II SA/Kr 297/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. P. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 22 grudnia 2011 r. Nr: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania p o s t a n a w i a I) zwolnić skarżącą od opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem oraz wpisu od skargi kasacyjnej; II) ustanowić dla skarżącej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. W dniu 18 czerwca 2012 roku do tut. sądu wpłynął wniosek H. P. o przyznanie prawa pomocy obejmującego częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, tj. opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzanym na skutek zgłoszonego żądania i opłaty od skargi kasacyjnej oraz ustanowienie na jej rzecz adwokata. Z oświadczenia zawartego w formularzu "PPF" wynika, iż skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jej miesięczny dochód z emerytury wynosi 1.390 zł. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi dom o powierzchni 193 m² (w tym pomieszczenia mieszkalne 130 m², a 63 m² to kotłownia, garaż, itp.) posadowiony na działce wielkości 53 arów. Nie dysponuje ona zasobami pieniężnymi, ani cennymi przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca podniosła, iż jest osobą starszą i schorowaną. Utrzymuje się z emerytury w kwocie 1.390 zł. W maju 2010 roku zmarł małżonek skarżącej i od tego czasu prowadzi ona gospodarstwo domowe samodzielnie. Dom jest duży, a 40 arowa działka przy domu, nie jest już dzierżawiona z powodu rezygnacji dzierżawcy. Uzyskiwane dochody z emerytury przeznaczane są na skromne utrzymanie, w tym zakup leków i środków opatrunkowych, środków czystości, itp. podatki, ubezpieczenie domu, telefon, gaz, wywóz nieczystości, zakup opału, energię elektryczną, dojazdy na zabiegi i konsultacje lekarskie. Od 2004 skarżąca leczy się roku w Klinice Hematologii [...] w K.. Codziennie wykonuje opatrunki nóg, leczy też żylaki. Finansowo pomagają jej dzieci. Do wniosku wnioskodawczyni załączyła kopie trzech zaświadczeń lekarskich potwierdzających stan jej zdrowia, rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy za rok 2011 oraz zeznania o wysokości dochodu osiągniętego w roku 2011 PIT-37 wraz z informacją o odliczeniach od dochodu i od podatku PIT/O. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że skarżąca domagając się częściowego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia na jej rzecz adwokata, wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, mimo iż konstatacja ta nie znajduje potwierdzenia w treści art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) odczytywanej dosłownie. Przytaczając treść tego artykułu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje bowiem zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zatem obowiązujące przepisy nie przewidują takiej konfiguracji prawa pomocy w zakresie częściowym, w której częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika występowałyby jednocześnie. Nie oznacza to jednak, że skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, bowiem w myśli art. 245 § 2 p.p.s.a. na prawo pomocy w tym zakresie składa się całościowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. W konsekwencji prawo pomocy przyznające stronie nawet minimalnie mniejszy zakres uprawnień musi być uznane za prawo pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym we wskazanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej, w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. W ocenie orzekającego skarżąca uwiarygodniła w sposób wystarczający, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych w postaci opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w kwocie 100 zł i wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł oraz kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku w koniecznym własnym utrzymaniu. Z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że jedynym źródłem dochodów skarżącej są świadczenie emerytalne w wysokości 1.390 zł. Ze względu na stan zdrowia wnioskodawczyni znaczna część tych dochodów przeznaczana jest na zakup leków i konieczne leczenie specjalistyczne. Z załączonych do wniosku o przyznanie prawa pomocy dokumentów wynika, ze w roku 2011 na cele rehabilitacyjne oraz związane z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych H. P. poniosła wydatki w kwocie 5.034,01 zł przy rocznych dochodach 16.084,54 zł. Uzyskiwane w miesiącu dochody wystarczają zatem na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych skarżącej, skromne utrzymanie i leczenie. Wnioskodawczyni nie ma możliwości, aby z dochodów tych poczynić oszczędności. Przedstawiona sytuacja materialna i zdrowotna H. P. uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem i wpisu od skargi kasacyjnej oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270).