II SA/Kr 300/01

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 stycznia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Woś Sędziowie: NSA Anna Szkodzińska ( spr.) WSA Renata Czeluśniak Protokolant: Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi F. F. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 28 grudnia 2000r., Nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję jak i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego F. F. kwotę 10 ( dziesięć ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. II SA/Kr 300/01 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] października 2000 r. znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane nakazał F. F. rozbiórkę samowolnie wybudowanego zbiornika na ścieki zlokalizowanego na terenie posesji w J. Organ ustalił, że na w/w posesji znajduje się wykonany z blachy stalowej, w całości zakopany w ziemi, zbiornik na ścieki. Na wierzchu wykonana jest płyta betonowa z wymurowanym z pustaków włazem. Odległość od osi włazu do granicy działki wynosi 4,80 m, natomiast do studni J. F. 14,90 m. Nie jest możliwe ustalenie wymiarów zbiornika, właściciel podał, że w przybliżeniu wynoszą one 2,0 m x 2,50 m x 1,70 m. Zbiornik wybudowany został w latach 1985-1993 bez pozwolenia na budowę. Wywiódł organ, że zgodnie z § 44 ust. 1 pkt 4d rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego, obowiązującego w czasie budowy, pozwolenia na budowę wymagało m.in. wykonanie inwestycji mogących wprowadzić lub zwiększyć uciążliwości, pogarszające warunki sanitarne, bezpieczeństwa ludzi lub mienia albo wykorzystania terenów sąsiednich. Stosownie zaś do przepisu art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 7 lipca 1994 r. - do obiektów budowlanych, których budowa została zakończona przed 1995 r. mają zastosowanie przepisy dotychczasowej ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Zgodnie z art. 37 ust. 2 tej ustawy samowolnie wybudowany obiekt może być zalegalizowany jedynie w przypadku gdy nie narusza ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego oraz nie powoduje niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia oraz niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia. Wg. planu zagospodarowania przestrzennego Gminy R. teren działki z obiektem znajduje się w jednostce strukturalnej [...] na terenie MR, MN - "sołectwo pograniczne, sąsiadujące od północnego zachodu z gminą K., usytuowane całkowicie wewnątrz rejonu chronionego nr [...], a w północnej części wewnątrz obszaru chronionego nr [...]. Wieś typu ulicówki lokalnie zwartej z przysiółkami S. i N. zabudową luźniejszą. Na obszarze sołectwa występują strefy biernej ochrony archeologiczno konserwatorskiej - obowiązują uzgodnienia wszelkiej działalności zmierzającej do zmiany stanu istniejącego z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. Teren zabudowy zagrodowej, jednorodzinnej i usług podstawowych - do adaptacji, porządkowania na warunkach określonych w ustaleniach generalnych w pkt. 1.3, 1.4, 2.1, 2.3, 3 i ustaleniach realizacyjnych dotyczących komunikacji". Przedmiotowa inwestycja nie jest sprzeczna z cytowanymi ustaleniami planu. Zbiornik jednak w sposób istotny narusza rozporządzenie MAGTiOŚ z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki. Zgodnie z § 23 ust. 1 odległość zbiorników na ścieki do granicy sąsiedniej działki powinna wynosić 7,5 m, ust. 5 dopuszcza usytuowanie zbiorników w granicy działki jeżeli przylegają do tego samego rodzaju urządzeń lub w odległości 1 m jako wolnostojące. W § 21 ust. 1 pkt 3 przewidziano co najmniej 15 metrową odległość zbiornika na ścieki od studni dostarczającej wodę do picia i na cele gospodarcze. Powyższe warunki nie są spełnione. Podobne wymagania stawia obecnie obowiązujące rozporządzenie MGPiB z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. § 36 ust. 2 zezwala na lokalizację zbiornika w odległości 2 m od granicy działki, natomiast § 31 ust. 1 pkt 3 nakazuje lokalizować zbiorniki do gromadzenia nieczystości ciekłych w odległości 15 m od studni. Poprzez niezachowanie wymaganych odległości od studni zachodzą okoliczności wymienione w art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. : samowolnie wybudowany obiekt powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia. Nie ma możliwości doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, bo wiązałoby się to ze zmianą lokalizacji całego zbiornika. Ponadto jako pierwsza została wybudowana studnia, a w późniejszym terminie zbiornik. W odwołaniu od tej decyzji F. F. podał, że zbiornik został urządzony w 1987 r. i to nie przez niego, lecz przez A. F. - męża J. F. będącej inicjatorką postępowania. To A. F. decydował o usytuowaniu zbiornika i on powinien za to odpowiadać. Dalej odwołujący wskazał, że w 1987 r. cała nieruchomość należała do niego, podzielona została dopiero w 1997 r. Wówczas zbiornik i studnia znalazły się na różnych działkach, z których jedna została sprzedana A. i J. F. Podniósł też odwołujący się, że zbiornik jest szczelny. Decyzją z dnia 28 grudnia 2000 r. znak [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa decyzję organu I instancji utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji powtórzono ustalenia i oceny organu I instancji i dodano co następuje: W dniu 30 sierpnia 2000 r. pracownicy organu I instancji przeprowadzili oględziny, podczas których ustalono, że na posesji nr [...] w J. F. F. wybudował zbiornik na ścieki. W dniu [...] grudnia 2000 r. oględziny przeprowadzili także pracownicy Wojewódzkiego Inspektora. Ustalili wówczas, że odległość środka studni od zewnętrznej krawędzi szamba wynosi 13,5 m. Wg. oświadczenia właściciela zbiornik posiada wymiary 2 x 2,5 m i wysokość 1,7 m. Inwestor