II SA/Kr 2940/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie AWSA Dorota Dąbek NSA Piotr Lechowski sprawozdawca Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2004 r sprawy ze skargi L. O. i Z. O. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 30 sierpnia 2001 r, Nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów skargę oddala Decyzją z dnia 30 sierpnia 2001 r znak :GN.[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po rozpatrzeniu odwołania L. i Z. małż. O.utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Skarżyskiego z dnia .[...] 2001 znak. .[...] orzekającą o wprowadzeniu zmian w ewidencji gruntów w odniesieniu do nieruchomości oznaczonych numerami działek .[...] i .[...] Decyzję organu odwoławczego oparto na przepisach art. 138 paragraf 1 pkt 1 kpa oraz art. 20 i 22 ustawy z dnia 17 maja 1989 r Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. z 2000 r Nr 100, poz.1086 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego przyjęto następujące ustalenia faktyczne i motywy prawne rozstrzygnięcia. Wnioskiem z dnia .[...] 2000 r Z. O.wystąpił o doprowadzenie do zgodności ewidencji gruntów z rzeczywistym stanem prawnym. Powoływał się na akt własności ziemi Nr : .[...] stwierdzający nabycie położonych w .[...] działek .[...] i .[...] o łącznej pow. .[...] w trybie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, przez małżonków Z. i L. O. Wnioskodawca twierdził, że w akcie nie ujęto części działki .[...] o pow. .[...] ha, której posiadaczem był w dniu .[...]1971 r. Starosta ustalił, że podczas aktualizacji ewidencji gruntów przeprowadzonej w latach .[...]-.[...] nie uwzględniono stanu prawnego co do nieruchomości oznaczonych numerami działek .[...] i .[...], objętych a.w.z. wydanym na rzecz Z. i L. małż. O., działki .[...] objętej a.w.z. .[...] wydanym na rzecz A. G. oraz działki .[...] objętej a.w.z. .[...] wydanym na rzecz T. P. Nieuwzględnienie stanu prawnego polegało na dołączeniu w ewidencji gruntów prowadzonej dla małż. O.do nieruchomości objętej a.w.z., części działki Nr: .[...], i utworzenie nieruchomości oznaczonej jako jedna działka Nr .[...] o pow.[...] ha. Natomiast pozostałą część działki .[...] w ewidencji gruntów przyłączono do działki .[...] i utworzono działkę oznaczona numerem .[...] o pow. .[...] ha. Opierając się na powyższych ustaleniach, które odzwierciedla przyjęta do zasobu geodezyjno - kartograficznego w dniu .[...] 2000 r za nr : .[...] dokumentacja geodezyjna, opisaną wyżej decyzją w dniu.[...] 2001 r. starosta wprowadził w ewidencji gruntów następujące zmiany : 1.z jednostki rejestrowej .[...] prowadzonej dla Z. i L. małż. O.jako właścicieli nieruchomości; -wykreślił działkę .[...] o pow. .[...] ha, -wpisał w jej miejsce działki .[...] o pow. .[...] ha i .[...] o pow. .[...] ha 2.założył nową jednostkę rejestrową dla Z. i L. małż. O. jako władających działką .[...] o pow.[...] ha 3.w jednostce rejestrowej .[...] prowadzonej dla T. P. jako właściciela dokonał zmiany podmiotowej z tytułu spadkobrania wpisując w jego miejsce M. P., M.S. i E.M. jako współwłaścicieli oraz wykreślił z tej jednostki działkę Nr .[...] o pow. .[...] ha, wpisując w jej miejsce nieruchomość oznaczoną Nr działki .[...] o pow. .[...] ha 4.założył nową jednostkę rejestrową dla M. P., jako władającej działką .[...] o pow. .[...] ha. 5.w jednostce rejestrowej .[...] prowadzonej dla A. G. jako właściciela wykreślił działkę Nr .[...] o pow. .[...] ha, a wpisał działkę oznaczona Nr .[...] o pow. .[...] ha. Zdaniem organu I instancji powyższa decyzja usuwa rozbieżności pomiędzy stanem prawnym wynikającym z aktów własności ziemi, a zapisem w ewidencji gruntów, spowodowane zmianą - sprzeczną ze stanem prawnym - dokonaną w czasie aktualizacji ewidencji gruntów w latach .[...]-[...] w zakresie numeracji, granic i powierzchni działek przypisanych poszczególnym właścicielom aktem własności ziemi. Wskazano, że działka [...] nie była objęta żadnym aktem własności ziemi, ani na rzecz małż. O. ani wydanym na rzecz pozostałych osób i jej część oznaczona Nr [...] pozostaje we władaniu małż .O., a część oznaczona Nr [...] we władaniu M.P. W odwołaniu od tej decyzji Z. i L.małż. O., kwestionowali przebieg na mapie Nr [...], granic ich nieruchomości, i twierdzili, że przebieg na mapie zachodniej granicy ich działek [...] z działki [...] nie uwzględnia pasa o szerokości ok. [...] -[...] cm, który winien powstać z załamania przebiegu granicy, na głębokości [...] m od ul. L., a działkę skarżących przesunięto na mapie w kierunku wschodnim. Rozpoznając odwołanie Wojewódzki Inspektor Geodezji i Kartografii, w zasadzie przyjął za własne ustalenia organu I instancji. Zmiana w zakresie ustaleń polega na przyjęciu, że w aktualizowanej w latach [...] - [...] ewidencji gruntów, część nieruchomości oznaczonej Nr działki [...] będącej w użytkowaniu T. i M. małż. P., przyłączono do nieruchomości oznaczonej w akcie własności ziemi Nr [...] numerami działki [...] a nie [...] ak ustalił organ I instancji i utworzono nieruchomość oznaczoną numerem działki [...]