II SA/Kr 300/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G.S. , M.S. i K.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od złożonej skargi w sprawie ze skargi G.S. , M.S. i K.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 13 grudnia 2013 r. Nr: [....] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty adiacenckiej p o s t a n a w i a zwolnić skarżących od wpisu sądowego od złożonej skargi W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 13 maja 2014 roku wzywającego do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego w kwocie 100 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 13 grudnia 2013 roku w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty adiacenckiej skarżący G.S., M.S. i K.D. działająca przez pełnomocnika M.S. , złożyli wniosek o zwolnienie ich od tej opłaty. W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, skarżącym zostały przesłane formularze "PPF" celem ich wypełnienia i odesłania do tut. sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W dniu 24 lipca 2014 roku do tut. sądu wpłynął wypełniony formularz "PPF". Z oświadczenia w nim zawartego wynika, że skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Ich miesięczny dochód wynosi 2.034,71 zł i stanowi go emerytura K.D. . M.i G.S. aktualnie nie osiągają żadnych dochodów. W skład majątku M. i G.S. wchodzi lokal mieszkalny nr [....] w B. o powierzchni 77,3 m² na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej. K.D. jest właścicielką lokalu mieszkalnego nr [....] w B. o powierzchni 55,7 m² oraz nieruchomości rolnej o areale 3,21 ha. Działka budowlana wielkości 0,24 ha, na której zlokalizowane są w/w lokale mieszkalne stanowi współwłasność K.D. (udział 1/2) oraz w połowie małżonków S. na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej. Skarżący nie posiadają zasobów pieniężnych, ani cennych przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podnieśli, iż małżonkowie S. nie otrzymują żadnych świadczeń. Pozostają oni na utrzymaniu mamy M.S. – K.D. , emerytowanej nauczycielki. M.S. pozostaje bez pracy od września 2006 roku z powodu rozwiązania z nią stosunku pracy bez wypowiedzenia. Początkowo utrzymywał ja mąż, niestety pracodawca G.S. od sierpnia 2007 roku przestał mu wypłacać wynagrodzenie. Małżonkowie S. dochodzą swoich praw przed właściwymi sądami pracy. Oboje pozostają w gotowości do świadczenia pracy i aktywnie poszukują nowego zatrudnienia. Wysoki poziom bezrobocia, wiek małżonków (49 i 50 lat) i brak możliwości zmiany miejsca zamieszkania spowodowany konieczności sprawowania opieki nad schorowaną i w podeszłym wieku (82 lata) mamą M.S. utrudniają znalezienie pracy. Emerytura K.D. wystarcza jedynie na pokrycie niezbędnych kosztów utrzymania lokali mieszkalnych, wykupienie jej leków i niezbędne wyżywienie skarżących. Gospodarstwo rolne stanowiące własność K.D. przynosi pożytki w postaci dopłat z ARiMR oraz płodów rolnych zabezpieczających podstawowe potrzeby żywieniowe rodziny. Tym samym strony nie posiadają środków na poniesienie opłaty sądowej. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje. Na wstępie orzekający pragnie wyjaśnić kwestię granic żądania skarżących. Rubryka 4 urzędowego formularza nie zawiera potrzebnych skreśleń, jednakże z treści pisma skarżących z dnia 10 czerwca 2014 roku jednoznacznie wynika, że domagają się oni zwolnienia od wpisu sądowego od złożonej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. w kwocie 100 zł. W takim właśnie zakresie rozpoznany został wniosek skarżących. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) .przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domagają się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa. Powinno mieć zatem miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej skarżących i ich zdolności płatniczych należało uznać, iż wnioskodawcy wykazali, że nie są w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego we własnym zakresie. Jedynym źródłem utrzymania trzyosobowej rodziny jest aktualnie świadczenie emerytalne K.D. w wysokości 2.034,71 zł, co oznacza, że na jednego członka rodziny przypada kwota 678,24 zł miesięcznie. Nie są to dochody wysokie zważywszy na poziom cen za dobra i usługi. Małżonkowie S. od wielu lat pozostają bez pracy, opiekują się schorowaną K.D. . Środki finansowe, którymi dysponuje w miesiącu rodzina przeznaczane są w całości na pokrycie kosztów bieżącego utrzymania i leczenia. Strony nie posiadają przy tym żadnych oszczędności, ani cennych przedmiotów, które mogłyby zostać spieniężone. W przedstawionej sytuacji majątkowej poniesienie przez skarżących wpisu sądowego, nawet w najniższej wysokości 100 zł, mogłoby wiązać się z uszczerbkiem w ich koniecznym utrzymaniu, a więc grozić zachwianiem sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie byliby oni w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.