsługi komunikacyjnej nieruchomości położonych przy tej ulicy. Gdyby faktycznie istniała taka potrzeba zapewne Gmina T. nie dopuściłaby to zabudowy ww. działki płotem, zadrzewienia, czynienia na tej części zasiewów czy też zaorywania jej - dewastacji i stałego pogorszenia jej stanu.
Powołując się na powyższe Skarżące wniosły o stwierdzenie nieważności planu miejscowego w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Gmina T. wniosła o oddalenie skargi z racji jej bezzasadności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej też jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5, stwierdza nieważność aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest uchwała Nr LXXVII/665/2023 Rady Gminy T. z dnia 27 grudnia 2023 roku w sprawie w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania-przestrzennego sołectw Gminy T. : Glanów, Imbramowice, Jangrot, Małyszyce, Michalówka, Milonki, Podchybie, Porąbka, Sucha, Ściborzyce, Tarnawa, Trzyciąż, Zadroże, Zagórowa (opubl. w Dz. Urz. Woj. Małop. z 4 stycznia 2024 roku, poz. 114).
Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2022, poz. 559 ze zm. – dalej też jako "u.s.g.") każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Skarga składana w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis, zatem do jej wniesienia nie legitymuje sama sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, lecz konieczne jest wykazanie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków podmiotu skarżącego a kwestionowanym aktem, skutkującym naruszeniem jego interesu prawnego. Legitymacja do wniesienia skargi na plan miejscowy do sądu administracyjnego przysługuje nie temu, kto ma w tym interes prawny, ale temu, czyj interes prawny został naruszony zaskarżonym rozstrzygnięciem, przy czym naruszenie interesu prawnego podmiotu wnoszącego skargę musi mieć charakter bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny, a na skarżącym ciąży obowiązek wykazania związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą a jego indywidualną sytuacją prawną (por. np. uzasadnienia wyroków NSA: z dnia 17 października 2017 roku, sygn. II OSK 2559/16, z dnia 14 lutego 2019 roku, sygn. II OSK 64/17).
Na gruncie niniejszej sprawy skarżące S. P. oraz A. R. wywodzą swój interes prawny z prawa własności nieruchomości, składającej się z działek, odpowiednio nr [...] (Skarżąca S. P.) oraz nr [...] i nr [...] (Skarżąca A. R.). Wskazane działki znajdują się w obszarze objętym ustaleniami planu miejscowego. Skarżące upatrują naruszenie ich interesu prawnego w wynikającym z zaskarżonej uchwały nieuzasadnionym ograniczeniu przysługujących im uprawnień w wykonywaniu przysługującego im prawa własności.
Wobec tego należy uznać, że Skarżące wykazały, iż doszło do naruszenia ich interesu prawnego lub uprawnienia zaskarżoną uchwałą.
W kontekście wykazanego naruszenia interesu prawnego, odnosząc się do reguł obowiązujących przy rozpatrywaniu skarg na uchwały dotyczące planów miejscowych, należy zaznaczyć, że wykazanie przez skarżącego naruszenia jego interesu prawnego jest nie tylko warunkiem skutecznego wniesienia skargi w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym, ale też determinuje zakres merytorycznej kontroli zaskarżonego aktu. Rozstrzyganie przez Sąd dotyczy bowiem tych części planu miejscowego, których ustalenia pozostają w związku z indywidualnym interesem skarżącego i powodują dla niego następstwa w postaci ograniczenia bądź pozbawienia konkretnych uprawnień właścicielskich do danej nieruchomości. Przewidziany w art. 28 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym obowiązek badania przez Sąd zasad sporządzenia planu miejscowego nie oznacza, że kontrola i rozstrzyganie dotyczy ustaleń planu w zakresie terenów nie obejmujących nieruchomości, do której tytuł prawny ma podmiot wnoszący skargę.
Oznacza to, że przedmiotem badania pod względem zgodności z prawem jest cała uchwała w sprawie planu, jednakże w przypadku stwierdzenia naruszenia zasad sporządzania planu lub istotnego trybu sporządzania planu, sąd może orzec o stwierdzeniu nieważności uchwały, ale tylko w części wyznaczonej granicami interesu prawnego skarżącego. Jeśli zatem skarżący wywodzi swój interes z prawa własności nieruchomości – jak ma to miejsce na gruncie niniejszej sprawy – to stwierdzenie nieważności tego planu powinno nastąpić tylko w odniesieniu do części tego planu dotyczącej tych nieruchomości. Przyjęcie poglądu, że w sytuacji zaskarżenia uchwały w sprawie miejscowego planu w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g., sąd może stwierdzić nieważność całej uchwały, niezależnie od tego, czy stwierdzone naruszenia odnoszą się do całości planu, czy tylko części, która odnosi się do nieruchomości skarżącego, prowadzi w efekcie do wypaczenia istoty skargi z art. 101 ust. 1 u.s.g., gdyż skarga taka staje się w efekcie narzędziem do eliminowania z obrotu prawnego uchwał w całości, bez względu na to, czy stwierdzone naruszenia przy jej procedowaniu miały jakikolwiek wpływ na interes prawny skarżącego. Przez to nie różni się ona niczym od skargi organu nadzoru składanej w trybie art. 93 ust. 1 u.s.g., której celem jest wyeliminowanie z obrotu sprzecznej z prawem uchwały organu samorządu (por. np. uzasadnienia do wyroków NSA: z dnia 5 czerwca 2014 roku, sygn. II OSK 117/13, z dnia 24 listopada 2016, sygn. II OSK 1565/16, z dnia 18 czerwca 2020, sygn. II OSK 334/20).
Podstawą uwzględnienia skargi na uchwałę dotyczącą planu jest wyłącznie naruszenie obiektywnego porządku prawnego oraz przekroczenie przysługującego gminie, z mocy art. 3 ust. 1 oraz art. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, władztwa planistycznego. Szczegółowe zasady oraz tryb podejmowania uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zawarte zostały w ustawie o planowaniu. Regulacje te bezwzględnie wiążą radę gminy w stanowieniu prawa miejscowego, a konsekwencje ich niedotrzymania, określił sam ustawodawca w art. 28 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Na mocy przywołanego przepisu, istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, istotne naruszenie trybu jego sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Z treści przepisu art. 28 ust. 1 ustawy o planowaniu wynika, że przewiduje on trzy rodzaje wad planu miejscowego powodujących jego nieważność, tj. istotne naruszenie zasad sporządzania planu, istotne naruszenie trybu jego sporządzania oraz naruszenie właściwości organów uczestniczących w procesie jego sporządzania.
Pojęcie zasad sporządzania planu zagospodarowania przestrzennego należy wiązać ze sporządzeniem aktu planistycznego, a więc merytoryczną zawartością aktu planistycznego (część testowa, graficzna i załączniki), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej.
Tryb sporządzania planu odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzenia planu, a skończywszy na uchwaleniu planu. Zaniechanie którejś z czynności może stanowić istotne naruszenie trybu, skutkujące nieważnością uchwały w całości lub części.
Skarżący w swojej skardze podnieśli liczne zarzuty, które dotykają zarówno procedury planistycznej jak i zasad sporządzania planu miejscowego.