. Nadto uzupełniono ustalenia przez stwierdzenie, że działka Nr [...] objęta aktem własności ziemi Nr [...] wydanym na A. G., po aktualizacji z lat [...] - [...] , w pozycji rejestrowej została oznaczona jako działka [...] o innej powierzchni. Te okoliczności były podstawą zdaniem organu odwoławczego do aktualizacji operatu ewidencji gruntów poprzez korygowanie błędów powstałych w czasie modernizacji ewidencji, w odniesieniu do trzech istniejących pozycji rejestrowych i poprzez założenie nowych pozycji uwzględniających stan władania działkami [...]i [...] Wydana decyzja doprowadza do zgodności ewidencji ze stanem prawnym istniejącym w dniu [...]1971 r wedle treści aktów własności ziemi. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję w mocy, odnosząc się do zarzutów odwołania, wskazano, że przebieg zachodniej granicy działki [...], odzwierciedlony w opracowaniu geodezyjnym Nr [...] , jest zgodny ze źródłową dokumentacją ewidencji gruntów i granica ta przebiega w linii prostej. Podkreślono, że źródłowe dane ewidencyjne stanowią te dokumenty geodezyjne, na podstawie których wydane zostały akty własności ziemi, oraz że spór co do przebiegu granic nie może być przedmiotem postępowania ewidencyjnego. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy na powyższą decyzję wnieśli Z. i L. małż. O.. Skargę oparto na zarzucie naruszenia prawa. Nie wskazując naruszonego przepisu prawa, podniesiono, że decyzje nie odzwierciedlają faktycznego stanu użytkowania działek, ani sytuacji utrwalonej na gruncie. Uzasadniając ten zarzut, podniesiono, że w wyniku czynności związanych z aktualizacją ewidencji gruntów błędnie ustalono przebieg zachodniej granicy działki skarżących Nr [...], z działkami [...] i [...] . Skarżący podnieśli, że granica między działkami [...] i [...] przebiegała w linii prostej, ale poprzednik prawny skarżących zgodził się, - by poszerzyć działkę [...] dla potrzeb budowy władającego nią - na przesunięcie granicy [...] mb, w kierunku działki [...] na odcinku [...] m i taki stan istniał na pewno w dniu [...] 1971 r i granica nie miała charakteru linii prostej. Zdaniem skarżących obecna dokumentacja sztucznie przesuwa w kierunku wschodnim granice, bez zgody skarżących, na działkę P. W uzupełniającym skargę piśmie z dnia [...]. 2004 r skarżący powoływali się na opinię techniczną geodety uprawnionego wydaną w sprawie [...] Sądu Rejonowego, w której oddalono powództwo A. S. przeciwko Z. O. o wydanie nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji, w nawiązaniu do zarzutów skargi, wskazano, że przedmiotem postępowania było wprowadzenie zmian co do nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów numerami działek [...] i [...] . Operat geodezyjny przywracając oznaczenia nieruchomości zgodnie z aktami własności ziemi, korygował błędy powstałe po aktualizacji ewidencji w 1983 r, ale nie ingerował w przebieg granic przedstawiony w dokumentacji, na podstawie której wydano akt własności ziemi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skargę wniesiono do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem [...] 2004 r i postępowanie przed tą datą nie zostało zakończone. Zgodnie zatem z przepisem art. 97 paragraf 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.(Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do przepisu art.3 paragraf 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270), Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta -jak to wynika z art. 1 paragraf 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269), sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sprawując tę kontrolę, sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 paragraf 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonana kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do konstatacji, że jest ona zgodna z prawem, co skargę czyni nieuzasadnioną. Postępowanie ewidencyjne wszczęto na wniosek skarżącego Z.O., a przedmiotem żądania "doprowadzenia ewidencji do zgodności ze stanem prawnym", było objęcie ewidencją działki [...] o pow. [...] ha, przy twierdzeniu, że działkę tę skarżący posiada od [...]. 1971 r. Taki był przedmiot wszczętego postępowania, a rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, rzeczywiście doprowadza do zgodności tej ewidencji ze stanem prawnym wynikającym z aktów własności ziemi działek [...],[...] i [...] , przez usunięcie błędów jakie powstały w ewidencji gruntów w czasie jej aktualizacji w latach [...]-[...]. Usunięcie tych błędów polegało m.in. na przywróceniu działki ewidencyjnej [...] która nie ma uregulowanego stanu prawnego, i utworzeniu nowych pozycji rejestrowych odzwierciedlających stan władania częściami tej działki, w tym przez skarżących małż. O. działką [...]o pow[...] ha. Natomiast dopiero w odwołaniu od decyzji organu I instancji, skarżący rozszerzyli żądanie doprowadzenia ewidencji do stanu zgodnego z prawem przez zmianę przebiegu zachodniej granicy działki ewid[...] który według skarżących - na mapie ewidencyjnej nie odzwierciedla "faktycznego stanu użytkowania działek, ani sytuacji utrwalonej na gruncie" Zdaniem organu odwoławczego, mapa ewidencyjna odzwierciedla stan prawny przebiegu zachodniej granicy działki [...] a więc także stan jaki uwidoczniony jest na mapie stanowiącej podstawy oznaczenia działek [...] i [...] aktu własności ziemi wydanym na rzecz skarżących. Stosownie do przepisu art.2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989r .Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. z 2000 r Nr 100, poz. 1086 z późn.zm.) przez ewidencję gruntów i budynków (kataster nieruchomości) - rozumie się jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami. Podmiotowy i przedmiotowy zakres informacji objętych ewidencją gruntów i budynków określają przepisy art.20 ustawy, oraz wydawanych na podstawie jej art. 26 rozporządzeń wykonawczych. Zgodnie z art. 20 ust.1 pkt 1 ewidencja w odniesieniu do gruntów obejmuje informacje dotyczące - ich położenia, granic powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Nośnikiem informacji o gruntach, budynkach i lokalach, zgodnie z art. 24 ustawy jest tzw. operat ewidencyjny, który składa się z map, rejestrów i dokumentów uzasadniających wpisy do tych rejestrów. Właściwe organy, sądy i kancelarie notarialne przesyłają organowi prowadzącemu ewidencję, odpisy prawomocnych decyzji i orzeczeń oraz aktów notarialnych, z których wynikają zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków (art.23). Natomiast zmiany danych objętych ewidencją, lecz nie wynikające z decyzji (orzeczeń, aktów notarialnych), zgłaszający je obowiązani są dokumentować dokumentami geodezyjnymi i kartograficznymi oraz innymi niezbędnymi do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów (art. 22 ust.2 i 3 ustawy). Powyższe regulacje wskazują, że ewidencja gruntów i budynków prowadzona w formie operatu ewidencyjnego, ma charakter informacyjny, a wprowadzenie zmian następuje na podstawie dokumentów (decyzji, orzeczeń, aktów notarialnych itd.) wytworzonych w zasadzie poza postępowaniem administracyjnym, którego przedmiotem jest wprowadzenia zmian. Stosownie do przepisu art.20 ust.2 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w ewidencji gruntów wykazuje się także właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych -inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części. Powyższa regulacja oznacza, że w zakresie tzw. informacji podmiotowych, kataster nieruchomości odzwierciedlać ma stan własności, a więc stan prawny znajdujący oparcie w dokumentach go potwierdzających, a nie stan faktyczny - stan władania (poza gruntami państwowymi i samorządowymi). Dlatego bezpodstawny jest zarzut skarżących, że zaskarżona decyzja nie wprowadza zmian odzwierciedlających "faktyczny stan użytkowania", czy "sytuację utrwaloną na gruncie". Jeżeli zaś istnieje spór co do zasięgu prawa własności skarżących, a w szczególności co do przebiegu i kształtu zachodniej granicy ich działki [...], to taki spór ma charakter sporu o rozgraniczenie, którego rozstrzygnięcie następuje przed innym organem w trybie przepisów rozdziału 6 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, dotyczącego rozgraniczenia nieruchomości. Zgodnie z przepisem art. 37 ust.2 tej ustawy prawomocne orzeczenie i ostateczne decyzje ustalające przebieg granic nieruchomości sąd lub organ rozstrzygający przesyła z urzędu w terminie 30 dni do sądów rejonowych właściwych do prowadzenia ksiąg wieczystych i do właściwych starostów, w celu ujawnienia ich w księgach wieczystych oraz w ewidencji gruntów i budynków. W czasie wydania decyzji przez organy obu instancji obowiązywało już Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz.454). Przepis paragrafu 46 ust.2 pkt 1 stwarza podstawę do wprowadzenia z urzędu zmiany w operacie ewidencji gruntów wynikającą z prawomocnego orzeczenia Sądu lub ostatecznej decyzji administracyjnej. Uzyskanie zatem dopiero przez skarżących w odrębnym postępowaniu (administracyjnym, ewentualnie sądowym, orzeczenia sądu) rozgraniczającego działkę [...] od jej strony zachodniej z nieruchomościami sąsiednimi, dawałoby by podstawę do zmiany operatu ewidencji gruntów, który obecnie odzwierciedla stan prawny wyznaczony aktem własności ziemi. Nie miał zatem organ prowadzący ewidencji gruntów podstawy prawnej do wprowadzenia w ewidencji zmiany co do przebiegu zachodniej granicy działki ewid. [...] Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).