II SA/Kr 299/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Ochotniczej Straży Pożarnej w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Ochotniczej Straży Pożarnej w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 8 grudnia 2011 r. Nr: [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] grudnia 2011 roku Nr: [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew Ochotnicza Straż Pożarna w K. zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Strona podniosła, iż stowarzyszenie OSP K. jest organizacją pożytku publicznego, którego celem jest działanie dla szeroko pojętego dobra społecznego. Dotyczy to nie tylko działalności w zakresie prowadzenia akcji ratowniczo gaśniczych, lecz również działalności społecznej i kulturalnej wsi K. Wszelkie środki finansowe uzyskiwane przez Straż są przeznaczane na jej bieżącą działalność. W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 24 lutego 2012 roku, stronie skarżącej został przesłany urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPPr" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. sądu w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W wyznaczonym terminie brak został uzupełniony. Z danych zawartych w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że OSP K. jest stowarzyszeniem świadczącym szeroko pojęte usługi z zakresu ochrony przeciwpożarowej i ratownictwa oraz pomocy ludności. We wniosku wskazano, iż wartość środków trwałych wnioskodawcy, według bilansu za ostatni rok, wynosi 169.380,22 zł, a rok obrotowy 2011 stowarzyszenie zamknęło zyskiem w wysokości 2.045,49 zł. Strona skarżąca dysponuje rachunkiem bankowym w Banku Spółdzielczym w W. , którego stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynosił – 4.472,98 zł. Stan gotówki w kasie na dzień 29 lutego 2012 roku wynosi 3.301,26 zł. OSP jest użytkownikiem wieczystym działek nr [...] ,[...] [...] [...] w miejscowości K. , na której znajduje się budynek strażnicy będący własnością OSP w K. (na działce nr [...]). Uzasadniając wniosek o prawo pomocy strona skarżąca podniosła, iż wszelkie środki finansowe otrzymane z instytucji samorządowych, bądź rządowych, darowizn osób fizycznych i prawnych oraz wygospodarowane przez OSP we własnym zakresie są przeznaczane na bieżącą działalność wnioskodawcy. Do wniosku strona załączyła zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu za rok podatkowy 2011 CIT-8. Wykonując wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca oświadczyła, że stowarzyszenie liczy 30 członków. Składki członkowskie za 2012 rok zostały ustalone zgodnie z uchwałą Nr 1 walnego zebrania sprawozdawczego w wysokości 60 zł rocznie. Zgodnie z § 49 statutu OSP w K. środki finansowe na działalność statutową pochodzą m. in. ze składek członkowskich, dotacji, darowizn, spadków i zapisów, dochodów z majątku i imprez, ofiarności publicznej i wpływów z działalności gospodarczej. Ze składek uzyskuje się obecnie 1.800 zł rocznie, pozostałe elementy pozyskiwania funduszy są elementami o różnej wysokości i nie da się ściśle określić tej kwoty. Przykładowo z corocznej sprzedaży kalendarzy strażackich uzyskuje się mniej więcej 3.500 zł. Ponadto OSP K. uzyskuje środki finansowe z dzierżawy pomieszczeń w kwocie około 4.680 zł, z czego większość środków (około 3.100 zł) przeznaczane jest na spłatę kredytu zaciągniętego na samochód pożarniczy [...], na opłaty eksploatacyjne budynku strażnicy oraz na utrzymywanie sprzętu pożarniczego. Do pisma załączono następujące dokumenty: wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 stycznia 2012 roku do 31 marca 2012 roku oraz wykaz środków trwałych OSP K. , a także kopie: statutu Ochotniczej Straży Pożarnej w K. , protokołu z walnego zebrania sprawozdawczego członków OSP przeprowadzonego w dniu 4 lutego 2012 roku, ewidencji członków zwyczajnych (czynnych) OSP, sprawozdania finansowego za rok 2011 i planu finansowego na rok 2012 oraz zeznania CIT-8 za 2011 rok. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270) następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie wnioskodawca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych. W ocenie orzekającego strona skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, od których zaistnienia zależy przyznanie podmiotowi prawa pomocy. Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Stowarzyszenie w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, winno uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych związanych ze statutową działalnością i poczynić konieczne na ten cel oszczędności. Tym bardziej, że organizacje pożytku publicznego nie należą do podmiotów, które w myśl art. 239 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi korzystają z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Wnioskodawca jest ochotniczą strażą pożarną. Jednostki takie działają na podstawie ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr 178, poz. 1380). Zgodnie z 19 ust. 1 tej ustawy ochotnicza straż pożarna funkcjonuje w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.). Przepis art. 33 ust. 1 tej ustawy przewiduje możliwość uzyskiwania przez stowarzyszenie środków finansowych na swoją działalność ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz ofiarności publicznej. Stowarzyszenie, z zachowaniem obowiązujących przepisów, może zatem przyjmować darowizny, spadki, zapisy oraz korzystać z ofiarności publicznej. Jak wynika z § 49 statutu Ochotniczej Straży Pożarnej w K. majątek i fundusze OSP powstają ze składek członkowskich, dotacji, darowizn, spadków i zapisów, dochodów z majątku i imprez, ofiarności publicznej oraz wpływów z działalności gospodarczej. Wnioskodawca posiada zatem możliwości zgromadzenia środków finansowych na prowadzenie statutowej działalności z wielu źródeł. Przeprowadzona w sprawie analiza wskazuje, że środki finansowe, którymi dysponuje strona skarżąca nie są niskie. Z przedłożonego zeznania podatkowego wynika, że wysokość przychodów osiągniętych przez OSP za rok 2011 wyniosła 80.772,88 zł, przy kosztach jego uzyskania 78.727,39 zł, co dało dochód 2.045,49 zł. Strona skarżąca oświadczyła, że uzyskuje dochody w wysokości około 4.680 zł z dzierżawy pomieszczeń, z czego większość środków (około 3.100 zł) przeznaczone jest na spłatę kredytu zaciągniętego na zakup samochodu pożarniczego. Zestawienie kwoty dochodu z dzierżawy i kwoty raty kredytowej wskazuje, że wnioskodawcy pozostaje miesięcznie kwota 1.580 zł, którą może swobodnie dysponować. Dodatkowo OSP w K. uzyskuje dochody ze sprzedaży kalendarzy strażackich w wysokości około 3.500 zł i dochód ze składek członkowskich w wysokości 1.800 zł rocznie. W ocenie orzekającego środki finansowe, którymi dysponuje strona skarżąca pozwolą na jej partycypowanie w kosztach zainicjowanego postępowania sądowego. W obecnym stadium postępowania koszty te sprowadzają się bowiem do wpisu od skargi, który, ze względu na przedmiot sprawy, wynosi 300 zł, zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Argument strony, że wszelkie środki finansowe, które znajdują się w dyspozycji stowarzyszenia są przeznaczane na bieżącą działalność OSP nie mógł wpłynąć na odmienną ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Przerzucanie bowiem ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, np. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Mając powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270).