W ocenie Sądu powołane w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 67 ust. 3 pkt. 1) i pkt. 2) ustawy z dnia 7 lipca 2023 roku o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1688):
3. Do spraw opracowania i uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego albo ich zmian:
1) przepisy art. 2 pkt 28-35, art. 15 ust. 2 pkt 6, ust. 3 pkt 11-13, art. 16 ust. 1a oraz art. 17 pkt 6 ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą - w przypadku gdy nie wystąpiono o opinie i uzgodnienia przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy;
2) przepisy art. 15 ust. 1 i art. 20 ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym do dnia wejścia w życie planu ogólnego gminy w danej gminie, z wyłączeniem obowiązku sporządzenia przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zgodnie z zapisami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz z wyłączeniem obowiązku stwierdzenia przez radę gminy, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie narusza ustaleń tego studium:
a) w zakresie lokalizacji urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii oraz ich stref ochronnych, których nie stosuje się od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, lub
b) jeżeli miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego albo jego zmiana dotyczy wyłącznie lokalizacji inwestycji celu publicznego, których nie stosuje się od dnia utraty mocy przez studium.
Jak wynika z treści dokumentacji planistycznej sporządzonej do zaskarżonej uchwały, projekt planu miejscowego został przesłany do opiniowania i uzgodnienia w dniu 02 listopada 2020 r. W związku z tym w świetle zacytowanego powyżej art. 67 ust. 3 pkt. 1) ustawy z dnia 7 lipca 2023 roku o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1688), na gruncie niniejszej sprawy zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2023 roku, poz. 977 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym do dnia 23 września 2023 roku – dalej jako "uPlan".
Procedura sporządzania zaskarżonego planu miejscowego przebiegała następująco.
Rada Gminy T. w dniu 15 maja 2019 r. podjęła uchwałę Nr XI/82/2019 w sprawie: przystąpienia do zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectw Gminy T. : 1) Glanów, 2) Imbramowice, 3) Jangrot, 4) Małyszyce, 5) Michałówka, 6) Milonki, 7) Podchybie, 8) Porąbka, 9) Sucha, 10) Ściborzyce, 11) Tarnawa, 12) Trzyciąż, 13) Zadroże, 14) Zagórowa.
Następnie Wójt Gminy T. ogłosił w miejscowej prasie miejscowej, przez obwieszczenie oraz udostępnienie informacji w Biuletynie Informacji Publicznej na swojej stronie podmiotowej, a także w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości, o podjęciu powyższej uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu, określając formę, miejsce i termin składania wniosków do planu, nie krótszy niż 21 dni od dnia ogłoszenia. Obwieszczenie ukazało się w dniu 19 grudnia 2019 r. , natomiast termin składania wniosków do podejmowanej zmiany planu oraz strategicznej oceny oddziaływania na środowisko został określony w terminie do 31 stycznia 2020 r.
Wójt Gminy T. zawiadomił na piśmie, o podjęciu uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu instytucje i organy właściwe do uzgadniania i opiniowania planu pismem, znak: IiR.6721.1.2019 z dnia 12 grudnia 2019 r.
Strona skarżąca nie wniosła wniosków do zmiany planu.
Wójt Gminy T. rozpatrzył wnioski złożone do projektu planu, sporządził projekt planu miejscowego, a następnie pismem, znak: IiR.6721.1.2019 z dnia 2 listopada 2020 r. wystąpił o opinie o projekcie planu, uzgodnienie projektu planu.
Po wprowadzeniu zmian w projekcie planu wynikających z uzyskanych opinii i dokonanych uzgodnień Wójt Gminy T. ogłosił w dniu 3 grudnia 2021 r. o wyłożeniu projektu planu do publicznego wglądu. Projekt planu był dostępny w siedzibie Urzędu Gminy T. , został opublikowany na stronie Biuletynu Informacji Publicznej a także na stronie internetowej Gminy T. Wyłożenie projektu planu wraz z prognozą oddziaływania na środowisko do publicznego wglądu odbyło się w terminie od 15.12.2021 r. do 21.01.2022 r., w trakcie wyłożenia odbyła się również dyskusja publiczna nad przyjętymi w projekcie planu rozwiązaniami, która miała miejsce w dniu 10 stycznia 2022 r., natomiast termin składania uwag do projektu planu został wyznaczony w terminie do 4 lutego 2022 r. Strona skarżąca nie składała uwag podczas I wyłożenia projektu planu.
Po rozpatrzeniu uwag, Wójt Gminy T. wprowadził zmiany do projektu planu miejscowego wynikające z rozpatrzenia uwag, a następnie w niezbędnym zakresie ponowił uzgodnienia pismem, znak: IiR.6721.1.2019 z dnia 20.02.2023 r.
Po wprowadzeniu zmian w projekcie planu wynikających z dokonanych uzgodnień Wójt Gminy T. ogłosił w dniu 30 czerwca 2023 r. o II wyłożeniu projektu planu do publicznego wglądu. Projekt planu był dostępny w siedzibie Urzędu Gminy T. , został opublikowany na stronie Biuletynu Informacji Publicznej a także na stronie internetowej Gminy T. . Wyłożenie projektu planu wraz z prognozą oddziaływania na środowisko do publicznego wglądu odbyło się w terminie od 10 lipca 2023 r. do 8 sierpnia 2023 r., w trakcie wyłożenia odbyła się również dyskusja publiczna nad przyjętymi w projekcie planu rozwiązaniami, która miała miejsce w dniu 25 lipca 2023 r., natomiast termin składania uwag do projektu planu został wyznaczony w terminie do 23 sierpnia 2023 r.
W trakcie II wyłożenia projektu zmiany planu do publicznego wglądu strona skarżąca złożyła pismo, lecz ze względu na fakt, iż pismo nie dotyczyło obszaru będącego przedmiotem nie zostało ono zakwalifikowane jako uwaga do wyłożonego do publicznego wglądu projektu planu.
Po rozpatrzeniu uwag złożonych w trakcie II wyłożenia projektu planu Rada Gminy T. podjęła uchwałę z dnia 6 grudnia 2023 r. Nr LXXVI/653/2023 zmieniającą uchwalę Nr XI/82/2019 Rady Gminy T. z dnia 15 maj a 2019 r. w sprawie przystąpienia do zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectw Gminy Trzyciąż: 1) Głanów, 2) Imbramowice, 3) Jangrot, 4) Małyszyce, 5) Michałówka, 6) Milonki, 7) Podchybie, 8) Porąbka, 9) Sucha, 10) Ściborzyce, 11) Tarnawa, 12) Trzyciąż, 13) Zadroże, 14) Zagórowa polegającą na zmianie zakresu opracowania projektu zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Trzyciąż.
W dniu 27 grudnia 2023 r. Rada Gminy T. podjęła uchwałę Nr LXXVII/665/2023 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectw Gminy T. : 1) Glanów, 2) Imbramowice, 3) Jangrot, 4) Małyszyce, 5) Michałówka, 6) Milonki, 7) Podchybie, 8) Porąbka, 9) Sucha, 10) Ściborzyce, 11) Tarnawa, 12) Trzyciąż, 13) Zadroże, 14) Zagórowa. Uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego w dniu 04.01.2024 r. poz. 114) i weszła w życie z dniem 19.01.2024 r.
Analiza dokumentacji planistycznej potwierdza dokonanie wszystkich powyższych czynności. W ocenie Sądu przeprowadzona procedura sporządzania planu miejscowego została przeprowadzona w sposób prawidłowy z zachowaniem obowiązujących w tym zakresie przepisów (por. art. 17 uPlan).
