II SA/Kr 300/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Wojciech Jakimowicz Sędziowie NSA: Izabela Dobosz AWSA: Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant: Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2007 r. sprawy ze skargi U.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W dniu 28.07.2005 r. U.C. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dzieckiem M.C., podając wysokość miesięcznego dochodu w przeliczeniu na jedną osobę w kwocie 162,23 zł. Do wniosku dołączono orzeczenie o niepełnosprawności M.C. (akta postępowania administracyjnego, karta nr 3), zaświadczenie z 18.07.2005r. Kierownika Internatu SOSW im. [...] potwierdzające przebywanie M.C. w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w T. przy ul. R. przez okres 4 dni w tygodniu z wyjątkiem jednego dnia, w którym dziecko to pozostaje pod opieką swoich rodziców w związku z brakiem możliwości zapewnienia mu opieki ze strony wychowawców Internatu (akta postępowania administracyjnego, karta nr 6). Do wniosku dołączono również zaświadczenie Specjalistycznego Ośrodka Diagnozy i Rehabilitacji Dzieci i Młodzieży z W. z 18.07.2005 r. z treści którego wynika, że M.C. systematycznie uczęszcza na rehabilitacje w każdy poniedziałek (akta postępowania administracyjnego, karta nr 7). W toku postępowania administracyjnego organ I-instancji otrzymał pismo Kierownika Internatu z dnia 13.09.2005 r. informujące o braku możliwości sprawowania przez tą placówkę opieki nad dzieckiem uczestniczącym w zajęciach rehabilitacyjnych lub rewalidacyjnych (akta postępowania administracyjnego, karta nr 15). W kolejnym zaświadczeniu Kierownika Internatu z dnia 26.09.2005 r. potwierdzono okoliczność przebywania M.C. w tej placówce przez 4 dni w tygodniu i braku możliwości zapewnienia opiekli w dniu, w którym dziecko korzysta z zabiegów rehabilitacyjnych (akta postępowania administracyjnego, karta nr 18). Na podstawie tak zgromadzonego materiału dowodowego, organ I-instancji decyzją z dnia [...].09.2005 r. odmówił U.C. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem M.C. W uzasadnieniu tej decyzji podano, że placówka, w której przebywa M.C. zapewnia mu 5-dniową, całodobową opiekę. Od tej decyzji U.C. wniosła odwołanie i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. decyzją z dnia [...].10.2005r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, uzasadniając swoje rozstrzygnięcie obowiązkiem ustalenia okresu przebywania dziecka w ww. placówce. Ponownie prowadząc postępowanie administracyjne organ I-instancji otrzymał zaświadczenie Kierownika Internatu z dnia 8.11.2005 r. z treści którego wynika, że M.C. przebywa w tym internacie od poniedziałki po południu do piątku rano, a w pozostałe dni przebywa pod opieką rodziców (akta postępowania administracyjnego, karta nr 28). Z zaświadczenia Kierownika Specjalistycznego Ośrodka Diagnozy i Rehabilitacji Dzieci i Młodzieży w Wadą Słuchu z dnia 18.11.2005 r. wynika, że zajęcia rehabilitacyjne dzieci mogą odbywać się tylko w dni robocze od poniedziałku do piątku (akta postępowania administracyjnego, karta nr 31). Z treści zaświadczenia Wicedyrektora Szkoły Podstawowe Specjalnej SOSW w Specjalistycznym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym z dnia 24.11.2005 r. wynika, że M.C. uczestniczy w zajęciach szkolnych od poniedziałku do piątku, a w internacie przebywa od poniedziałku do czwartku (akta postępowania administracyjnego, karta nr 32). Na podstawie tak zgromadzonego materiału dowodowego organ I-instancji decyzją z dnia [...].11.2005 r. odmówił przyznania U.C. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem M.C. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że z treści zaświadczenia z dnia 13.09..2005r. wynika, iż placówka, w której znajduje się M.C., zapewnia opiekę nad dziećmi przez okres 5 dni w tygodniu. Tym samym nie ma znaczenia okres faktycznego pobytu dziecka w takiej placówce, jeżeli może ona zapewnić opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. M.C. uczestniczy w zajęciach szkolnych przez 5 dni w tygodniu a sprzeczność z treści zaświadczeń wystawianych przez Kierownika Internatu jakoby dziecko to przebywało tylko 4 dni w tym internacie nie może być interpretowane jako spełnienie przesłanki uzasadniającej pobyt dziecka w takiej placówce przez okres krótszy niż 5 dni w tygodniu. Organ I-instancji wskazał, że odmowa przyznania w tej sprawie świadczenia wynika z treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który nakłada warunek zapewnienia potencjalnej możliwości sprawowania opieki nad dzieckiem, a nie faktycznego pobytu dziecka w takiej placówce, a Specjalistyczny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w T. zapewnia całodobową opiekę przez 5 dni w tygodniu. Decyzję tą otrzymała U.C. 29.11.2005 r. i dnia 12.12.2005r. wniosła od tej decyzji odwołanie. W odwołaniu podniesiono, że organ I-instancji błędnie ocenił możliwość przebywania jej dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej przez okres 5 dni w tygodniu, skoro dziecko uczęszcza na zajęcia rehabilitacyjne i w tym niezbędna jest jej pomoc. Odwołująca podniosła, że szkoła podstawowa, do której uczęszcza jej syn, zapewnia naukę dzieciom niepełnosprawnym. U.C. wskazała, że dotychczas pobierała świadczenie pielęgnacyjne, jej dochody są bardzo niskie i nie stać jest jej nawet na pokrycie wszystkich kosztów pobytu dziecka w internacie. W odwołaniu podniesiono również, że inne ośrodki pomocy społecznej przyznają pomoc w takiej sytuacji, w jakiej znajduje się odwołująca. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenia te nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej. Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w T. zapewnia M.C. całodobową opiekę przez okres 5 dni w tygodniu i w związku z tym fakt rzeczywistego pobytu w tej placówce dziecka odwołującej nie może świadczyć o braku spełnienia ww. przesłanki. Fakt zapewniania przez Internat SOSW opieki przez okres 5 dni wynika z zaświadczeń Kierownika internatu SOSW z 13.09.2005 r. oraz z 26.09.2005 r. M.C. faktycznie przebywa przez okres 4 dni w tygodniu w internacie SOSW, a jest zabierany przez swoich rodziców na jeden dzień w tygodniu z tego internatu. Decyzję organu odwoławczego doręczono U.C. 16.01.2006 r. i dnia 6.02.2006r. strona ta wniosła od tej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze podniesiono, że skarżąca jest zobowiązana dowodzić swoje dziecko do szkoły oddalonej o 45 km i na zajęcia rehabilitacyjne. Skarżąca podniosła, że nie może podjąć pracy przez 5 dni w tygodniu, a ponadto, że dotychczas skarżąca pobierała takie świadczenie i mnie rozumie powodów zmiany stanowiska organów administracji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skarg wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie pełnomocnik Samorządowego Kolegium Odwoławczego podtrzymał argumentację zawartą w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarżąca U.C. w dniu 6 lutego 2005 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].01.2006 r., doręczoną skarżącej 16 stycznia 2006r. Skarga została wniesiona z zachowaniem ustawowego 30-dniowego terminu. Właściwym rzeczowo do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Właściwość miejscowa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w tej sprawie wynika stąd, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, którego decyzja została zaskarżona, ma siedzibę w [...]. Z art. 13 § 2 P.p.s.a. wynika, że do rozpoznania sprawy właściwym miejscowo jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Zgodnie z § 1 pkt 5 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. z 2003 r. Nr 72, poz. 652 z późn. zm.) obszar właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie obejmuje obszar Województwa Małopolskiego. W przedmiotowej sprawie organy administracji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego i prawa materialnego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I-instancji. Treść art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) w dacie wydania zaskarżonej decyzji była następująca: Art. 17. 1. Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. 2. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. Przepisy art. 5 ust. 3-10 stosuje się odpowiednio. 3. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w wysokości 420,00 zł miesięcznie. 4. Świadczenie pielęgnacyjne przysługujące za niepełne miesiące kalendarzowe wypłaca się w wysokości 1/30 świadczenia pielęgnacyjnego za każdy dzień. Należną kwotę świadczenia zaokrągla się do 10 groszy w górę. 5. Świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego; 2) osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, b) została umieszczona w rodzinie zastępczej albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej; 3) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko; 4) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie. W tej sprawie istotą sporu między organami administracji a skarżącą jest wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ww. ustawy. Organy administracji uznały bowiem, że w tej sprawie M.C. ma zapewnioną możliwość pobytu i związanej z tym całodobowej opieki przez okres 5 dni w tygodniu w internacie Specjalistycznego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w T. Okoliczność zaś, że skarżąca jako rodzic tego dziecka odbiera go na jeden dzień w tygodniu z tego internatu nie może być uznana za uzasadniającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Tak dokonane ustalenie stanu faktycznego w tej sprawie jest nieuzasadnione. Przede wszystkim organy administracji nie odniosły się w uzasadnieniach decyzji do treści szeregu zaświadczeń Kierownika Internatu (z dnia18.07.2005 r., z dnia 13.09.2005 r. i z dnia 26.09.2005 r.) z których wynika, że wprawdzie Ośrodek ten zapewnia dzieciom całodobową opiekę przez okres 5 dni w tygodniu, ale nie dotyczy to tych dzieci, które uczestniczą w zajęciach rehabilitacyjnych lub rewalidacyjnych poza tą placówką. Nie ulega zaś żadnej wątpliwości, że M.C. uczestniczy w takich zajęciach (rehabilitacyjnych) i żaden z pracowników internatu SOSW nie ma możliwości sprawowania opieki nad tym dzieckiem w dniu uczestniczenia w tych zajęciach. Stąd w odniesieniu do konkretnego dziecka – M.C. z wydawanych zaświadczeń wynika, że przebywa to dziecko pod opieką Ośrodka przez okres 4 dni w tygodniu, a w piątym dniu nie ma możliwości sprawowania opieki. Okoliczność, że Ośrodek ten może zapewnić opiekę przez okres 5 dni w tygodniu nie oznacza, że taka opieka obejmuje wszystkie dzieci. W tej zaś sprawie to sam Ośrodek przyznał, że nie ma możliwości sprawowania opieki nad M.C. przez okres 5 dni w tygodniu. W oparciu o to należy stwierdzić, że organy administracji dokonały błędnej wykładni stanu faktycznego sprawy. Zgodnie z art. 80 k.p.a. organy administracji zobowiązane są do oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie organy administracji w oparciu o tak zgromadzony materiał sprawy nie dokonały należytej oceny spełnienia przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Należy również zwrócić uwagę i na tą okoliczność, że nie jest niczym uzasadnionym dokonywanie wykładni rozbieżności czy wątpliwości na niekorzyść strony. Jeżeli nawet organy administracji w tej sprawie same stwierdziły rozbieżność w treści zaświadczeń, to ich zadaniem powinno było być wyjaśnienie tych wątpliwości a nie dokonywać ich wykładni na niekorzyść strony. Tym samym tak zaskarżona decyzja, jak i poprzedzającą ją decyzja organu I-instancji winny być uchylone. Zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. ponownie rozpatrując sprawę organ I-instancji winien ustalić stan faktyczny dotyczący spełnienia przesłanek ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w związku z wykładnią zawartą w tym wyroku i stosownie do niej sprawę rozstrzygnąć. Tym samym działając na podstawie art. 145 § 1 pkt a i c P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji wyroku, ponieważ stwierdzono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy oraz prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.