wybudował zbiornik w 1987 r. bez pozwolenia na budowę. W sprawie ma zastosowanie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z dnia 23 października 1974 r. Ponieważ zbiornik na nieczystości usytuowany jest za blisko studni, istnieje niebezpieczeństwo zanieczyszczenia wody. Orzeczenie Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w K. z dnia [...] sierpnia 2000 r. potwierdziło, że woda w studni jest niezdatna do picia i nieprzydatna na potrzeby gospodarcze z uwagi na odchylenia od wymaganego składu chemicznego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego F. F. powtórzył zarzuty odwołania, a ponadto podniósł, że studnię wybudowali J. i A. F. bez zgody właściciela. Studnia ta jest płytka, ma zamulone dno i spływają do niej wody powierzchniowe. Już wcześniejsze analizy wykazały, że woda nie nadaje się do użytku i potwierdziło to orzeczenie z dnia [...] sierpnia 2000 r. W wodzie tej jednak nie stwierdzono zanieczyszczeń organicznych mogących pochodzić ze zbiornika. Zbiornik jest szczelny i nie stanowi żadnego zagrożenia. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi powtarzając motywy swego rozstrzygnięcia. Dodał, że stan techniczny zbiornika nie ma w sprawie istotnego znaczenia. Jednoznacznie zaś ustalono, że istnieje niebezpieczeństwo zanieczyszczenia wody znajdującej się w studni, bo zbiornik jest usytuowany zbyt blisko. W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. ustaw : z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych i z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny, na podstawie przepisów ustawy ostatnio wymienionej /w skrócie - ppsa/. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył; Skarga jest uzasadniona. Nie budzą wątpliwości poczynione przez organy ustalenia co do daty urządzenia i co do położenia przedmiotowego zbiornika. Nie ma też podstaw do kwestionowania prawnej oceny ustalonego stanu w zakresie niemożności stosowania art. 48 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. i w zakresie braku sprzeczności inwestycji z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Co do tych kwestii organy przeprowadziły analizę prawną w sposób prawidłowy. Słusznie też organy stwierdziły, że w ustalonym stanie faktycznym, pierwszej kolejności należy albo wykluczyć ewentualne przesłanki obligujące organ do nakazania rozbiórki, a opisane przepisami art. 37 ustawy Prawo budowlane z 24 października 1974 r., albo - przy stwierdzeniu tych przesłanek - nakazać rozbiórkę. To zadanie nie zostało należycie wykonane. Organy przyjęły, że w sprawie zachodzi podstawa do nakazania rozbiórki wymieniona w art. 37 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy, ponieważ, z uwagi na zbyt bliskie usytuowanie zbiornika, istnieje niebezpieczeństwo zanieczyszczenia wody w studni. Dla takiego jednak stwierdzenia poczynione ustalenia nie były absolutnie wystarczające. Po pierwsze organy zupełnie pominęły twierdzenia skarżącego co do tego, w jakich okolicznościach prawnych doszło do urządzenia zbiornika. Z twierdzeń tych zaś zdaje się wynikać, że wówczas i zbiornik, i studnia znajdowały się na tej samej nieruchomości. W takiej zaś sytuacji przypisywanie znaczenia odległościom zbiornika od później powstałej granicy nie mogłoby być akceptowane. Po wtóre wszystkie przytaczane przez organy regulacje prawne dotyczące odległości zbiornika od studni odnosiły się i odnoszą się do studni czynnej /użytkowanej/. W tym zaś zakresie organy nie poczyniły żadnych ustaleń, ani nie zebrały materiału dowodowego. Stąd też nie jest możliwe zweryfikowanie obecnych twierdzeń skarżącego, iż woda w studni już od dawna nie nadawała się do użytku z przyczyn innych niż istnienie zbiornika. Gdyby miało się okazać, że studnia była nieczynna z powodów innych niż istnienie przedmiotowego zbiornika, o stosowaniu cytowanych przez organy warunków technicznych w ogóle nie mogłoby być mowy. Po trzecie ustalenie dwóch faktów : że woda w studni nie nadaje się do użytku i że odległość zbiornika od studni jest nieco mniejsza niż przewidują to przepisy, nie wynika jeszcze, że zbiornik ów stanowi źródło zagrożenia. Właśnie fakt nieznacznego odstępstwa od warunków winien był skłonić organy do poczynienia dokładnych i niebudzących wątpliwości ustaleń co do związku przyczynowego pomiędzy usytuowaniem zbiornika a stanem wody w studni. Tymczasem nie stwierdzono w ogóle, czy stan wody w studni, ze względu na rodzaj zanieczyszczeń, może być czy też jest spowodowany nieszczelnością zbiornika, a w przedstawionych aktach postępowania administracyjnego nie ma nawet orzeczenia Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej, na które organy się powołują. Wszystkie w/w okoliczności mają istotne znaczenie dla oceny, czy w sprawie rzeczywiście przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 24 października 1974 r. ma zastosowanie. Podkreślić należy, że wg. tej ustawy rozbiórka stanowiła środek ostateczny, a stosowny nakaz miał być wydawany w sytuacjach istotnie odbiegających od normy i istotnie negatywnie oddziałujących na otoczenie. W takim kontekście właśnie należało przeprowadzić analizę sprawy niniejszej. W szczególności zaś należało uwzględnić, że nie każde odstępstwo od warunków technicznych jest równoznaczne ze spowodowaniem niebezpieczeństwa, o jakim mowa w w/w przepisie. Dopiero ustalenie związku przyczynowego pomiędzy tymi faktami pozwalałoby na przyjęcie takiej podstawy nakazu rozbiórki. W tym omawianym zakresie, z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1 kpa sprawa nie została należycie wyjaśniona. Stąd też, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c w zw. z art. 135 ppsa, decyzje organów obu instancji należało uchylić. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.