W kontekście procedury sporządzania planu miejscowego, należy w tym miejscu odnieść się do podniesionego zarzutu (zarzut 2), dotyczącego nierozpatrzenia wniesionej przez Skarżącą uwagi do wyłożonego powtórnie do publicznego wglądu projektu planu miejscowego.
Przede wszystkim należy podkreślić, że projekt planu miejscowego był dwukrotnie wykładany do publicznego wglądu. Pierwsze wyłożenie miało miejsce w okresie od 15 grudnia 2021 r. do 21 stycznia 2022 r., przy czym termin składania uwag upływał z dniem 4 lutego 2022 r. Podczas tego wyłożenia Skarżące nie złożyły uwag do wykładanego projektu planu miejscowego.
Zgodnie z art. 17 pkt. 13 uPlan wójt (burmistrz, prezydent) do rozpatrzeniu uwag złożonych do wyłożonego do publicznego wglądu projektu planu wprowadza zmiany do projektu planu miejscowego wynikające z rozpatrzenia uwag, a następnie w niezbędnym zakresie ponawia uzgodnienia.
W związku z tym ponowiono w niezbędnym zakresie uzgodnienia i opinie, a następnie także w tym zakresie wyłożono projekt planu miejscowego do publicznego wglądu. Wyłożony do ponownego publicznego wglądu nie został zatem cały projekt planu miejscowego, lecz tylko jego część, co wynikało z zakresie uwzględnionych uprzednio uwag.
Drugie wyłożenie odbyło się w okresie od 10 lipca 2023 r. do 8 sierpnia 2023 r. W trakcie tego wyłożenia odbyła się również dyskusja publiczna nad przyjętymi w projekcie planu rozwiązaniami, która miała miejsce w dniu 25 lipca 2023 r., natomiast termin składania uwag do projektu planu został wyznaczony w terminie do 23 sierpnia 2023 r.
W trakcie II wyłożenia projektu zmiany planu do publicznego wglądu Skarżąca złożyła pismo, które oznaczyła jako "uwaga", lecz z tego powodu, że nie dotyczyła ona obszaru, będącego przedmiotem ponownego wyłożenia, to w związku z tym wójt wniesionego pisma nie zakwalifikował jako uwagi złożonej do wyłożonego do publicznego wglądu projektu planu.
Zaznaczyć trzeba, że ponawianie czynności, o którym mowa w art. 17 pkt. 13 uPlan odbywa się tylko niezbędnym zakresie. Przedmiotem ponowienia czynności była tylko ta część projektu planu, której zapisy uległy zmianie w związku z uwzględnieniem uwag złożonych podczas pierwszego wyłożenia. Co istotne ponowienie czynności nie obejmowało tej części projektu planu, która dotyczyła m.in. nieruchomości Skarżących. W konsekwencji Skarżące nie mogły już wnieść uwag, dotyczących ich własnych nieruchomości, do wyłożonego po raz drugi do publicznego wglądu projektu planu miejscowego. Postępowanie wójta w zakresie, w jakim wniesione przez Skarżące pisma zakwalifikował nie jako uwagi z tego powodu, że nie dotyczyły one obszaru w stosunku do którego ponowiono czynności proceduralne jest prawidłowe. To z kolei stanowi o bezzasadności podniesionego zarzutu nierozpatrzenia wniesionych przez Skarżące uwag (pism) do wyłożonego powtórnie do publicznego wglądu projektu planu miejscowego.
Skarżące formułują zarzuty naruszenia art. 20 ust. 1 uPlan w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP poprzez uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego naruszającego ustalenia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy T. i z naruszeniem zasady proporcjonalności, oraz naruszenia art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1 oraz art. 1 Ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 31 ust. 3,64 ust. 3 Konstytucji RP poprzez przekroczenie przez Gminę granic władztwa planistycznego i naruszenie zasady proporcjonalności.
Odnosząc się do tych zarzutów, w pierwszej kolejności wskazać, że Gmina jest uprawniona do ustalania przeznaczenia terenów pod określone funkcje, określania sposobów ich zagospodarowania i warunków zabudowy i dokonuje tego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 14 uPlan). To uprawnienie gminy - doktrynalnie określane jako władztwo planistyczne - nie oznacza jednak dowolności przyjętych rozwiązań planistycznych. Władztwo planistyczne gminy stanowi uprawnienie organu do legalnej ingerencji w sferę wykonywania prawa własności, nie stanowi jednak władztwa absolutnego i nieograniczonego, gdyż gmina wykonując je ma obowiązek działać w granicach prawa, kierować się interesem publicznym, wyważać interesy publiczne z interesami prywatnymi, uwzględniać aspekt racjonalnego działania i proporcjonalności ingerencji w sferę wykonywania prawa własności. A zatem kształtowanie polityki przestrzennej gminy powinno odbywać się z jednej strony z uwzględnieniem prawa osoby posiadającej tytuł prawny do nieruchomości do jej zagospodarowania, zaś z drugiej strony z uwzględnieniem prawa do podejmowania działań, które w ramach ograniczonych m.in. zasadami współżycia społecznego, pozwolą zrealizować zasadę zrównoważonego rozwoju, a jednocześnie służyć będą zaspokajaniu zbiorowych potrzeb wspólnoty lokalnej. Wszystkie wymienione elementy powinny być rozpatrywane łącznie, a proporcjonalność ingerencji w sferę wykonywania poszczególnych praw własności winna być oceniana przez pryzmat ogólnych założeń planu (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 28 września 2012 roku, sygn. II OSK 1598/12).
W tym miejscu trzeba też wskazać, że zgodnie z art. 15 ust. 1 uPlan, wójt, burmistrz albo prezydent miasta sporządza projekt planu miejscowego, zawierający część tekstową i graficzną, zgodnie z zapisami studium oraz z przepisami odrębnymi, odnoszącymi się do obszaru objętego planem. Podobnie w myśl art. 20 ust. 1 uPlan, plan miejscowy uchwala rada gminy, po stwierdzeniu jego zgodności z ustaleniami studium, rozstrzygając jednocześnie o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu planu oraz sposobie realizacji, zapisanych w planie, inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej, które należą do zadań własnych gminy, oraz zasadach ich finansowania, zgodnie z przepisami o finansach publicznych. Część tekstowa planu stanowi treść uchwały, część graficzna oraz wymagane rozstrzygnięcia stanowią załączniki do uchwały.
Z przytoczonych powyżej przepisów (art. 15 ust. 1 uPlan i art. 20 ust. 1 uPlan) wynika, że treść planu miejscowego jest determinowana zapisami studium. Plan miejscowy musi być bowiem zgodny ze studium.
Uchwałą Nr XLI/254/2002 Rady Gminy T. z dnia 20 marca 2002 roku uchwalone zostało "Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy T. ", które następnie zostało zmienionego kolejnymi uchwałami: uchwałą Nr XVI/126/2011 Rady Gminy T. z dnia 23 listopada 2011 oraz uchwałą Nr XXVI/295/2013 Rady Gminy T. z dnia 29.05.2013 r., uchwałą Nr X/70/2019 Rady Gminy T. z dnia 17 kwietnia 2019 roku oraz uchwałą Nr XLVI/377/2021 Rady Gminy T. z dnia 27 października 2021 roku.
Uchwała w sprawie studium jak i jej zmiany, wraz ze wszystkimi załącznikami dostępne są na stronie internetowej BIP Gminy Trzyciąż. Ostatnie dwie zmiany studium, zawierające też jednolity tekst uchwały, dostępne są pod następującymi adresami:
https://bip.malopolska.pl/ugtrzyciaz,a,1595774,uchwala-nr-x702019-rady-gminy-trzyciaz-z-dnia-17-kwietnia-2019-r-w-sprawie-uchwalenia-zmiany-studium.html
https://bip.malopolska.pl/ugtrzyciaz,a,2026900,uchwala-nr-xlvi3772021-rady-gminy-trzyciaz-z-dnia-27-pazdziernika-2021-r-w-sprawie-uchwalenia-zmiany.html
Jak wynika z treści Studium nieruchomość Skarżącej składającej się z działki nr [...] położona jest od strony południowej w obszarze zabudowy i rozwoju zabudowy mieszanej, wielofunkcyjnej (MR), natomiast północna część objęta jest kierunkiem zagospodarowania oznaczonym jako obszary rolne z dopuszczeniem obiektów produkcji rolnej (R1) i obszarze rolnym bez prawa zabudowy (R2).
Ponadto część tej działki znajduje się w zasięgu gminnej (pas wzdłuż działki drogowej [...]) i powiatowej (fragment przy działce drogowej [...]) drogi publicznej. Przez południową część działki, wzdłuż drogi powiatowej przebiega planowana trasa rowerowa. Ponadto działka znajduje się w zasięgu głównego zbiornika wód podziemnych GZWP 326 "Zbiornik [...]" strefie ochrony pośredniej wód rzeki Dłubni oraz na obszarze Dłubniańskiego Parku Krajobrazowego.
Działka nr [...] położona jest w obszarze rolnym bez prawa zabudowy (R2), a część tej działki znajduje się w zasięgu gminnej (pas wzdłuż działki drogowej [...]) drogi publicznej.
Działka nr [...] położona w obszarze zabudowy i rozwoju zabudowy mieszanej, wielofunkcyjnej (MR). Ponadto część tej działki znajduje się w zasięgu gminnej (pas wzdłuż działki drogowej [...]) i powiatowej (fragment przy działce drogowej [...]) drogi publicznej. Przez południową część działki, wzdłuż drogi powiatowej przebiega planowana trasa rowerowa. Ponadto działka znajduje się w zasięgu głównego zbiornika wód podziemnych GZWP 326 "[...]" strefie ochrony pośredniej wód rzeki Dłubni oraz na obszarze Dłubniańskiego Parku Krajobrazowego.
Zgodnie z zapisami Studium, obszary zabudowy i rozwoju zabudowy mieszanej, wielofunkcyjnej (MR), obejmują istniejące i projektowane tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, mieszkaniowo – usługowej, w tym również zabudowy zagrodowej (która uzyskała w ramach poprzednich dokumentów planistycznych przeznaczenie budowlane), z możliwością lokalizacji usług głównie związanych z produkcją rolną, rzemiosłem oraz usługami agroturystycznymi; dopuszcza się lokalizację stacji doświadczalnych, przetwórstwa rolno-spożywczego, urządzeń obsługi rolnictwa – takich jak parki maszynowe, magazyny, przechowalnie, punkty dystrybucji warzyw, etc. Obowiązuje zasada utrzymania struktury ukształtowanych historycznie układów pasmowych poszczególnych miejscowości.
Kształtowanie zabudowy w tych obszarach wymaga:
- porządkowania historycznych układów wiejskich poprzez racjonalne ukształtowanie sieci dróg,
- dbałości o ład i kompozycję przestrzenną poprzez ustalenie form zabudowy oraz zasad regulacji dotyczących linii zabudowy, dominant, akcentów architektonicznych, małej architektury – szczególnie w rejonach dawnych zespołów zabudowy wiejskiej – zagrodowej,
- wyposażenia i systematycznej poprawy stanu wyposażenia w infrastrukturę techniczną i komunikacyjną.
Zaleca się, w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, przyjęcie możliwie czytelnego rozmieszczenia funkcji, w celu minimalizacji konfliktów pomiędzy funkcją mieszkalną, a gospodarczą i produkcyjną (por. s. 16 studium – Tom II część III ustalenia studium – dostępne na wskazanej powyżej stronie internetowej BIP Gminy T. ).
Z kolei obszary rolne z dopuszczeniem obiektów produkcji rolnej (R1), to obszary rolne z dopuszczeniem obiektów gospodarczych i produkcji rolnej – bez prawa zabudowy zabudową mieszkaniową typu zagrodowego. Obszary te zostały wyznaczone na rysunku Studium w bezpośrednim sąsiedztwie terenów budowlanych. W obszarach R1 utrzymuje się istniejącą zabudowę zagrodową z możliwością remontów, przebudowy i rozbudowy w granicach wydzielonej, istniejącej działki siedliskowej.
Obszary rolne bez prawa zabudowy (R2), to obszary, które obejmują tereny rolne o ekspozycji krajobrazowej, posiadające również szczególne znaczenie w systemie zasobów ekologicznych. Na tych terenach zakłada się:
- utrzymanie dotychczasowego sposobu użytkowania gruntów,
- ochronę istniejącej roślinności, wprowadzanie zadrzewień przyrzecznych ze szczególnym uwzględnieniem zachowania i uzupełnienia obudowy biologicznej cieków oraz ochrony zieleni utrwalającej stoki,
- wykluczenie zabudowy, w tym związanej z produkcją rolną, z wyjątkiem obiektów infrastruktury technicznej i komunikacyjnej,
- możliwość prowadzenia dróg dojazdowych, ścieżek pieszych, tras rowerowych, szlaków turystycznych.
W celu ochrony tych obszarów przed zabudową przyjmuje się całkowite wykluczenie realizacji nowej zabudowy. Utrzymuje się istniejąca zabudowę z możliwością jej remontów i przebudowy. Obszary rolne R2 (wraz z obszarami ZN) wchodzą w skład obszarów o trwałych powiązaniach przyrodniczych, stanowiąc element wewnętrznych ekologicznych powiązań przyrodniczych (por. s. 26 studium – Tom II część III ustalenia studium – dostępne na wskazanej powyżej stronie internetowej BIP Gminy T. ).
Dodatkowo trzeba zwrócić uwagę na zapisy studium dotyczące rozwoju kierunków komunikacji. Przewidziany w studium system drogowy, składa się z układu dróg zewnętrznych oraz obsługi wewnątrzgminnej.
Układ dróg zewnętrznych stanowi układ ponadlokalny i stanowią go (1) droga wojewódzka DW 794, przewidziana w Planie Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Małopolskiego do modernizacji, celem doprowadzenia jej do parametrów klasy głównej (G) oraz (2) drogi powiatowe o istotnym znaczeniu dla obsługi ruchu zewnętrznego i wewnętrznego w Gminie.
Wskazano przy tym, że klasy techniczne dróg powiatowych zostaną utrzymane, natomiast ich jakość techniczna będzie sukcesywnie przez zarządcę tych dróg podnoszona. Przyjmuje się wskazanie konieczności zapewnienia w planach miejscowych parametrów dróg i szerokości w liniach rozgraniczających zgodnie z przepisami odrębnymi.
