II SA/Kr 3/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia: NSA Krystyna Kutzner Sędziowie : WSA Halina Jakubiec ( spr.) WSA Elżbieta Kremer Protokolant: Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2005r sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] 2002 r, Nr: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia pożyczki - uchyla zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji - Decyzją z dnia [...] 2002 r ([...]) Wojewoda M. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. ([...]) orzekającą o odmowie umorzenia pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy A. B., a której poręczycielami a zarazem dłużnikami solidarnymi są skarżący M. P. oraz uczestnicy A. P., B. Z. i D. B. Na pozostałą do spłacenia kwotę wynoszącą łącznie [...]zł składa się [...] zł pozostałej do spłacenia kwoty głównej zadłużenia oraz [...] zł odsetek karnych. Zdaniem organu powołującego się na przepis 18 ust. 4 a pkt 1 i ust. 4 b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity Dz. U. 2001 r Nr 6 poz. 56 z późn. zm.) brak było podstaw do zastosowania dyspozycji tego przepisu określającego warunki do umorzenia pożyczki, gdyż nie przeprowadzono wywiadu środowiskowego w stosunku do D. B. z uwagi na odmowę złożenia informacji dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej. Tymczasem przepis ten wskazując na sytuację uzasadniającą umorzenie pożyczki stanowi w ust. 4 b, że umorzenie pożyczki za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie, o których mowa w ust. 4 a zachodzące do wszystkich zobowiązanych. Skoro zatem w przypadku D. B. nie można stwierdzić, czy takie okoliczności mają miejsce, to tym samym brak jest podstaw do umorzenia, o które zwrócił się M. P. W skardze na powyższą decyzję M. P. wskazał na trudną sytuację rodzinną i materialną swojej rodziny. Skarżący jest obecnie bezrobotny, a prawo do zasiłku wyczerpał w listopadzie 2002 r. Nadto stwierdzono u niego chorobę nowotworową. Bezrobotną jest także jego żona. Córka A. P. będąca także poręczycielem, pracuje, a jej dochód miesięcznie wynosi[...]. Syn odbywa praktykę zawodową i z tego tytułu otrzymuje [...] zł . Doszło do dużego zadłużenia w płatności za mieszkanie i lokal, w którym była prowadzona działalność gospodarcza. Cała rodzina korzysta z pomocy 77-letniego B. Z., teścia skarżącego M. P. będącego także poręczycielem. Zarówno B. Z. jak i jego żona są ludźmi starszymi i schorowanymi, których wydatki związane są głównie z koniecznością przyjmowania szeregu leków. Pomimo to ponoszą koszty związane z opłatami za media, z których korzysta cała rodzina. Skarżący powołał się także na pismo D. B. wskazujące na jej trudną sytuacje i niemożność spłaty zadłużenia wynikającego z umowy poręczenia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda M.i podtrzymał stanowisko zajęte w sprawie i wniósł o jej oddalenie. W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i nie zostały przed tą datą zakończone, podlegają z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) rozpoznaniu przez wojewódzkie sądy administracyjne, na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stan faktyczny sprawy w zakresie faktów dotyczących zawarcia dniu [...] 1999 r pomiędzy Kierownikiem Powiatowego Urzędu Pracy w K., a A. B. umowy pożyczki z Funduszu Pracy w wysokości [...] zł na podjecie działalności gospodarczej, nie jest sporny. Nie są sporne także okoliczności dotyczące wysokości pozostałego zadłużenia, ani odpowiedzialności solidarnej poręczycieli tej pożyczki – M. P., A. P. oraz B. Z. W dniu [...] 2000 r A. B. oraz M. P. zwrócili się o zawarcie ugody dotyczącej spłaty, gdyż zostało wszczęte przez organ administracyjny postępowanie windykacyjne w stosunku do pożyczkobiorcy oraz dłużników solidarnych, w związku z nieterminowymi spłatami zadłużenia. Warunki ugody nie zostały dotrzymane, dlatego na dzień [...] 2001 r został wyznaczony termin wykupu weksla. W dniu [...] 2001 r M. P. zwrócił się do GUP w K. z wnioskiem o umorzenie pożyczki, który to wniosek został negatywnie zaopiniowany przez Powiatową Radę Zatrudnienia, co spowodowało odmowę umorzenia zadłużenia. Decyzja w tej sprawie wydana została przez Prezydenta Miasta K. w dniu [...] 2001 r, jednakże organ odwoławczy decyzję tę uchylił i przekazał do ponownego rozpoznaniu argumentując, że umorzyć można pożyczkę a nie zadłużenie z tytułu poręczenia. W wyniku ponownego rozpoznania organ pierwszej instancji po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w stosunku do poręczycieli ponownie odmówił pożyczki ze względu na niespełnienie warunku określonego w art. 18 ust. 4 b (w/w). W uzasadnieniu organ pierwszej instancji powołał się na negatywną opinię Powiatowej Rady Zatrudnienia przy Prezydencie Miasta K., wyrażoną uchwałą z dnia [...] 2001 r Nr [...], w której wziął pod uwagę wywiad środowiskowy przeprowadzony przez pracownika MOPS. Nie analizując treści tych wywiadów, wskazano na fakt odmowy przez D. B. złożenia informacji dotyczącej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Od tej decyzji odwołała się w dniu [...] 2002 r między innymi D. B. wskazując na swoją, jak określiła tragiczną sytuację , wynikającą z braku pracy. Bezrobociem dotknięta jest cała jej najbliższa rodzina: mąż oraz synowie, a w rezultacie są pozbawieni środków do życia. Odwołanie złożył także M. P., wskazując na trudne położenie wszystkich zobowiązanych z tytułu umowy pożyczki jak i umowy poręczenia. Rozpatrując odwołanie Wojewoda M. wydał decyzję opisaną na wstępie będącą przedmiotem niniejszego postępowania. W stosunku do D. B. decyzję wydano w dniu [...] 2004 r ([...]). Analiza wyżej przedstawionego jako niespornego stanu sprawy prowadzi do następujących konkluzji: Przepis art. 18 ust. 4 a pkt 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (w/w) stanowi, że starosta może (m. innymi) umorzyć pożyczkę w całości lub w części jeżeli : - w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że pożyczkobiorca nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności - w wyniku egzekucji pożyczkobiorca lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byłyby pozbawione niezbędnych środków utrzymania - pożyczkobiorca zmarł nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności - koszty egzekucji będą wyższe niż uzyskane należności - przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne. Ustęp 4 b tego przepisu nawiązuje do istoty odpowiedzialności solidarnej określonej w art. 366 kodeksu cywilnego (i następnymi), stanowiąc, iż umorzenie pożyczki, za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie, zachodzą co do wszystkich zobowiązanych. Słusznie zatem organ odwoławczy zauważa, iż skutek umorzenia części lub całości pożyczki nie może dotyczyć tylko wszystkich dłużników, dlatego niezbędna jest analiza sytuacji o jakiej mowa w art. 18 ust. 4 a pkt 1, w stosunku do każdego bez wyjątku z dłużników solidarnych. Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji jednakże nie wskazuje na przeprowadzenie takiej analizy. Organy ograniczają się jedynie do stwierdzenia, że przeprowadzono postępowanie wyjaśniające, nie wskazując na żadne konkretne wyniki tego postępowania, ani nie odnosząc ich do kryteriów z ust. 4 art 18, o której powyżej mowa. Sam fakt przeprowadzenia wywiadu przez pracownika MOPS nie stanowi realizacji art. 77 § 1 kpa, gdyż to organ administracyjny wydający decyzję zobowiązany był do oceny wyników tych wywiadów, zgodnie z treścią art. 107 § 3 kpa. Nie jest też prawdą, że wskutek odmowy przez D. B. udzielenia pracownikowi MOPS informacji dotyczących sytuacji rodzinnej i majątkowej jest ona całkowicie nieznana, gdyż przedstawiona została w odwołaniu wniesionym do Wojewody M. w dniu [...] 2002 r. Nie wyjaśniono czy odmowa była wynikiem realizacji uprawnień wynikających z art. 83 kpa. Organy nie wskazały również, czy pożyczka wydatkowana została zgodnie z umową, choć treść art. wskazuje na prowadzenie pod tym względem kontroli. Reasumując należy stwierdzić , że poza przytoczeniem ustawowych kryteriów umorzenia pożyczki, zaskarżona decyzja nie wskazuje na żadne konkretne wyniki postępowania uzasadniające odmowę umorzenia. Wprawdzie decyzja w tym względzie ma charakter uznaniowy, jednakże braki, o których powyżej mowa nie pozwalająca na stwierdzenie, iż organy podjęły decyzję w ramach swobody oceny dowodów stosownie do treści art. 80 kpa lecz sugerują j ej dowolność. Przy ponownym rozpoznaniu organ pierwszej instancji przeprowadzi postępowanie wyjaśniające w stosunku do wszystkich dłużników. W przypadku odmowy udzielenia informacji przez którykolwiek z nich wskaże jakich konkretnych informacji odmowa ta dotyczy i w miarę możliwości wyjaśni i oceni także znaczenie jakie wiąże z taką odmową. Wyniki postępowania przedstawi i oceni w uzasadnieniu decyzji podjętej po ponownym rozpoznaniu wniosku o umorzenie należności z tytułu pożyczki z Funduszu Pracy, uwzględniając treść art. 139 ust. 5 ustawy z dnia 20.04.2004 r -Promocja zatrudnienia i rynku pracy (Dz. U. Nr 99 poz. 1001). Wskazane wyżej uchybienia treści art. 77 § 1 kpa i 107 kpa oraz art. 18 ust. 4 a pkt 1 i ust 4 b ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (op. cit.) mogły mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia , z tego powodu Sąd uchylił zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit a oraz lit c p.p.s.a.