II SA/Kr 295/02
WyrokWSA w Krakowie2006-01-19
Skład orzekający: Tadeusz Woś, Małgorzata Brachel-Ziąja, Kazimierz Bandarzewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy oświadczenia stron, nie złożone na wniosek i pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania przed organem administracji, mogą stanowić dowód w postępowaniu administracyjnym dotyczącym stwierdzenia wartości nieruchomości pozostawionych za granicą?Ratio decidendi
Oświadczenia stron, które nie zostały złożone na wniosek i pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania przed organem administracji, nie mogą być uznane za dowód w postępowaniu administracyjnym. Organy administracji publicznej prawidłowo oceniły, że przedłożone przez wnioskodawczynię dokumenty nie potwierdziły w sposób wystarczający pozostawienia nieruchomości oraz jej rodzaju i powierzchni, co skutkowało odmową wydania decyzji stwierdzającej wartość nieruchomości.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku B. S. o wydanie decyzji stwierdzającej wartość nieruchomości pozostawionej przez jej matkę, H. K., za granicą. Organy administracji odmówiły wydania takiej decyzji, uznając przedłożone dowody (głównie oświadczenia) za niewystarczające do potwierdzenia faktu pozostawienia nieruchomości, jej rodzaju i powierzchni. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym zasady informacji i błędną wykładnię przepisów dotyczących dowodów.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę B. S.Pełny tekst orzeczenia
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 stycznia 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Woś ( spr.) Sędziowie : WSA Małgorzata Brachel-Ziąja AWSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant Joanna Kłos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 18 grudnia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wartości nieruchomości pozostawionych za granicą skargę oddala
IISA/Kr 295/02
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 18 grudnia 2001 r., znak: [...] , Wojewoda Małopolski na podstawie art. 138 § l pkt l k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania B. S. od decyzji Prezydenta Miasta [...] - starosty wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej z dnia [...] października 2001 r., nr [...] , o odmowie wydania decyzji stwierdzającej wartość nieruchomości pozostawionej przez H. K. na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa, położonych we [...], dzielnica [...], ul. [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] stwierdził co następuje:
B. S. złożyła wniosek do Prezydenta Miasta [...] o wydanie zaświadczenia potwierdzającego uprawnienia do zaliczenia pozostałej części ekwiwalentu za mienie pozostawione przez H. K. we [...], dzielnica [...], ul. [...]. Wraz z wnioskiem przedłożyła szereg załączników, które organ I instancji szczegółowo opisał w uzasadnieniu swojego postanowienia z dnia [...] kwietnia 2001 r. o odmowie wydania zaświadczenia potwierdzającego posiadanie uprawnień do zaliczenia pozostałej części nieruchomości pozostawionych przez H. K. na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa, położonych we [...], dzielnica [...], ul. [...].
Na skutek odwołania B. S. organ II instancji uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, co organ winien przy ponownym rozpatrywaniu wziąć pod uwagę.
Prezydent Miasta [...] orzekając ponownie w przedmiotowej sprawie - w oparciu o znowelizowane rozporządzeniem Rady Ministrów z 21 sierpnia 2001 r. przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości - w dniu [...] października 2001 r. odmówił wydania decyzji stwierdzającej wartość pozostawionej nieruchomości przez H. K..
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła B. S., podnosząc w szczególności, że nie może zgodzić się z zarzutem, że akt notarialny nr [...] i oświadczenia jej matki H. K. oraz W. K. nie potwierdzają faktu pozostawienia przez H. K. mienia, tj. 50 aro w ziemi i wybudowanego domu w 1939 r. we [...]. Podniosła również, że w żadnym z oświadczeń, ani w wycenach nieruchomości nie są podawane różne wielkości działki i domu. B. S. wniosła o uchylenie decyzji i wydanie decyzji potwierdzającej posiadanie uprawnień do pozostałego ekwiwalentu za przedmiotową nieruchomość.
Rozpatrując odwołanie Wojewoda [...] stwierdził co następuje: orzekając w przedmiotowej sprawie organ I instancji oparł się na przepisach art. 212 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz.543) i rozporządzeniu Rady Ministrów z 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości (Dz. U. Nr 9 poz. 32 ze zm.). Zgodnie z § 4 pkt 2 ust. l wyżej powołanego rozporządzenia Rady Ministrów do wniosku o wydanie decyzji stwierdzającej wartość pozostawionych nieruchomości należy dołączyć dowody potwierdzające pozostawienie nieruchomości oraz rodzaj i powierzchnię tych nieruchomości. Należy zgodzić się ze stwierdzeniem organu I instancji, że przedłożone przez wnioskodawczynię dokumenty świadczą o tym, że H. K. nabyła aktem notarialnym zawartym w dniu [...] sierpnia 1937 r. dwie parcele gruntowe tj. [...] i [...], stanowiące rolę i pastwisko. Nieruchomości te niewątpliwie posiadała w dniu [...] października 1939 r., co potwierdza deklaracja ekstabulacyjna spisana z tą datą przez notariusza we [...] . Powołane wyżej dokumenty nie określają jednak powierzchni nabytych parcel, ani też czy i w jakim stopniu były zabudowane. B. S. podniosła w swym zażaleniu, że powyższe zostało określone w oświadczeniach złożonych przez H. K. w dniu [...] października 1990 r., W. K. w dniu [...] listopada 1990 r. oraz przez nią samą w dniu [...] marca 1990 r. Oświadczeń tych nie można jednak uznać za dowód w sprawie. Zgodnie z art. 75 § 2 kpa, jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Powołane oświadczenia zostały złożone w sposób nieprawidłowy. W wypadku dwu pierwszych tj. złożonych przez W. K. i H. K. notariusz poświadczył jedynie, że zostały one podpisane przez nie własnoręcznie. Oświadczenie B. S. z dnia [...] marca 1990 r. spisane jest jedynie własnoręcznie. Wobec powyższego nie mogą być uznane za dowód w przedmiotowej sprawie. Ponadto z akt sprawy wynika, że H. K. ani B. S. nie składały wniosku o przyjęcie przez organ ich oświadczeń.
W ocenie Wojewody [...] nie można również zgodzić się z twierdzeniem B. S., że można za dowód uznać oświadczenia złożone przed biegłym, które - według odwołującej się - dyktowała osobiście jej matka. Z załączonych do akt sprawy operatów szacunkowych wynika jedynie, że rzeczoznawca J. K. sporządził w dniu [...] marca 1990 r. wycenę mienia w oparciu, między innymi, o oświadczenie złożone w dniu [...] marca 1990 r. przez B. S., ten sam rzeczoznawca sporządzając wycenę ponownie załączył do niej opis nieruchomości pozostawionej we [...] podpisany w dniu [...] stycznia 2001 r. także przez B. S.. Ponadto zdaniem Wojewody nawet gdyby H. K. czy B. S. złożyły oświadczenia przed rzeczoznawcą; to nie mogłyby być one przyjęte przez organ I instancji, gdyż zgodnie z art. 75 § 2 kpa winny być złożone przed organem administracji na wniosek strony, nie zaś przed biegłym. Wobec powyższego - w ocenie Wojewody - nie ma w sprawie znaczenia istniejąca rozbieżność w nazewnictwie ulicy, przy której położona była nieruchomość - "[...]" czy też "[...]", ani też stan w jakim znajdował się budynek, gdyż rozbieżności w tym przedmiocie istnieją tylko w pismach, których nie można uznać za oświadczenia, natomiast ani wielkość parcel, ani też fakt ich zabudowy nie jest potwierdzony w żadnym innym dokumencie. Nie mają w związku z tym również znaczenia dla sprawy nowe operaty szacunkowe złożone przez B. S., a sporządzone przez J. K. w październiku 2001 r. i M. M. –P. [...] listopada 2001 r. Mając powyższe na uwadze Wojewoda [...] orzekł jak w sentencji uznając, że zaskarżona decyzja nie zawiera wad, które powodowałyby konieczność jej uchylenia, a za błąd redakcyjny należy uznać zawarte w przedmiotowej decyzji stwierdzenie, że organ orzekł o "odmowie wydania decyzji", bowiem w rezultacie decyzję wydał z rozstrzygnięciem dla strony negatywnym, a zatem orzekł o "odmowie stwierdzenia wartości pozostałej części nieruchomości pozostawionej przez H. K. we [...] ".