Natomiast obsługa wewnątrzgminna będzie się odbywać głównie poprzez system dróg gminnych - modernizowany odnośnie parametrów technicznych i poprawę jakości nawierzchni. Gmina posiada dużą gęstość istniejących powiązań lokalnych, w tym również jeszcze o nawierzchni żwirowej bądź gruntowej, które będą sukcesywnie modernizowane. Rozbudowa układu lokalnego wewnętrznego (drogi dojazdowe i wewnętrzne) będzie postępować w miarę uruchamiania nowych terenów budowlanych i potrzeb obsługi mieszkańców. Wyznaczanie przebiegu tych dróg będzie się odbywać w planach zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z przepisami odrębnymi. Na rysunku Studium pokazano ważniejsze powiązania w zakresie publicznych dróg gminnych zabezpieczających jej prawidłowy rozwój.
Zaplanowane i utrzymane główne kierunki docelowego rozwoju układu komunikacyjnego Gminy zapewniają możliwość prawidłowego funkcjonowania wszystkich podsystemów transportowych, w tym również dobrego poprowadzenia przebiegu linii komunikacji publicznej, uporządkowania komunikacji pieszej oraz segregacji ruchu pieszego i rowerowego w kolejnych etapach zadań planistycznych i projektowych (por. k. 45 studium – Tom II część III ustalenia studium – dostępne na wskazanej powyżej stronie internetowej BIP Gminy Trzyciąż).
Jednocześnie wskazano, że zaleca się zgodnie z wymogami przepisów odrębnych, przyjmowanie w planach zagospodarowania przestrzennego rezerwy na pasy dróg zależnie od ich klas funkcjonalnych. Poniżej zostały podane szerokości pasów w liniach rozgraniczających, o wielkościach minimalnych, które umożliwią poprowadzenie wzdłuż dróg chodników dla pieszych i również ścieżek rowerowych – szczególnie przez obszary zabudowy wsi. Ze względu na istniejącą zabudowę należy tam gdzie to uzasadnione, dopuścić zachowanie istniejących i utrwalonych w przestrzeni linii zabudowy:
1. klasa G (główna – DW 794): 1/2 – min. 25 m,
2. klasa Z (zbiorcza – wskazane drogi powiatowe): 1/2 – min. 20 m,
3. klasa L (lokalna – pozostałe drogi powiatowe i gminne): 1/2 – min. 15m,
4. klasa D (dojazdowa – drogi gminne) – min. 10 m.
Poprawność rozwiązań komunikacyjnych – mająca wpływ na płynność i bezpieczeństwo ruchu – zapewniona będzie poprzez zachowanie odpowiedniej akcesji układu komunikacyjnego, zgodnego z klasyfikacją funkcjonalną dróg (odpowiednie odstępy między skrzyżowaniami na trasach w zależności od ich funkcji, a także dopuszczenie liczby włączeń i wyłączeń, czyli możliwości zjazdu i wjazdu na prawe skręty, do wyższych klas dróg.
Analiza treści planu miejscowego oraz zapisów studium prowadzi do wniosku, że przeznaczenie nieruchomości Skarżących, również w zakresie przeznaczenia części tych nieruchomości w planie miejscowych jest zgodne z zapisami studium, w tym również w zakresie w jakim w planie miejscowym przeznaczono części tych nieruchomości pod tereny dróg publicznych – dróg gminnych (klasy lokalnej) – KDL (por. § 47 ust. 1 pkt. 1) lit. c) mpzp).
Co do wskazania na zgodność ze studium przeznaczenia części tych nieruchomości pod tereny dróg publicznych – dróg gminnych (klasy lokalnej) – KDL, to w tym zakresie trzeba odwołać się do rysunku studium (załącznik nr 3 – uchwały w sprawie studium).
Zgodnie ze studium, ujęty w nim system drogowy obejmuje następuje kategorie dróg: drogi wojewódzkie, drogi powiatowe, drogi gminne publiczne oraz drogi gminne wewnętrzne. Analiza zamieszczonego na rysunku studium układu drogowego, z uwzględnieniem treści legendy rysunku studium i kolorów poszczególnych kategorii dróg prowadzi do wniosku – że zgodnie ze studium przedmiotowa droga jest drogą gminną publiczną. Przykładowo drogami gminnymi wewnętrznymi, z perspektywy nomenklatury studium, są drogi na południe do drogi powiatowej, to jest drogi publicznej klasy zbiorczej w planie miejscowym oznaczonej jako C.3KDZ.
W związku z tym bezzasadne są twierdzenia Skarżących, jakoby zgodnie z zapisami studium przedmiotowa droga była drogą wewnętrzną.
Odnosząc się natomiast do zarzutów Skarżących dotyczących szerokości w liniach rozgraniczających wyznaczonej w planie miejscowym drogi, to trzeba wskazać, że rysunek studium został sporządzony w skali 1:10.000 a szerokość przedmiotowej drogi na rysunku do około 1,5 cm, co stanowi szerokość około 15 metrów w terenie. To jest także zgodne z przytoczonym powyżej fragmentem tekstu studium, który stanowi, że drogi klasy L mają szerokość min. 15 metrów.
Jak wynika natomiast z treści planu miejscowego, a ściślej jego rysunku sporządzonego w skali 1:2.000, szerokość drogi w liniach rozgraniczających wynosi około 12 metrów.
Powyższe jest zgodne także z treścią § 47 ust. 2 i 3 mpzp, zgodnie z którymi:
2. dla poszczególnych terenów dróg, wymienionych w ust. 1 ustala się szerokość w liniach rozgraniczających wyznaczonych na rysunku planu i wynoszących nie mniej niż (z zastrzeżeniem ust. 3):
1) droga publiczna klasy głównej oznaczona na rysunku planu symbolami KDG – 25 m;
2) drogi publiczne klasy zbiorczej oznaczone na rysunku planu symbolem KDZ – 20 m;
3) drogi publiczne klasy lokalnej oznaczone na rysunku planu symbolem KDL – 12 m;
4) drogi publiczne klasy dojazdowej oznaczone na rysunku planu symbolem KDD – 10 m;
5) drogi wewnętrzne oznaczone na rysunku planu symbolem KDW – 6 m.
3. Ze względu na istniejące zainwestowanie i zagospodarowanie terenu, zgodnie z przepisami odrębnymi, dopuszcza
Zatem również zgodność ze studium jest zachowana także w odniesieniu do parametru szerokości tej drogi.
Dodatkowo jeszcze w kontekście wyznaczenia drogi oznaczonej w planie miejscowym symbolem KDL, trzeba też zauważyć, że zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 10 uPlan w planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej.
Natomiast zgodnie z art. 9 ust. 1 uPlan studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego sporządzane jest w celu określenia polityki przestrzennej gminy, w tym lokalnych zasad zagospodarowania przestrzennego. Studium jest aktem polityki wewnętrznej gminy, w którym z jednej strony określa się uwarunkowania zagospodarowania przestrzennego gminy (m.in. geograficzne, demograficzne, przyrodnicze, ekonomiczne), a z drugiej strony określa długofalową politykę przestrzenną gminy. Studium nie jest aktem prawa miejscowego (art. 9 ust. 5 uPlan), jednakże jego ustalenia są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych (art. 9 ust. 4). Podkreślenia wymaga, że studium jest aktem o charakterze ogólnym i wyznacza podstawowy zarys, czy kierunki zagospodarowania gminy, natomiast uszczegółowienie zasad zagospodarowania terenów następuje w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. Studium pełni przez to też funkcję koordynującą ustalenia przyszłych planów miejscowych. Postanowienia studium dotyczące zagospodarowania terenów gminy powinny wyznaczać konkretne dyrektywy na przyszłość, jednakże nie mogą regulować kwestii szczegółowych zastrzeżonych przez ustawodawcę dla miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (por. np. uzasadnienia do wyroków NSA z dnia 28 kwietnia 2010 r., II OSK 350/10, wyrok NSA z dnia 19 marca 2008 r., II OSK 751/07).
W powołanym wyroku z dnia 19 marca 2008 r., sygn. II OSK 751/07 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że intencją ustawodawcy jest różnicowanie treści aktów planistycznych gminy - studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania oraz miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. O ile ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego mogą, a nawet powinny być - w myśl regulacji art. 15 ust. 2 i art. 16 ust. 1 uPlan - w miarę szczegółowe, o tyle treść studium, aktu kreującego politykę przestrzenną gminy, powinna być formułowana w sposób bardziej ogólny, a studium nie może ustalać tego co ustawowo zostało zastrzeżone dla treści miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wynika to dość jednoznacznie z brzmienia art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 9 ust. 5 uPlan.
Katalog elementów, które powinno zawierać studium w części dotyczącej kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy zawiera art. 10 ust. 2 uPlan. Przepis art. 10 ust. 2 pkt 5 uPlan stanowi, iż w studium określa się w szczególności kierunki rozwoju systemów komunikacji i infrastruktury technicznej. Zgodnie z § 6 ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 kwietnia 2004 r. w sprawie zakresu projektu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy (Dz. U. Nr 188, poz. 1233) ustalenia dotyczące kierunków rozwoju systemów komunikacji i infrastruktury technicznej powinny zawierać w szczególności wytyczne określania w planach miejscowych wykorzystania i rozwijania potencjału już istniejących systemów oraz koordynacji lokalnych i ponadlokalnych zamierzeń inwestycyjnych. Natomiast w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego określa się obowiązkowo zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej (art. 15 ust. 2 pkt 10 ustawy).
Zgodnie z § 4 pkt 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1587) ustalenia planu dotyczące zasad modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej powinny zawierać:
a) określenie układu komunikacyjnego i sieci infrastruktury technicznej wraz z ich parametrami oraz klasyfikacją ulic i innych szlaków komunikacyjnych,
b) określenie warunków powiązań układu komunikacyjnego i sieci infrastruktury technicznej z układem zewnętrznym,
c) wskaźniki w zakresie komunikacji i sieci infrastruktury technicznej, w szczególności ilość miejsc parkingowych w stosunku do ilości mieszkań lub ilości zatrudnionych albo powierzchni obiektów usługowych i produkcyjnych.
Z zestawienia wskazanych przepisów wynika, że studium powinno określać jedynie kierunki rozwoju systemu komunikacji w gminie, czyli kierunki przebiegu głównych dróg i ich powiązania z zewnętrznym układem komunikacyjnym, natomiast szczegółowe ustalenie przebiegu poszczególnych dróg, a zwłaszcza lokalnych powinno następować w planie miejscowym.
Wyznaczony w zaskarżonym planie miejscowym przebieg drogi oznaczonej symbolem KDL jest zgodny z elementami układu drogowego wyrysowanego na rysunku Studium. Droga wyznaczona w planie przebiega tak samo jak wyznaczony przebieg drogi w studium. Analiza układu drogowego na tym obszarze prowadzi natomiast do wniosku, że przedmiotowa droga stanowi istotny element szerszego rozwiązania układu komunikacyjnego, który ma zapewniać prawidłową obsługę komunikacyjną (drogową) w tej części gminy. Droga ta w swoim założeniu stanowi część systemu komunikacyjnego, który ma zapewnić połączenie między sąsiadującymi miejscowościami (znajdującymi się na północ od miejscowości Jangrot) oraz w celu zapewnienia dojazdu do terenu ZC (teren cmentarza). Przychylić się zatem należy do stanowiska Gminy, że przyjęte w zaskarżonej uchwale parametry drogi C.6KDL są w pełni uzasadnione wymogami technicznymi mającymi zabezpieczyć prawidłową obsługę komunikacyjną, w tym bezpieczeństwo ruchu.
Zauważyć też należy, że stosownie do art. 9 ust. 4 uPlan ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Studium jako akt polityki wewnętrznej ustala ogólne warunki zagospodarowania przestrzennego wytyczając kierunki dla planowania miejscowego. Jest to akt z założenia elastyczny tworzący ramy dla opracowania planu miejscowego. Wskazując więc na konkretne funkcje terenów kierunkuje planowanie miejscowe, które wyznaczonej funkcji powinno odpowiadać, przy czym stopień związania planu ustaleniami studium zależy w dużej mierze od brzmienia tych ustaleń (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. II OSK 92/13).
Ponadto jak wskazuje się w orzecznictwie rada gminy uchwalając określonej treści studium sama decyduje o zakresie ( szczegółowości ) związania, o jakim mowa w art. 9 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zakres i sposób tego związania uzależniony jest od ustaleń zawartych w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, a mianowicie od zakresu i szczegółowości ustaleń w części tekstowej studium a także stopnia powiązania części tekstowej z częścią graficzną - "rozdziału" ustaleń pomiędzy część tekstową i część graficzną. Zawsze jednak – niezależnie od "rozdziału" ustaleń pomiędzy część tekstową i część graficzną studium - podstawę stwierdzenia zgodności planu miejscowego z ustaleniami studium w rozumieniu art. 20 ust. 1 uPlan stanowią łącznie część tekstowa oraz część graficzna planu miejscowego i studium (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 9 kwietnia 2008 r., sygn. II OSK 32/08).
Poprzez uchwalenie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego organy gminy podejmują podstawowe ustalenia w zakresie kształtowania polityki przestrzennej. W studium określa się w szczególności: kierunki zmian w strukturze przestrzennej gminy oraz w przeznaczeniu terenów (art. 10 ust. 2 pkt 1 uPlan), kierunki i wskaźniki dotyczące zagospodarowania oraz użytkowania terenów, w tym tereny wyłączone spod zabudowy (pkt 2), obszary, dla których gmina zamierza sporządzić miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, w tym obszary wymagające zmiany przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne (pkt 9).
W studium dokonuje się zatem kwalifikacji poszczególnych obszarów gminy i ich przeznaczenia. I chociaż studium nie ma mocy aktu powszechnie obowiązującego, nie jest aktem prawa miejscowego, to jako akt planistyczny określa politykę przestrzenną gminy i bezwzględnie wiąże organy gminy przy sporządzeniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Określone obszary gminy mogą być zatem przeznaczone w planie miejscowym pod zabudowę danego rodzaju, jeśli wcześniej w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmina wskaże te obszary jako przewidziane pod taką zabudowę. Ustalenia planu miejscowego są konsekwencją zapisów studium.
Na gruncie tej sprawy zapisy planu miejscowego są zgodne ze studium, w zakresie w jakim dotyczy do nieruchomości Skarżących, co stanowi o bezzasadności podnoszonych w tym zakresie zarzutów.
