II SA/Kr 2991/00

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 grudnia 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Tadeusz Woś Sędziowie : NSA Joanna Tuszyńska AWSA Wojciech Jakimowicz ( spr.) Protokolant : Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2004r. sprawy ze skargi A. S., Z. S. i K. S. na postanowienie Wojewody z dnia [...] 2000r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej A. S. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 23 października 2000 r, znak: [.....] Zastępca Dyrektora Wydziału Architektury i Budownictwa [....] Urzędu Wojewódzkiego w K. działając z upoważnienia Wojewody [....] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. po rozpatrzeniu zażalenia A.S. , K.S. i Z.S. na postanowienie Kierownika Urzędu Rejonowego w J. z dnia 3 listopada 1997 r, znak: [....] w sprawie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w J. z dnia 11 sierpnia 1997 r, znak: [....] w przedmiocie orzeczenia o niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości o nr nr [....] w J. , należącej do A.S. , K.S. i Z.S. , w celu wykonania przez K.M. robót budowlanych polegających na wykonaniu tynków zewnętrznych ściany zachodniej budynku gospodarczego usytuowanego w granicy działek oraz wynikającego z decyzji Wojewody [....] z dnia 22 września 1997 r, znak: [....] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że decyzją z dnia 11 sierpnia 1997 r., znak: [....] Kierownik Urzędu Rejonowego w J. orzekł o niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości nr nr [....] należącej do A.S. , Z.S. i K.S. w celu wykonania przez K.M. robót budowlanych polegających na wykonaniu tynków zewnętrznych ściany zachodniej budynku gospodarczego usytuowanego w granicy działek, w okresie od dnia [....] września 1997 r. do dnia [....] września 1997 roku. W trybie odwoławczym decyzją z dnia 22 września 1997 r., znak: [....] Wojewoda K. uchylił powyższą decyzję pierwszoinstancyjną w części dotyczącej terminu wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości i w tej części orzekł o niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości w okresie od dnia [....] października 1997 r. do dnia [....] października 1997 r, a w pozostałej części zaskarżoną decyzję z dnia 11 sierpnia 1997 r., znak: [....] utrzymał w mocy. A.S. , K.S. i Z.S. wnioskiem z dnia 19 września 1997 r. wystąpili o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Wojewody [....] z dnia 22 września 1997 r. Decyzją z dnia 23 października 1997 r., znak: [....] Wojewoda [....] odmówił wznowienia postępowania w sprawie wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości, zakończonej ostateczną decyzją z dnia 22 września 1997 r., znak: [....] z braku podstaw do takiego wznowienia. Na skutek odwołania A.S. , K.S. i Z.S. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 4 lutego 1998 r., znak: [....] utrzymał w mocy powyższą decyzję pierwszoinstancyjną. Decyzję tę A.S. , K.S. Z.S. zaskarżyli do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2000 r., sygn. akt: IV SA 509/98 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie skargę tę oddalił. Ponieważ A.S. , K.S. i Z.S. nie wykonali obowiązku wynikającego z decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w J. z dnia 11 sierpnia 1997 r., znak: [....] oraz decyzji Wojewody [....] z dnia 22 września 1997 r, znak: [....] , Kierownik Urzędu Rejonowego w J. przesłał zobowiązanym stosowne upomnienie z dnia 21 października 1997 r., a następnie wszczął postępowanie egzekucyjne wydając tytuł wykonawczy i postanowieniem z dnia 3 listopada 1997 r., znak: [....] nałożył na zobowiązanych grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji ostatecznej. Po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanych na powyższe postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji ostatecznej, w którym to zażaleniu wyrazili oni niezadowolenie z tytułu nałożonej na nich grzywny i zarzucili K.M. , iż nie posiada ona pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego usytuowanego w granicy ich działek, organ drugiej instancji stwierdził, że skoro nałożony obowiązek wynikający z decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w J. z dnia 11 sierpnia 1997 r., znak: [....] oraz decyzji Wojewody [....] z dnia 22 września 1997 r., znak: [....] określony w tytule wykonawczym, nie został wykonany, zasadnie nałożono grzywnę w celu przymuszenia w wysokości [....] zł na podstawie art. 121 § 2 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn.: Dz. U. z 1991 r, nr 36, póz. 161 ze zm. oraz ze zmianami wprowadzonymi ustawą z dnia 11 października 1996 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz ustawy - Prawo budowlane Dz. U. z 1996 r., nr 146, póz. 680), które stanowią iż każdorazowo nałożona grzywna nie może przekroczyć kwoty 5000,00 zł w stosunku do osób fizycznych, a jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa. Wskazano ponadto, że organ egzekucyjny prawidłowo naliczył opłatę za czynności egzekucyjne w wysokości [....] zł zgodnie z § 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 lipca 1990 r. w sprawie opłat za czynności egzekucyjne oraz sposobu przeprowadzania publicznej licytacji i trybu postępowania przy przechowywaniu i egzekucyjnej sprzedaży niektórych rodzajów ruchomości (Dz. U. nr 47, póz. 281 ze zmianami wprowadzonymi rozporządzeniem z dnia 22 grudnia 1994 r. - Dz. U. Nr 138, póz. 733). W odniesieniu do zarzutów podnoszonych przez strony w ich zażaleniu wyjaśniono, że zarzuty dotyczące braku pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego są bezzasadne, ponieważ Burmistrz Miasta J. decyzją z dnia 7 października 1995 r, znak: [....] nałożył na K.M. obowiązek dokonania zmian i przeróbek w budynku gospodarczym (w zakres tych robót budowlanych wchodzą również elewacje zewnętrzne) i dopiero po wykonaniu tego obowiązku inwestorka może wystąpić z wnioskiem o pozwolenie na użytkowanie przedmiotowego obiektu. Skargę na wydane z upoważnienia Wojewody [....] postanowienie z dnia 23 października 2000 r, znak: [....] złożyli do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie A.S. , Z.S. i K.S. zarzucając rażące naruszenie prawa i wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i utrzymanego nim w mocy postanowienia organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi wskazano, że z zaskarżonym rozstrzygnięciem skarżący nie mogą się zgodzić i są tym postanowieniem pokrzywdzeni. Dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia konieczne jest bowiem przeanalizowanie całości problemu, którego ostatnią "decyzją" jest właśnie postanowienie o ukaraniu. Skarżący podnoszą że sporny budynek gospodarczy został wzniesiony z naruszeniem wszelkich norm prawa budowlanego, jest samowolą budowlaną a nade wszystko zagraża bezpieczeństwu ludzi. Budynek, którego jedna ze ścian nośnych stanowiła niegdyś ażurowe ogrodzenie bez żadnego fundamentu nie może być bezpiecznym elementem zbudowanego na niej budynku i wątpliwe jest, czy otynkowanie tej ściany od strony nieruchomości skarżących w czymkolwiek poprawi stan bezpieczeństwa. Zdaniem skarżących nie można nad powyższymi faktami przejść do porządku tylko dlatego, że w pewnym momencie skarżący opóźnili się ze złożeniem wniosku o wznowienie postępowania w sprawie określenia stanu technicznego budynku, a dysponowali fachową opinią rzeczoznawcy budowlanego, z której wynikało, iż obiekt powinien ulec likwidacji. Istotne jest przecież to, czy budynek ten zagraża bezpieczeństwu ludzi - a w przekonaniu skarżących takie zagrożenie istnieje. Skarżący podnoszą że w tej sytuacji organy administracji nie powinny akceptować istniejącego stanu rzeczy i zezwalać na otynkowanie przedmiotowego budynku stojącego w granicy i zmuszać skarżących do zezwolenia na wejście sąsiadki na ich grunt po to, aby tynkując go przykryła ona widoczne obecnie sygnały zagrożenia dla ludzi ze strony tego obiektu. Konsekwencją tego nie liczącego się z bezpieczeństwem ludzi stanowiska organu administracji jest orzeczenie o ukaraniu skarżących grzywną w celu przymuszenia. Skarżący wskazują że powstaje zatem sytuacja, w której organ administracji legalizuje stan zagrożenia i samowolę budowlaną a osoby zagrożone tą samowolą karze grzywną. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 16 grudnia 2004 r. strony postępowania sądowoadministracyjnego nie stawiły się. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone - czyli również w sytuacji niniejszej sprawy ze skargi A.S. , Z.S. i K.S. - podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga jest uzasadniona, gdyż zaskarżone postanowienie, jak również poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, zostały wydane z naruszeniem prawa, a w takim zakresie, tj. pod względem zgodności z prawem Sąd w ramach swojej właściwości sprawuje kontrolę orzeczeń administracyjnych (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz U z 2002 r, nr 153, poz. 1269)). Zarówno postanowienie Kierownika Urzędu Rejonowego w J. z dnia 3 listopada 1997 r., znak: [....] w sprawie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w J. z dnia 11 sierpnia 1997 r., znak: [....] w przedmiocie orzeczenia o niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości o nr nr [....] w J. , należącej do A.S. , K.S. i Z.S. , w celu wykonania przez K.M. robót budowlanych polegających na wykonaniu tynków zewnętrznych ściany zachodniej budynku gospodarczego usytuowanego w granicy działek oraz wynikającego z decyzji Wojewody [....] z dnia 22 września 1997 r., znak: [....] , jak i utrzymujące to postanowienie w mocy postanowienie Zastępcy Dyrektora Wydziału Architektury i Budownictwa [....] Urzędu Wojewódzkiego w K. działającego z upoważnienia Wojewody [....] z dnia [....] października 2000 r. zapadły w wyniku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Egzekwowany obowiązek udostępnienia wejścia na teren nieruchomości o nr nr [....] w J., należącej do A.S. , K.S. i Z.S. , w celu wykonania przez K.M. robót budowlanych polegających na wykonaniu tynków zewnętrznych ściany zachodniej budynku gospodarczego usytuowanego w granicy działek ciążył na dłużnikach - jak wynika z decyzji Wojewody [....] z dnia 22 września 1997 r, [....] - od dnia [....] października 1997 r. do dnia [....] października 1997 r. Po dniu [....] października 1997 r. obowiązek powyższy wygasł, a zatem zarówno postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 3 listopada 1997 r., jak i częściowo je reformujące zaskarżone postanowienie organu drugiej instancji z dnia 23 października 2000 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia zostały podjęte pomimo że postępowanie egzekucyjne w sprawie podlegało obligatoryjnemu umorzeniu na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn.: Dz. U. z 1991 r, nr 36, poz. 161 ze zm.), zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie zaistniał. Tym samym organy obydwu instancji naruszyły zasadę administracyjnego postępowania egzekucyjnego wyrażoną w art. 7 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którą to zasadą stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy. W tym stanie rzeczy - mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r, Nr 153, poz. 1270), należało uchylić zaskarżone postanowienie Zastępcy Dyrektora Wydziału Architektury i Budownictwa [....] Urzędu Wojewódzkiego w K. działającego z upoważnienia Wojewody z dnia [....] października 2000 r., znak: [....] oraz poprzedzające je postanowienie Kierownika Urzędu Rejonowego w J. z dnia 3 listopada 1997 r., znak [....] .Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r, Nr 153, poz. 1270).