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego B. S. zarzuciła, że zaskarżona decyzja Wojewody [...] została wydana z naruszeniem prawa procesowego, tj. art. 8 i 9 k.p.a. przez naruszenie zasady informacji, art. 75 § l k.p.a. przez jego błędną wykładnię oraz naruszenie art. 77 § l k.p.a. przez pominięcie dowodów w sprawie. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że jedyną podstawą orzeczenia organu II instancji był brak oświadczenia strony złożonego w trybie art. 75 § 2 k.p.a. Tymczasem nie została ona pouczona przez organ administracji o treści art. 75 § 2 k.p.a. i ewentualnych konsekwencjach niezłożenia wniosku o odebranie oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Tymczasem artykuł 9 k.p.a. nakłada na organ administracji bezwzględny obowiązek informowania stron postępowania o okolicznościach faktycznych i prawnych. Z naruszeniem art. 9 k.p.a. związane jest też naruszenie art. 8 k.p.a. Nie można zgodzić się z twierdzeniem, że pisemne oświadczenia z podpisem notarialnie poświadczonym H. K. oraz W. K. nie mogą stanowić dowodu w sprawie. Zgodnie z art. 75 § l k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zgodnie z art. 75 § l k.p.a. oświadczenia te są dowodem w sprawie. Dowody te zostały jednak bezpodstawnie pominięte z naruszeniem art. 77 k.p.a. Organ I instancji nie tylko nie rozpatrzył całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, ale także - przez naruszenie zasady informacji i w konsekwencji nieodebranie oświadczenia odnośnie do powierzchni parcel i ich zabudowania - nie dopełnił obowiązku zebrania wyczerpującego materiału dowodowego.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że stosownie do postanowień § 4 ust. 4 rozporządzeniu Rady Ministrów z 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości (Dz. U. Nr 9 póz. 32 ze zm.) do dowodów, o których mowa w ust. 2 tego przepisu (m. in. potwierdzających pozostawienie nieruchomości oraz rodzaj i powierzchnię tych nieruchomości) stosuje się przepis art. 75 k.p.a. Organy administracji publicznej zatem, biorąc pod uwagę materiał dowodowy zebrany w sprawie, działając na podstawie art. 80 k.p.a., który formułuje zasadę swobodnej oceny dowodów oceniły, że okoliczności pozostawienia nieruchomości przez H. K., a także określenia jej rodzaju i powierzchni nie zostały udowodnione.
Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
1. Decyzją z dnia 12.03.1990 r. (karta 26-27 akt sprawy), wydanej na podstawie art. 88 ustawy z 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22 poz. 99 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 1985 r. w sprawie zaliczania wartości mienia nieruchomego pozostawionego za granicą na poczet opłat za użytkowanie wieczyste lub na pokrycie ceny sprzedaży działki budowlanej i położonych na niej budynków (Dz. U. Nr 47, poz. 244 ze zm.) na wniosek B. i A. S. w sprawie zaliczenia mienia nieruchomego pozostawionego poza granicami kraju na poczet wartości mieszkania Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] zarządził sprzedaż B. i A. S. lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w [...] przy [...] o powierzchni 98,41 m2, składającego się z 4 izb mieszkalnych. Cenę powyższego lokalu biegły J. K. ustalił na kwotę [...] ówczesnych złotych. Na poczet ceny nabycia powyższego lokalu powyższą decyzją została zaliczona wartość mienia pozostawionego za granicą - we [...] - przez matkę B. S. H. K., "którego wartość ustalił biegły inż. J. K. na kwotę [...]" ówczesnych zł. Tą samą decyzją oddano B. i A. S. "w użytkowania wieczyste na okres 99 lat udział w działce nr 57, o pow. 409 m2, położonej w [...] przy ul [...] (...) wyrażający się w częściach idealnych ułamkiem 1/10 o pow. 41 m2 ". Zgodnie pkt 9 powyższej decyzji "za użytkowanie wieczyste udziału" "zalicza się opłatę w wysokości [...]" ówczesnych zł. W wykonaniu powyższej decyzji zawarta została w dniu [...].05.1990 r. umowa sprzedaży lokalu i ustanowienia prawa użytkowania wieczystego (k. 28-29 akt sprawy). W aktach sprawy znajduje się wzmiankowana w powyższej decyzji wycena mienia pozostawionego przez H. K. we [...] (karta 23-25 akt sprawy), sporządzona przez biegłego J. K.. W rzeczywistości w wycenie tej wyceniony został grunt o pow. 50 arów na kwotę [...] ówczesnych zł i budynek mieszkalny "I piętrowy, podpiwniczony. Mury z cegły, stropy żelbetowe, budynek o charakterze willowym", "rok budowy 1939", o powierzchni 120 m2, na kwotę [...] ówczesnych zł. Jako wyłączną podstawę wyceny biegły przyjął "oświadczenie S. B. z dnia [...] marca 1990 r. w sprawie wielkości i rodzaju mienia pozostawionego we [...] przez H. K.." (karta 24 akt sprawy).