Skarżące podnoszą także, że doszło do naruszenia art. 15 ust. 2 pkt 10) uPlan poprzez brak wskazania dokładnych wymiarów (parametrów) określających szerokości dróg.
Odnosząc się do tego zarzutu należy wskazać, że zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt. 10) uPlan w planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej.
Zgodnie natomiast z § 4 pkt. 9) rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. z 2003 roku, Nr 164, poz. 1587) – dalej jako "rozpPlan", ustalenia dotyczące zasad modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej powinny zawierać:
a) określenie układu komunikacyjnego i sieci infrastruktury technicznej wraz z ich parametrami oraz klasyfikacją ulic i innych szlaków komunikacyjnych,
b) określenie warunków powiązań układu komunikacyjnego i sieci infrastruktury technicznej z układem zewnętrznym,
c) wskaźniki w zakresie komunikacji i sieci infrastruktury technicznej, w szczególności ilość miejsc parkingowych w stosunku do ilości mieszkań lub ilości zatrudnionych albo powierzchni obiektów usługowych i produkcyjnych.
Jak wynika jednak z treści zaskarżonej uchwały (por. przytoczony powyżej § 47 ust. 2 i ust. 3 mpzp) wszystkie niezbędne parametry dróg zostały z planie miejscowym ustalone, w tym parametr szerokości. Przykładowo dla dróg publicznych klasy lokalnej oznaczonych na rysunku planu symbolem KDL, szerokość w liniach rozgraniczających wyznaczonych na rysunku planu i wynoszących nie mniej niż 12 m, z zastrzeżeniem, że ze względu na istniejące zainwestowanie i zagospodarowanie terenu, zgodnie z przepisami odrębnymi, dopuszcza się dla dróg KDL i KDD oraz KDW lokalne zawężenie linii rozgraniczających, ustalone na rysunku planu.
Jednocześnie trzeba też zwrócić uwagę, że rysunek planu miejscowego jest immanentną częścią planu i dla prawidłowego odczytania treści planu w odniesieniu do konkretnego nieruchomości konieczne jest zestawienie ze sobą zarówno tekstu planu jak i rysunku planu.
Skoro rysunek planu jest dookreśleniem zapisów części tekstowej planu, sporządzonym w określonej skali i ustawa odsyła do jego zapisów dla wyjaśnienia części tekstowej, to na podstawie rysunku planu dopuszczalne jest określenie parametrów dróg wewnętrznych, jak uczyniono to w niniejszym planie. Jakkolwiek określenie parametru szerokości dróg jest możliwe w tekście planu, jednakże tylko w przypadku regularnego i prostego ich przebiegu. Nieregularny przebieg dróg, co ma miejsce chociażby w przypadku skrzyżowań, przewężeń czy łuków uniemożliwia jednoznaczne i precyzyjne ustalenie ich szerokości jedynie za pomocą tekstu planu, w związku z tym zasadne i prawidłowe jest dookreślenie niektórych parametrów w rysunku planu (podobnie por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 13 czerwca 2017 roku, sygn. II OSK 2945/15).
Z tego względu podniesiony zarzut jest bezzasadny.
Nie jest także uzasadniony zarzut naruszenia art. 20 ust. 1 i art. 15 ust. 2 pkt 1 i 6 uPlan oraz § 4 pkt 1 i § 8 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 17 grudnia 2021 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. 2021 poz. 2404) poprzez brak ujęcia w ustaleniach zawartych w treści uchwały terenu przedstawionego na załączniku graficznym nr 2 do uchwały, oznaczonego symbolem C. 6 KDL.
Skarżące uzasadniając powyższy zarzut powołują się w na zapisy z § 4 pkt. 1 § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 17 grudnia 2021 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. z 2021 roku, poz. 2404). Trzeba jednak wskazać, że na gruncie niniejszej sprawy wskazane rozporządzenie nie ma zastosowania.
Zgodnie bowiem z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 17 grudnia 2021 r. Do projektów planów miejscowych sporządzanych lub zmienianych na podstawie uchwały o przystąpieniu do sporządzania lub zmiany planu miejscowego podjętej przed dniem 24 grudnia 2021 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. W związku z tym na gruncie niniejszej sprawy zastosowanie ma rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. z 2003 roku, Nr 164, poz. 1587) – dalej jako "rozpPlan".
Odnosząc się do tego zarzutu trzeba jednak wskazać, że jak wynika z treści § 6 ust. 1 pkt. 1) lit. i) planu miejscowego, określa się oznaczenia zawarte na rysunku planu stanowiące ustalenia planu symbole identyfikacyjne terenów złożone z oznaczenia obrębu ewidencyjnego identyfikatorem literowym wymienionym poniżej oraz numerem porządkowym:
- A. Glanów,
- B. Imbramowice,
- C. Jangrot,
- D. Małyszyce,
- E. Michałówka,
- F. Milonki,
- G. Podchybie,
- H. Porąbka,
- I. Sucha,
- J. Ściborzyce,
- K. Tarnawa,
- L. Trzyciąż,
- M. Zadroże,
- N. Zagórowa;
Zatem zastosowany na rysunku planu symbol C.6KDL oznacza więc, że dany teren opisany został poprzez symbol identyfikacyjne terenów złożony z oznaczenia obrębu ewidencyjnego identyfikatorem literowym C (Jangrot) numerem porządkowym 6 oraz symbolem przeznaczenia terenu KDL (droga publiczna). Szczegółowe wyjaśnienie dotyczące kasy drogi KDL zawarto w § 46 ust 1 pkt 1 lit c) planu miejscowego.
Bezzasadne są zatem zarzuty o nieujęciu w tekście planu oznaczenia zawartego na rysunku planu C.6KDL.
Nie jest także uzasadniony zarzut naruszenia art. 15 ust. 2 pkt 6) uPlan poprzez brak zwymiarowania linii zabudowy. Zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt. 6) uPlan w planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady kształtowania zabudowy oraz wskaźniki zagospodarowania terenu, maksymalną i minimalną nadziemną intensywność zabudowy, minimalny udział powierzchni biologicznie czynnej, maksymalny udział powierzchni zabudowy, maksymalną wysokość zabudowy, minimalną liczbę i sposób realizacji miejsc do parkowania, w tym miejsc przeznaczonych do parkowania pojazdów zaopatrzonych w kartę parkingową, oraz linie zabudowy i gabaryty obiektów.
Zgodnie natomiast z § 4 pkt. 6) rozpPlan, ustala się następujące wymogi dotyczące stosowania standardów przy zapisywaniu ustaleń projektu tekstu planu miejscowego ustalenia dotyczące parametrów i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu powinny zawierać w szczególności określenie linii zabudowy, wielkości powierzchni zabudowy w stosunku do powierzchni działki lub terenu, w tym udziału powierzchni biologicznie czynnej, a także gabarytów i wysokości projektowanej zabudowy oraz geometrii dachu.
W zaskarżonym planie miejscowym linie zabudowy zostały określone.
Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt. 10) planu miejscowego, ilekroć w tekście niniejszego planu jest mowa o nieprzekraczalnej linii zabudowy – należy przez to rozumieć linię, poza którą nie można sytuować ścian zewnętrznych obiektów budowlanych; poza nieprzekraczalną linią zabudowy dopuszcza się realizację wykuszy, okapów dachów i balkonów o wysięgu nie przekraczającym 1,5 m, rynien i rur spustowych; w przypadku istniejących budynków dopuszcza się również realizację dociepleń ścian zewnętrznych – do 20 cm poza nieprzekraczalną linią zabudowy.
Ponadto stosownie do zapisów § 7 ust. 3 mpzp Dla istniejącej zabudowy położonej w mniejszej odległości od dróg, niż wynika to z ustalonych planem nieprzekraczalnych linii zabudowy, dopuszcza się remont, przebudowę i nadbudowę.
W myśl § 7 ust. 9 mpzp obowiązuje zachowanie ustalonej planem kompozycji przestrzennej i wyznaczonych nieprzekraczalnych linii zabudowy; w przypadku braku wyznaczenia nieprzekraczalnych linii zabudowy na rysunku planu, sytuowanie budynków powinno się odbywać zgodnie z przepisami odrębnymi.
Ponadto zgodnie z § 26 ust. 5 wyznaczone na rysunku planu linie zabudowy od dróg publicznych nie naruszają przepisów odrębnych.
Zawarta w planie miejscowym regulacja, w zakresie nieprzekraczalnych linii zabudowy jest zgodna z odpowiednimi zacytowanymi powyżej zapisami zarówno uPlan jak i rozpPlan. Natomiast, co do samego dodatkowego zwymiarowania tych linii, co zarzuca Skarżąca, to w ocenie Sądu nie ma podstaw w świetle zapisów uPlan jak i rozpPlan, do dodatkowego jeszcze zwymiarowania w rozumieniu podania odległości nieprzekraczalnej linii zabudowy od drogi w odniesieniu do każdej nieruchomości, na której możliwa jest zabudowa. Taki obowiązek nie wynika z cytowanych przepisów, a odniesienie się w tym zakresie do powszechnie obowiązujących w tym zakresie przepisów i wyrysowanie tych linii na rysunku planu pozwala na jednoznaczne i precyzyjne określenie jaka jest odległość nieprzekraczalnej linii zabudowy od drogi.
Z tego względu przedmiotowy zarzut jest bezzasadny.
Odnosząc się z kolei do podniesionego zarzutu naruszenia art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1 oraz art. 1 uPlan w zw. z art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 3 Konstytucji RP poprzez przekroczenie przez Gminę granic władztwa planistycznego i naruszenie zasady proporcjonalności, należy wskazać, że zgodnie z art. 3 ust. 1 uPlan, do zadań własnych gminy należy kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.
W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego następuje ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu (art. 4 ust. 1 uPlan). Uchwalając plan, gmina realizuje przysługujące jej uprawnienia określane w doktrynie jako władztwo planistyczne gminy. Zamieszczając w planie miejscowym ustalenia co do przeznaczenia terenu oraz sposobów jego zagospodarowania i warunków zabudowy, gmina w sposób władczy reguluje sposób korzystania z nieruchomości objętych tym planem. Upoważnienie gminy do ingerencji w prawo własności zawarte zostało w przepisie art. 6 ust. 1 uPlan, który stanowi, że ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wpływają zatem na sposób wykonywania prawa własności, a gmina ma możliwość planowania przestrzeni publicznej niezależnie od istniejących stosunków własnościowych. Przyznanych uprawnień gmina nie może jednak wykonywać dowolnie. Przepis art. 1 ust. 2 uPlan wymienia szereg równorzędnych przesłanek, które winny zostać wzięte pod uwagę w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wymieniając wśród nich w pkt 1 wymagania ładu przestrzennego, w tym urbanistyki i architektury; w pkt 2 walory architektoniczne i krajobrazowe, w pkt 3 wymagania ochrony środowiska, w pkt 4 wymagania ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej, w pkt 5 wymagania bezpieczeństwa ludzi i mienia, w pkt 7 prawo własności. Ustawodawca nie przyznaje przy tym szczególnej ochrony prawu własności, stawiając je na równi z innymi wartościami, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.p.z.p, a które winny być w działaniach gminy wyważone, stosownie do realizowanych celów.
W tym miejscu wskazać również należy, że choć Konstytucja przewiduje w art. 21 ust. 1 ochronę własności, to jednocześnie dopuszcza możliwość ograniczenia własności. W myśl bowiem art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, własność może być ograniczona w drodze ustawy i w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Natomiast zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób.
Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Ingerencja w sferę prawa rzeczowego do nieruchomości (własności i odpowiednio użytkowania wieczystego) musi zatem pozostawać w racjonalnej, odpowiedniej proporcji do wskazanych celów (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 4 stycznia 2010 r., sygn. II OSK 1708/09). Trzeba również zwrócić uwagę na przepisy ustawowe przewidujące ochronę prawa własności, zwłaszcza na przepis art. 140 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że uprawnienia właścicielskie (posiadanie, korzystanie z rzeczy i rozporządzanie nią) mogą być wykonywane w granicach określonych przez ustawę i zasady współżycia społecznego - a zatem nie w sposób absolutny. Problem nie polega więc na tym, czy plan miejscowy narusza prawo własności, lecz czy ta ingerencja następuje z naruszeniem prawa, ewentualnie zasady proporcjonalności, która wymaga wyważenia różnych grup interesów - publicznego (ład przestrzenny) i prywatnego (prawo własności). W rezultacie w orzecznictwie przyjmuje się, że o przekroczeniu władztwa planistycznego można mówić wówczas, gdy rozwiązania planistyczne okażą się dowolne i będą pozbawione uzasadnienia merytorycznego (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 6 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 2233/13).
Innymi słowy rzecz ujmując wprawdzie samorząd terytorialny dysponuje samodzielnością w kształtowaniu polityki przestrzennej, jednakże powyższe nie oznacza dowolności w korzystaniu przez radę gminy z kompetencji w zakresie stanowienia planów miejscowych. Władztwo planistyczne gminy w tej mierze nie jest bowiem absolutne i niczym nieograniczone. Wolą ustawodawcy było bowiem pozostawienie organom gminy uprawnienia do uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (aktów prawa miejscowego), przy jednoczesnym jednak nałożeniu obowiązku przestrzegania reguł stanowienia prawa (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK162/12). Swoboda kształtowania ładu przestrzennego i zrównoważonego rozwoju, musi się zatem mieścić w granicach zakreślonych przez ustawodawcę.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na gruncie niniejszej sprawy, doszedł do przekonania, że zapisy zakwestionowanego planu zagospodarowania przestrzennego, nie stanowią nadmiernej ingerencji w prawo własności przysługujące Skarżącym i nie zostały ustalone z przekroczeniem granic władztwa planistycznego.
Przeznaczenie nieruchomości Skarżących w planie miejscowym jest zgodne – jak wskazano powyżej – ze studium i to studium w zasadniczej mierze determinowało treść planu miejscowego. Przeznaczenie części działek Skarżących na drogę oznaczoną symbolem C.6KDL stanowi ponadto element – jak już zaznaczono powyżej – istotnego rozwiązania komunikacyjnego z tej części gminy, zatem zapisy planu tym zakresie nie stanowią o naruszeniu władztwa planistycznego, co stanowi o bezzasadności podniesionego zarzutu.
Niezależnie od powyższego Sąd nie dopatrzył się jakichkolwiek podstaw, które mogłyby skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały w całości albo w części.
Ze względu na powyższe, skarga na zasadzie art. 151 p.p.s.a. została oddalona.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło