II SA/Kr 30/15

Kraków, dnia 10 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.J. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie skargi na decyzję Wojewody [....] z dnia 29 października 2014 r. nr [....] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania postanawia: oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu W dniu 23 kwietnia 2015 r. skarżący J.J., złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie skargi na decyzję Wojewody [....] z dnia 29 października 2014r. wydaną w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania. Skarżący domagał się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu swego wniosku podał, iż nie jest w stanie ponieść wymienionych kosztów bez uszczerbku dla rodziny a sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane wymogiem adwokacko – radcowskim. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz córką. Rodzina utrzymuje się z działalności gospodarczej prowadzonej przez wnioskodawcę i dochodów z posiadanego gospodarstwa rolnego. Dochód ten skarżący określa na kwotę 3000 zł. Żona skarżącego nie pracuje, nie ma żadnych dochodów. Z oświadczenia skarżącego znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż posiada dom o pow. 150m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 8 ha. Nie wykazuje natomiast faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Małżonka nie posiada samochodu. Strona wykazuje jedynie fakt posiadania ciągnika rolniczego. Na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków złożonego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wyjaśnił, iż żona nie ma dochodów ani oszczędności a jedyny jej majątek to osobiste przedmioty, wyposażenie mieszkania. Skarżący nie osiąga dochodów z tytułu świadczeń socjalnych, zasiłków etc, jedynie z tytułu działalności gospodarczej w wysokości 3000 zł. Na posiadanych gruntach prowadzona jest produkcja paszy suchej – siana dla chowu owiec. Dochód z gospodarstwa rolnego skarżący określa na kwotę 10 000 zł przy czym zaznacza, iż dopłaty unijne roczne wynoszą 30 000 zł, ale pochłaniają je koszty produkcji, leczenia zwierząt, zakupu pasz itd. Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 22 maja 2015 r. oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W ustawowym terminie strona złożyła sprzeciw na postanowienie. Wnioskodawca oświadczył, iż referendarz błędnie ocenił, że nie wykazał, iż faktycznie znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Podniósł, że na wezwanie sądu przedłożył żądane oświadczenie o stanie majątkowym i to powinno go uprawniać do przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 245 § 1, § 2 P.p.s.a. oraz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępcy procesowego m.in. adwokata, radcy prawnego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślenia wymaga, że obowiązek stron ponoszenia kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie wynika z art. 199 P.p.s.a. i dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody, jeżeli poniesienie tych kosztów nie będzie wiązało się dla nich z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W doktrynie wyrażono pogląd, iż zwolnienie od ponoszenia opłat sądowych jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równomiernego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji i dlatego może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" Komentarz, wyd. Zakamycze 2005, str. 594). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego musi więc odbywać się przy dokładnym rozpatrzeniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy, przy czym to na stronie wnioskującej spoczywa ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Istotą instytucji prawa pomocy jest to, że znajduje ono zastosowanie wobec osób pozostających w ubóstwie. Z wniosku strony oraz przedstawionych na żądanie dodatkowych danych wynika, że gospodaruje on wraz z żona ich córką. Skarżący swój dochód miesięczny określił na kwotę 3000 zł z tym, że z dodatkowego oświadczenia wynika, że do dochodu tego należałoby doliczyć dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie 10 000 zł w skali roku oraz dopłaty z Unii Europejskiej, które w skali roku wynoszą 30 000 zł. Skarżący jednocześnie oświadczył, że nie posiada dokumentów, które mogłyby określić jego miesięczne wydatki. Dokonana przez Sąd ponowna analiza złożonego wniosku nie uzasadnia jego uwzględnienia w całości, ani w części. Informacje podane przez skarżącego nie potwierdziły, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stwierdzić należy, że kwota uzyskiwanych dochodów nie uprawnia do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Podkreślić również należy, że pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 P.p.s.a. skarżący nie złożył żadnych dodatkowych oświadczeń, co do stanu rodzinnego i finansowego, a także nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę, czy jego sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Nieokreślenie i nieudokumentowanie przez skarżącego aktualnych obrotów firmy, średnich dochodów osiąganych z tytułu działalności gospodarczej, przy jednoczesnym określeniu źródeł finansowych rodziny na sumy 3000 zł przy jednoczesnym określeniu kosztów jej utrzymania na kwotę 3300 zł – jak zaznaczono, nie wchodzą w to koszty utrzymania gospodarstwa - budzi wątpliwości co do wysokości tychże dochodów, z których pokrywane są wyliczone szczegółowo media i wszelkie koszty utrzymania rodziny. Szczególnie, iż wyliczone obciążenia miesięczne przekraczają wykazane dochody rodziny. Nieudzielanie przez skarżącego informacji w tym zakresie spowodowało, iż niewyjaśnione zostały podstawowe okoliczności dotyczące jego sytuacji majątkowej. Skarżący ponadto w żaden sposób nie ustosunkował się do pytania o swoje konto bankowe i oszczędności. Nie wyjaśnił również czy ma samochód oświadczając jedynie, iż małżonka go nie posiada. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że przedstawiona przez skarżącego sytuacja majątkowa nie jest wiarogodna, zarówno co do uzyskiwanych dochodów, jak i ponoszonych wydatków. Podkreślenia wymaga, że niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r., sygn. I OZ 182/12). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.