2. W dniu 19.02.2001 r. B. S. wystąpiła o "wydanie zaświadczenia potwierdzającego (...) uprawnienia do pozostałej części ekwiwalentu za mienie pozostawione we Lwowie przez (...) matkę H. K. " (k. 35 akt sprawy). Do wniosku dołączona została powyższa wycena sporządzona przez biegłego J. K. oraz kserokopia aktu notarialnego umowy sprzedaży zawartej w dniu [...] sierpnia 1937 r. prze H. K. dwu parcel gruntowych, 8119 i 8121, "stanowiących rolę i pastwisko" "położonych w pierwszej dzielnicy gminy miasta [...] ". Umowa powyższa nie określała powierzchni nabywanych działek. Dołączona została również kserokopia oświadczenia złożonego przez H. K. w dacie trudnej do ustalenia o zrzeczeniu się na rzecz B. S. wartości pozostawionego mienia (parceli i domu) we [...] przy ul. [...] (k. 25 akt sprawy).
Pismem z dnia [...].03.2001 r. Dyrektora Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta [...] (k. 36 akt sprawy) B. S. została wezwana do przedłożenia oryginału karty ewakuacyjnej lub innego dokumentu potwierdzającego repatriację H. K. do kraju oraz oryginału opisu mienia pozostawionego, wydanego przez mieszane komisje polsko-radzieckie, potwierdzającego fakt pozostawienia we [...] działki zabudowanej budynkiem mieszkalnym. Powyższego żądania organu administracji publicznej B. S. nie wykonała. W wykonaniu tego żądania wnioskodawczyni przedłożyła natomiast kserokopię oświadczenia H. K. z dnia [...] października 1990 r. (k. 39 akt sprawy), stwierdzającego pozostawienie przez tę ostatnią we [...] przy ul. [...] parceli o pow. 50 arów, zabudowanej domem jednopiętrowym oraz kserokopię oświadczenia W. K. (siostry H. K.) z dnia [...] listopada 1990 r., o treści podobnej jak oświadczenie H. K. (k. 38 akt sprawy).
3. W czasie orzekania przez Prezydenta Miasta [...] w I instancji i przez Wojewodę [...] w postępowaniu odwoławczym zakończonym zaskarżoną decyzją obowiązywał następujący stan prawny:
- stosownie do postanowień art. 212 ust. l ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz.543 ze zm.) na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonych na niej budynków lub lokali stanowiących własność Skarbu Państwa osobom, które w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawiły nieruchomości na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa, a które na mocy umów międzynarodowych zawartych przez państwo miały otrzymać ekwiwalent za mienie pozostawione za granicą, zalicza się wartość pozostawionych nieruchomości. Na mocy upoważnienia zawartego w ust. 6 tego przepisu Rada Ministrów została upoważniona do określenia, w drodze rozporządzenia, sposobu zaliczania na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej i ceny sprzedaży położonych na niej budynków lub lokali, stanowiących własność Skarbu Państwa, wartości nieruchomości pozostawionych na terenach nie wchodzących w skład obszaru państwa oraz sposób ustalania wartości tych nieruchomości,
- w wykonaniu powyższego upoważnienia Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia [...] stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości (Dz. U. Nr 9 poz. 32 ze zm.) regulujące - zgodnie z § 2 infine - m. in. "sposób ustalania wartości pozostawionego mienia". Zgodnie z § 4 ust. 2 pkt l i 2 wyżej powołanego rozporządzenia do wniosku o wydanie decyzji stwierdzającej wartość pozostawionych nieruchomości należy dołączyć dowody potwierdzające pozostawienie nieruchomości oraz rodzaj i powierzchnię tych nieruchomości, a także opis pozostawionych nieruchomości.
4. Ocenić należy, że nie było przeszkód w merytorycznym rozpatrzeniu wniosku B. S. z dnia [...] .02.2001 r. o ustalenie (...) uprawnienia do pozostałej części ekwiwalentu za mienie pozostawione we [...] przez (...) matkę H. K. ", mimo że Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] decyzją z dnia [...] .03.1990 r. wydaną na podstawie art. 88 ustawy z 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22 poz. 99 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 16.09.1985 r. w sprawie zaliczania wartości mienia nieruchomego pozostawionego za granicą na poczet opłat za użytkowanie wieczyste lub na pokrycie ceny sprzedaży działki budowlanej i położonych na niej budynków (Dz. U. Nr 47, poz. 244 ze zm.) na wniosek B. i A. S. orzekł o zaliczeniu na pokrycie ceny sprzedaży B. i A. S. lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w [...] przy [...] o powierzchni 98,41 m2, składającego się z 4 izb mieszkalnych i na poczet opłat za użytkowanie wieczyste udziału w użytkowaniu wieczystym działki nr 57, o pow. 409 m2, położonej w [...] przy ul [...] części wartości mienia pozostawionego za granicą - we [...] - przez matkę B. S. H. K., którego wartość biegły inż. J. K. ustalił na kwotę [...] ówczesnych zł.
W uchwale z 19.05.1992 r, sygn. akt III CZP 46/92, OSNC 1992/11/199, Sąd Najwyższy uznał, że zaliczenie na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste wartości mienia pozostawionego za granicą nie stoi na przeszkodzie dochodzeniu, po wejściu w życie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) przez osobę uprawnioną dalszych świadczeń w ramach ekwiwalentu określonego w art. 81 ust. l ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jedn.: Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127), jeżeli uzyskane już zaliczenie nie wyczerpuje jej uprawnień wynikających z tego przepisu (...). W ocenie Sądu decydujące znaczenie dla realizacji uprawnień przewidzianych w art. 81 ust. l ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przypisać należy wartości mienia pozostawionego poza obecnym obszarem Państwa (...) Podobnie należy przyjąć na gruncie art. 212 ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami, Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.
5. Należy zgodzić się z ocenami Prezydenta Miasta [...] i Wojewody [...] zawartymi w uzasadnieniach ich decyzji, że wnioskodawczyni B. S. przedłożonymi przez siebie dokumentami wykazała wyłącznie, że jej matka H. K. nabyła na podstawie umowy sprzedaży zawartej w dniu [...] sierpnia 1937 r. dwie parcele gruntowe - [...] i [...] - "stanowiące rolę i pastwisko", "położone w pierwszej dzielnicy gminy miasta [...]". Jednocześnie należy podkreślić, że powyższa umowa sprzedaży nie określała powierzchni nabywanych działek. Nieruchomości te H. K. niewątpliwie posiadała w dniu [...] października 1939 r., co potwierdza deklaracja ekstabulacyjna (k. 19- 20 akt sprawy), spisana z tą datą przez notariusza we [...] . Powołane wyżej dokumenty nie określają jednak powierzchni nabytych parcel, ani też czy i w jaki sposób były one zabudowane. Fakt zabudowy parcel gruntowych 8119 i 8121 nie został potwierdzony w żadnym innym dokumencie.
Twierdzenia B. S., że nabyta w 1937 r. przez jej matkę H. K. nieruchomość została zabudowana w 1939 r. domem mieszkamy m jednorodzinnym oparte jest wyłącznie na oświadczeniach złożonych przez H. K. w dniu [...] października 1990 r. (k. 39 akt sprawy) i W. K. w dniu [...] listopada 1990 r. (k. 38 akt sprawy). Dowody powyższe muszą być oceniane zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, zawartą w art.. 80 k.p.a., zgodnie z którą organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
W ocenie Sądu organy administracji publicznej dokonując ustaleń w powyższym zakresie nie naruszyły zasad swobodnej oceny dowodów przyjmując, że nie zostały przez B. S. wskazane dowody potwierdzające pozostawienie na przedmiotowych działkach budynku mieszkalnego.
