II SA/Kr 2967/01

WyrokWSA w Krakowie2005-12-21

Skład orzekający: Andrzej Niecikowski, Małgorzata Brachel-Ziaja, Anna Szkodzińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba, która uzyskała uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, może zostać ich pozbawiona na podstawie art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy o kombatantach, jeśli nie przedstawiła dowodów na udział w walkach z grupami Wehrwolfu lub UPA?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ prawidłowo zastosował art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy o kombatantach, pozbawiając skarżącego uprawnień kombatanckich. Skarżący uzyskał je wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, a nie przedstawił dowodów na udział w walkach z grupami Wehrwolfu lub UPA, co jest jednym z kryteriów do zachowania tych uprawnień. Brak dowodów na działalność kurierską w ramach państwa podziemnego również nie uzasadniał zachowania uprawnień.
Stan faktyczny
Skarżący J. S. został pozbawiony uprawnień kombatanckich decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, ponieważ uprawnienia te nabył wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej. Skarżący w skardze podniósł, że brał udział w walce z grupą Wehrwolfu oraz w ruchu kurierskim AK, a także był deportowany do pracy przymusowej w Niemczech. Organ administracji uznał, że brak jest dowodów na udział skarżącego w walkach z grupami Wehrwolfu lub UPA, a działalność kurierska nie była udokumentowana w sposób pozwalający na zachowanie uprawnień.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę J. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

Pełny tekst orzeczenia

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 grudnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Sędziowie : WSA Małgorzata Brachel-Ziaja (spr.) NSA Anna Szkodzińska Protokolant : Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 11 września 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich skargę oddala Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z dnia 11 września 2001 r., Nr [...], na podstawie art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm./ oraz art. 138 par l pkt. l w zw. z art. 127 par. 3 k.p.a. po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek J. S., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].11.2000 r. Nr: [...] o pozbawieniu go uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, iż J. S. uprawnienia kombatanckie nabył wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach służby pełnionej w Wojsku Polskim po 30.06.1947 r.. W myśl przepisów art. 25 ust. 2 pkt. 2 powołanej ustawy przewidziane tą ustawą uprawnienia tracą osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały je wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Podniesiona przez J. S. kwestia jego udziału w walkach z grupami Wehrwolfu nie mogła odnieść skutku gdyż nie przedstawił on żadnych dowodów uczestnictwa w walkach, a z dokumentacji zebranej w postępowaniu również nie wynika jego udział w walkach. W takiej sytuacji organ nie znalazł podstaw do uchylenia bądź do zmiany zaskarżonej decyzji. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący - J. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając, że została ona wydana przedwcześnie, bez uwzględnienia przebiegu jego służby wojskowej. Brał on bowiem udział czynny w walce w jednej z potyczek z grupą terrorystyczno - rabunkową Wehrwolfu. Brał też udział w ruchu kurierskim AK w N., a w czasie przekraczania granicy wpadł w zasadzkę i został wywieziony do obozu karnego w Niemczech do ciężkiej pracy przymusowej przy torach kolejowych. Uważa, że decyzja Kierownika Urzędu jest dla niego krzywdząca gdyż ma on prawo do zachowania uprawnień kombatanckich. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podnosząc, że skarżący otrzymał uprawnienia kombatanckie z tytułu udziału w walkach o utrwalenie władzy ludowej. Brak natomiast dowodów świadczących o udziale skarżącego w zwalczaniu oddziałów UPA lub grup Wehrwolfu. Sąd zważył, co następuje: Skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r., zatem stosownie do treści art. 97 par l ustawy z dnia 30.08.2002 r. -Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Właściwym przeto do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Skarga nie jest zasadna. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prawidłowo ustalił w oparciu o znajdującą się w aktach dokumentację, że J. S. został przyjęty w poczet członków zwyczajnych ZBoWiD w dniu [...].02.1988r. i uzyskał uprawnienie kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie jednego miesiąca od [...].07.1947 do [...].08.1947 r. pełniąc służbę z poboru w Wojsku Polskim . Jak wynika z zaświadczenia o przebiegu służby wojskowej skarżącego i pisma Kierownika Archiwum Straży Granicznej, brak jest danych o udziale skarżącego i jednostki, w której służył w latach 1946 r. - 1948 r. w walkach przeciwko oddziałom UPA i grupom Wehrwolfu. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 21.12.2005 r. skarżący podał, że w czasie odbywania służby wojskowej w 1947 r. brał udział w jednej potyczce z bliżej niezidentyfikowanym oddziałem uzbrojonych mężczyzn i może tylko przypuszczać, że ci mężczyźni stanowili oddział Wehrwolfu. Przyznał, że z oddziałami UPA nie walczył. Jeżeli zaś idzie o jego działalność kurierską w czasie wojny, to nie był w stanie powiedzieć jaka organizacja państwa podziemnego temu ruchowi patronowała. W ramach tej działalności nie został zaprzysiężony, nie miał przełożonych ani podwładnych i sam nie orientował się czy ten ruch jest organizowany przez jakieś formacje państwa podziemnego. W latach 1942-1945 przebywał w III Rzeszy gdzie był deportowany do przymusowej pracy jako robotnik kolejowy, co znajduje potwierdzenie w załączonym do skargi zaświadczeniu o okresie i miejscu zatrudnienia. Zgodnie z postanowieniem art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały te uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub z innych tytułów niż wymienione w art. l ust. 2, art. 2 oraz art. 4. Uprawnienia te zachowują osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936 -1939 lub, które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Ponadto stosownie do postanowienia przepisu art. l ust.2 pkt 6 tej ustawy, za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu w jednostkach Wojska Polskiego i zmilitaryzowanych służbach państwowych. Skoro skarżący uzyskał na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienie kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności o utrwalenie władzy ludowej, pełniąc służbę z poboru w Wojsku Polskim po dniu 30.06.1947 r., a brak jest podstaw do zachowania tych uprawnień z innych tytułów przewidzianych ustawą, to Kierownik Urzędu do Spraw Kombatanckich w wyniku postępowania weryfikacyjnego prawidłowo zastosował przepis art. 25 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Jednakże decyzja Kierownika Urzędu w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich nie ma wpływu na przysługujące skarżącemu uprawnienie wynikające z ustawy z dnia 31.05.1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy III Rzeszy i ZSRR /Dz.U. Nr 87, poz 395 z późn. zm/. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło