II SA/Kr 2968/02

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 września 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Jan Zimmermann Sędziowie : NSA Joanna Tuszyńska WSA Małgorzata Brachel-Ziaja ( spr.) Protokolant : Edyta Domagałska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2004r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej w K. na decyzję Wojewody z dnia [...] 2002r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości - skargę oddala - II SA/Kr 2968/02 UZASADNIENIE Skarżąca - Spółdzielnia Mieszkaniowa "O." w K., wnioskiem z dnia 19.01.2001 r. wystąpiła do Prezydenta Miasta K. o zwrot części działki nr "1" obr. [...] jedn. ewid. K. z uwagi na jej zagospodarowanie niezgodne z celem przejęcia przez Skarb Państwa. Organ I instancji - Prezydent Miasta K. decyzją Nr: [...] z dnia [...] lipca 2002r. orzekł o odmowie zwrotu przedmiotowej działki, na rzecz następcy prawnego poprzedniego właściciela. W uzasadnieniu swojej decyzji, organ I instancji stwierdził, że stosownie do przepisu art. 136 ust. 3 ustawy z dnia. 21.08.1997 r. o gospodarce gruntami roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przysługuje wyłącznie poprzedniemu właścicielowi lub ustalonemu sądownie spadkobiercy. Pod tymi pojęciami nie może być rozumiany wnioskodawca, gdyż nie był właścicielem nieruchomości przejętej na rzecz Skarb Państwa, Zarządzeniem Nr [...] Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...].05. 1976 w sprawie terenu budownictwa jednorodzinnego osiedla "[...]" i jego podziału na działki budowlane ani też nie jest spadkobiercą poprzedniego właściciela. Skarżąca jest następcą prawnym poprzedniego właściciela tj. Spółdzielni Mieszkaniowej "P." , która została zlikwidowana i wykreślona z rejestru Spółdzielni w dniu 3.06.1980 r. wskutek przejęcia przez Spółdzielnię Mieszkaniową "O" w drodze połączenia. Jednakże następcy prawnemu, który nie jest ustalonym sądownie spadkobiercą poprzedniego właściciela nie przysługuje roszczenie o zwrot nieruchomości. Od decyzji tej odwołanie wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa "O." domagając się jej uchylenia. Odwołująca się Spółdzielnia zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez organ I instancji przez przyjęcie, że nie ma ona legitymacji do ubiegania się o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Podniosła, że stanowisko takie jest błędne gdyż zgodnie z ustawą prawo spółdzielcze, w szczególności art. 101 tej ustawy, wskutek połączenia spółdzielni majątek spółdzielni przejętej przechodzi na spółdzielnię przejmującą, a wierzyciele i dłużnicy pierwszej stają się wierzycielami i dłużnikami drugiej. Tak więc z mocy prawa z chwilą wpisania do rejestru spółdzielni na spółdzielnię przejmującą przeszły wszelkie prawa poprzedniego właściciela, jakim była Spółdzielnia Mieszkaniowa " P.". Są to prawa członków Spółdzielni, które nie mogą zostać uszczuplone gdyż godziłoby to w porządek konstytucyjny. Organ odwoławczy - Wojewoda [...] decyzją Nr: [...] z dnia 4. 10. 2002 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podzielając pogląd zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda [...] rozwinął wywód prawny twierdząc, iż przez połączenie Spółdzielnia Mieszkaniowa "O" nie stała się poprzednim właścicielem. Zgodnie z treścią art. 101 ust. z 16.091982 r. p. spółdzielcze "wskutek połączenia, majątek spółdzielni przejętej przechodzi na spółdzielnię przejmująca, a wierzyciele i dłużnicy pierwszej stają się wierzycielami i dłużnikami drugiej," co oznacza, że następuje sukcesja uniwersalna czyli następstwo p.t. ogólnym, na skutek którego następuje nabycie przez spółdzielnię przejmującą majątku spółdzielni przejętej oraz wstąpienie w jej prawa i obowiązki. Przepis art. 136 ustawy z dnia 21.08. 1997 r. jest przepisem szczególnym w stosunku do przepisu art. 101 p. spółdzielcze. Zawęża on bowiem krąg osób uprawnionych do żądania zwrotu nieruchomości, odmawiając legitymacji procesowej następcy prawnemu poprzedniego właściciela nieruchomości. Skarżąca nie jest poprzednim właścicielem w rozumieniu art. 4 pkt. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ani też spadkobiercą poprzedniego właściciela w rozumieniu przepisu art. 922 i nast. kodeksu cywilnego. W skardze od powyższej decyzji do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, skarżąca Spółdzielnia Mieszkaniowa "O" powtórzyła zarzuty podniesione już w odwołaniu od decyzji organu I instancji i podniosła, iż przysługują jej wszelkie roszczenia poprzednika prawnego, bowiem na mocy powołanego art. 101 p. spółdzielczego weszła we wszystkie prawa jakie przysługiwały przejętej Spółdzielni. Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza przepisy Konstytucji, a w szczególności art. 2 i 21 bowiem godzi w prawo własności oraz w prawo skarżącej do równego traktowania z innymi podmiotami na gruncie obowiązującego porządku prawnego. Interpretacja art. 136 ust. 3 u.g.n. dokonana przez organy I i II instancji narusza prawa 70% członków Spółdzielni, dawnych członków Spółdzielni "P". Przedmiotowa nieruchomość jest zabudowana budynkami wielorodzinnymi wzniesionymi zgodnie z planem realizacyjnym zagospodarowania terenu i pozwoleniem na budowę. Bezpodstawnie więc Wojewoda [...] odmawia zwrotu własności faktycznie tym samym osobom, tyle, że zorganizowanym w ramach innej spółdzielni - sukcesorki uniwersalnej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, jako bezzasadnej i powtórzył argumenty zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji. Zgodnie z przepisem art. 97 par 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawą - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2002 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem właściwym do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd zważył ,co następuje: Skarga nie jest zasadna. Przepis art. 136 ust.3 ustawy o gospodarce gruntami po zmianie wprowadzonej ustawą zmieniającą z dnia 7.01.2000 r. stanowi, iż zwrotu wywłaszczonej nieruchomości mogą żądać "poprzedni właściciel lub jego spadkobierca" Z przytoczonego zapisu ustawy wynika jednoznacznie, ekspressis verbist krąg podmiotów, którym przysługuje roszczenie przewidziane w art. 136 ust. 3 tej ustawy, i które tym samym mają czynną legitymację procesową w postępowaniu administracyjnym o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Przede wszystkim legitymację taką ma poprzedni właściciel nieruchomości. Wyjaśnienie ustawowe, w jakim należy rozumieć "poprzedniego właściciela" znajduje się w słowniczku określeń ustawowych zwartych w przepisie art. 4 w pkt. 4 u.g.n. Poprzednim właścicielem jest zawsze osoba, która została pozbawiona prawa własności nieruchomości wskutek jej wywłaszczenia albo przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Nadto legitymacja ta przysługuje spadkobiercy poprzedniego właściciela. W ten sposób został precyzyjnie określony krąg legitymowanych podmiotów, i nie można wbrew ustawie rozszerzać go na wszystkich następców prawnych poprzedniego właściciela, którzy swoje następstwo prawne wywodzą z innych tytułów niż wskazany w ustawie tj. spadkobranie. Spadkobiercą bowiem jest tylko i wyłącznie ten podmiot, który nabył prawa i obowiązki majątkowe zmarłej osoby, na zasadach określonych w kodeksie cywilnym art. 922 i nast. i legitymuje się stosownym orzeczeniem sądu powszechnego stwierdzającym jego nabycie praw do spadku. W żadnej z omawianych wyżej kategorii podmiotów uprawnionych do żądania zwrotu nieruchomości w trybie art. 136 ust. 3 u.g.n. skarżący się nie znajduje. Bezsporną bowiem jest okoliczność, że skarżąca Spółdzielnia nie była poprzednim właścicielem wywłaszczonej nieruchomości w rozumieniu przytoczonego wyżej przepisu art. 4 pkt. 4 u.g.n., jak również, że skarżąca nie jest spadkobiercą poprzedniego właściciela. W nowym ujęciu omawianego przepisu art. 136 ust. 3 u.g. n. nie znalazła się kategoria następców prawnych poprzedniego właściciela, którzy nie są spadkobiercami. W ten sposób zostali pominięci przez ustawodawcę w nowej regulacji tego przepisu ustawy następcy prawni poprzednich właścicieli, którzy powstali w procesie przekształceń podmiotowych wywłaszczonej osoby prawnej, a tym samym nie przysługuje im roszczenie o którym mowa w tym przepisie. Na tle powyższych rozważeń trzeba stwierdzić, że skoro skarżąca nie posiada czynnej legitymacji procesowej w postępowaniu administracyjnym, która jest przesłanką merytoryczną (materialną) roszczenia z art. 136 ust 3 u.g.n. w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, to trafnym jest rozstrzygnięcie odmawiające skarżącej zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę, jako bezzasadną oddalił.