Przede wszystkim zwrócić należy uwagę na fakt sprzeczności w oświadczeniach H. K., która w oświadczeniu z daty trudnej do ustalenia o zrzeczeniu się na rzecz B. S. wartości pozostawionego mienia mówi o parceli i domu położonym we [...] przy ul. [...] (k. 25 akt sprawy), przy czym Prezydent Miasta [...] ustalił ,że ulica [...] we [...] w ogóle nie istniała, a w oświadczeniu z dnia [...] października 1990 r., stwierdza pozostawienie przez nią parceli i domu we [...] przy ul. [...] .
Jako dowód na pozostawienie przez H. K. domu mieszkalnego nie mogą być również traktowane wyceny mienia pozostawionego przez H. K. poza obecnymi granicami państwa polskiego, sporządzone przez rzeczoznawców. Rzeczoznawca J. K. wycenę mienia z dnia [...] marca 1990 r. sporządził opierając się na oświadczeniu złożonym w dniu [...] marca 1990 r. przez B. S. "w sprawie wielkości i rodzaju mienia pozostawionego we [...] przez H. K. ". Ten sam rzeczoznawca sporządzając ponownie w październiku 2001 r. wycenę załączył do niej opis nieruchomości pozostawionej we [...] podpisany także przez B. S., bez daty, w którym B. S. odwołuje się do opisu domu przekazanym jej przez matkę. Wskazuje to, że jej wiedza o mieniu pozostawionym przez matkę "pochodzi z drugiej ręki" i sama nie może potwierdzić, czy rzeczywiście, a jeśli tak, to jaki dom na nieruchomości gruntowej pozostawionej we [...] był budowany. Podobnie należy ocenić wartość dowodową wyceny opracowanej przez rzeczoznawcę M. M. –P.. Jak stwierdza ta rzeczoznawca (karta 100 akt sprawy) "opis budynku oparty został na opisie podanym przez zleceniodawcę", tj. przez B. S..
6. Nie można podzielić zarzutu skarżącej o naruszeniu przez organy prowadzące postępowanie w sprawie prawa procesowego, a w szczególności art. 8 i 9 k.p.a. przez naruszenie zasady informacji, art. 75 § l k.p.a. przez jego błędną wykładnię oraz naruszenie art. 77 § l k.p.a. przez pominięcie dowodów w sprawie. Zarzuty te skarżąca uzasadniła tym, że nie została ona pouczona przez organ administracji o treści art. 75 § 2 k.p.a. i ewentualnych konsekwencjach niezłożenia wniosku o odebranie oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Tymczasem artykuł 9 k.p.a. nakłada na organ administracji bezwzględny obowiązek informowania stron postępowania o okolicznościach faktycznych i prawnych. Z naruszeniem art. 9 k.p.a. związane jest też naruszenie art. 8 k.p.a.
Przede wszystkim stwierdzić należy, że Wojewoda [...] błędnie przyjął, że w odniesieniu do oświadczeń złożonych przez H. K. w dniu [...] października 1990 r., W. K. w dniu [...] listopada 1990 r. oraz przez B. S. w dniu [...] marca 1990 r. mogły znaleźć zastosowanie postanowienia art. 75 § 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. W literaturze (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 395) trafnie zwraca się uwagę, że możliwości stosowania środka dowodowego określone w art. 57 § 2 k.p.a. budzą wątpliwości z punktu widzenia jego spójności z rozwiązaniem przyjętym w art. 86 k.p.a., dopuszczającym przesłuchanie stron tylko jako środek posiłkowy. W związku z powyższym oświadczenie strony należy sytuować w systemie środków dowodowych w postępowaniu administracyjnym podobnie jak instytucję przyznania faktów z art. 229 k.p.c., zgodnie z którym nie wymagają dowodu fakty przyznane, jeśli nie budzą wątpliwości. Tak więc, zgodnie z art. 57 § 2 k.p.a., okoliczności faktyczne sprawy nie wymagają dowodu, jeżeli oświadczenie złożone przez stronę odnośnie do stanu faktycznego nie budzi w ocenie organu administracji publicznej wątpliwości co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy.
Całokształt okoliczności faktycznych sprawy oraz zgromadzone w postępowaniu dowody nie uzasadniały przyjęcia przez organy prowadzące postępowanie w sprawie, że stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości i można poprzestać na oświadczeniu strony złożonym stosownie do postanowień art. 57 § 2 k.p.a. W związku z powyższym nie znajduje również uzasadnienia zarzut naruszenia przez organy prowadzące postępowanie obowiązku z art. 9 k.p.a. przez niepoinformowanie strony o konsekwencjach niezłożenia przez nią oświadczenia stosownie do wymogu określonego w art. 57 § 2 k.p.a.
7. Nie można uznać za zasadny zarzutu skarżącej naruszenia przez organy prowadzące postępowanie w sprawie przepisu art. 8 i 77 k.p.a. Skarżąca miała pełne możliwości przedstawienia dowodów na uzasadnienie swojego żądania i dwukrotnie (w dniu 08.03.2001 r.; karta 36 akt sprawy i 25.07.2001 r.; karta 68 akt sprawy) była wzywana przez Prezydenta Miasta [...] do przedłożenia oryginałów dokumentów, z których wynikałby fakt repatriacji H. K. do Polski oraz opis mienia pozostawionego przez H. K. we [...] . W odpowiedzi na te wezwania skarżąca przedkładała te same kserokopie wyżej opisanych dokumentów.
8. Przy ocenie, czy wnioskodawczyni przedłożyła dowody wystarczając do potwierdzenia pozostawienia przez H. K. nieruchomości poza granicami państwa polskiego oraz rodzaju i powierzchni tych nieruchomości zgodnie z wymogami określonymi przepisami k.p.a. i stosownie do postanowień § 4 ust. 2 pkt l i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych warto również zwrócić uwagę na okoliczność, która wprawdzie nie ma bezpośredniego wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Wojewody Małopolskiego, ale może być traktowana jako przydatna do interpretacji zawartego w § 4 ust. 2 pkt l wyżej powołanego rozporządzenia Rady Ministrów obowiązku wykazania przez wnioskodawcę takiego postępowania dołączenia do wniosku "dowodów potwierdzających pozostawienie nieruchomości oraz rodzaj i powierzchnię nieruchomości."
Artykuł 212 ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami, Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543, na podstawie którego została wydana zaskarżona decyzja Wojewody [...] , został uchylony z dniem [...] .01.2004 r. na mocy art. 14 ustawy z 12.12.2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, póz. 39). Zgodnie z postanowieniami art. 5 ust. 2 tej ustawy w brzmieniu ustalonym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 15.12.2004 r., K 2/04, Dz. U. Nr 273, poz. 2722, który część postanowień tego przepisu uznał za niezgodne z Konstytucją RP, potwierdzenie prawa do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego następuje:
1) na podstawie urzędowego opisu mienia lub zaświadczenia odszkodowawczego wydanego przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny albo innych dokumentów urzędowych, w tym sądowych;
2) w razie braku dokumentów, o których mowa w pkt l, potwierdzenie tego prawa może nastąpić na podstawie dokumentów sporządzonych przed dniem 1 września 1939 r. świadczących niewątpliwie o posiadaniu takich nieruchomości, a w szczególności orzeczeń sądowych stwierdzających prawo własności, wyciągów z ksiąg wieczystych lub aktów notarialnych albo na podstawie zeznań trzech świadków uprzedzonych o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznanie, którzy:
- zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami państwa polskiego, lub w miejscowości sąsiedniej,
- nie są osobami bliskimi, w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami, osób ubiegających się o potwierdzenie prawa do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego.
Niewątpliwie skarżąca żadnego z takich lub o podobnym charakterze dowodów nie dołączyła do swojego wniosku z [...].02.2001 r., ani też nie przedłożyła później mimo dwukrotnego wezwania Prezydenta Miasta [...] .
Mając na uwadze powyższe ustalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło