II SA/Kr 3013/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA-del. Alina Paluch Sędziowie : WSA Halina Jakubiec (spr.) NSA-del. Krystyna Kutzner Protokolant : Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2004r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Wojewody z dnia 10 września 2001r. Nr [...] w przedmiocie przyznania stypendium uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. IISA/Kr 3013/01 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 10. 09. 2001r Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżone przez P. G. orzeczenie starosty [...] z dnia [...]. 2001 r odmawiające przyznania mu z dniem [...] .2001 r stypendium określonego przepisem art.37d ust. l ustawy z dnia 14grudnia 1994r zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jedn. Dz.U. z 2001r.Nr6 poz.56). W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził iż w postępowaniu organu I instancji prawidłowo zastosowano dyspozycję art.37d ust. l w/w ustawy , gdyż przepis ten nie pozostawia wątpliwości, co do tego, że bezrobotny o stypendium w nim określone ubiegać się może po utracie statusu bezrobotnego absolwenta i tylko w ciągu 6 miesięcy od utraty tego statusu .Natomiast z akt sprawy wynika , że P. G. został zarejestrowany jako bezrobotny absolwent w dniu [...] .2000r., a status absolwenta przysługiwał mu do [...].2001 r. W tym bowiem dniu upłynął określony w art.2 ust. l pkt l ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu termin 12 miesięcy od dnia ukończenia nauki w Prywatnym Policealnym Studium Informatycznym "[...]" w [...]. Z treści oświadczenia złożonego przez P. G. w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] wynika, że skarżący naukę w systemie zaocznym podjął od [...].2000r., a więc w okresie gdy był bezrobotnym absolwentem, co zdaniem organu wyklucza przyznanie stypendium. Nie doszło też do naruszenia przez organ I instancji zasad wynikających z przepisu art. 6 i 7 kpa tj. zasady praworządności oraz zasady prawdy obiektywnej i uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, ani wyrażonej w art. 8 kpa zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa. Podniesiony przez P. G. zarzut naruszenia zasad współżycia społecznego jest chybiony , gdyż do oceny uprawnień i obowiązków wynikających z prawa administracyjnego , klauzula zasad współżycia społecznego nie znajduje zastosowania . W skardze na decyzję Wojewody P. G. zarzucił jej niezgodność z prawem ,gdyż jedynymi warunkami ustawowymi uzyskania uprawnień do stypendium są wskazane w ustawie i spełnione przez niego przesłanki, a mianowicie : - posiadanie statusu osoby bezrobotnej ; - podjęcie nauki w szkole ponadpodstawowej dla dorosłych i jej dalsza kontynuacja w okresie 6 miesięcy od utraty statusu absolwenta ; - wystąpienie w powyższym terminie z stosownym udokumentowanym wnioskiem. Okoliczność rozpoczęcia nauki w szkole wyższej w dniu [...] .2000r., przed utratą statusu absolwenta , zdaniem skarżącego nie może ograniczać jego uprawnień do stypendium przysługującego mu w momencie upływu 12 miesięcy od ukończenia nauki w Prywatnym Policealnym Studium Informatycznym "[...]" w [...]. Użyty w ustawie termin "podjęcie nauki" nie jest tożsamy z pojęciem "rozpoczęcia nauki". Z tego powodu fakt rozpoczęcia nauki przez skarżącego w dniu [...].2000r. nie wyklucza takiej interpretacji iż jej kontynuacja w dacie utraty statusu absolwenta, mieści się w zakresie ustawowego terminu "podjęcia nauki". W odpowiedzi na skargą organ administracji wniósł o jej oddalenie podnosząc argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji, a nadto powołując się na rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie określenia powiatów (gmin) zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym (Dz.U. z 2000r.Nr 120 poz. 1270 ) w którym nie figuruje żaden powiat województwa małopolskiego. Ustalony przez organy stan faktyczny na tle którego powstał spór przedstawia się następująco : P. G. zam. w [...] - w województwie małopolskim ukończył w dniu [...].2000r . Prywatne Policealne Studium Informatyczne "[...] " w [...], po czym zarejestrowany został w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] jako bezrobotny absolwent. Będąc bezrobotnym absolwentem rozpoczął w dniu [...].2000r. naukę w Wyższej Szkole Informatyki i Zarządzania w [...] w systemie zaocznym. Z dniem [...]. 2001 r. utracił status absolwenta w rozumieniu art. 2 ust. l pkt.1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (w/w), gdyż upłynął termin 12 miesięcy od ukończenia nauki w prywatnym Policealnym Studium Informatycznym "[...]" w [...]. Nauki w Wyższej Szkole Informatyki i Zarządzania nie przerwał ani też nie znalazł zatrudnienia. Będąc osobą bezrobotną i utraciwszy status absolwenta, wystąpił w dniu [...].2001 r. do Powiatowego Urzędu Pracy w [...] o przyznanie stypendium określonego w art.37d ustawy w/w.Do wniosku załączył zaświadczenie kierownika dziekanatu ,że jest studentem I roku a w dniu [...].2001 r. złożył oświadczenie, ze naukę rozpoczął od [...].2000r. Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Istotnie w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2000r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie określenie powiatów (gmin), zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym (Dz.U.Nr120poz.1270) nie figuruje żaden powiat województwa małopolskiego. Natomiast w dacie ubiegania się przez P. G. o sporne świadczenie obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 stycznia 2001 r. w sprawie określenia powiatów (gmin) zagrożonych strukturalną recesją i degradacją społeczną, w których stosuje się szczególne instrumenty ekonomiczno-finansowe i inne preferencje oraz przyznaje prawo do stypendium zamieszkałym w nich bezrobotnym (Dz.U.Nr7poz.57). Rozporządzenie weszło w życie z dniem jego ogłoszenia (par A rozporządzenia) tj. 31 stycznia 2001 r., a w stanowiącym załącznik dętego rozporządzenia wykazie powiatów i gmin, pod pozycją 3 wymieniona została w województwie małopolskim m.in. gmina [...]. W tych okolicznościach istotą rozstrzygnięcia stanowi kwestia, czy przy spełnieniu wszystkich warunków stanowiących przesłankę z art. 37d powołanej na wstępie ustawy, do przyznania określonego w tym przepisie stypendium, fakt rozpoczęcia w systemie zaocznym nauki przed utratą statusu absolwenta, wynikającą z upływu terminu 12 miesięcy od ukończenia szkoły (art.2 ust. l ptk1 ustawy), wyklucza z kręgu uprawnionych do tego stypendium. W ocenie Sądu brak jest podstaw do przyjęcia takiej interpretacji przepisu art.37d, która eliminowałaby z grupy uprawnionych do stypendium, osoby bezrobotne ze względu na rozpoczęcie nauki w okresie poprzedzającym datę utraty statusu absolwenta. Pomimo, że ustawodawca utworzył w art.2 ustawy(w/w) słownik, składający się z szeregu definicji legalnych pojęć istotnych dla ścisłego rozumienia i interpretacji tej ustawy, to jako jedyny warunek utraty statusu absolwenta wskazany jest upływ terminu 12 miesięcy. Ustawodawca nie określa żadnej innej granicy- np. podjęcia dalszej nauki w systemie zaocznym. Skoro ustawodawca nie połączył utraty statusu absolwenta z faktem podjęcia nauki w systemie zaocznym, to brak jest podstaw do łączenia rozpoczęcia nauki przed utratą statusu absolwenta z konsekwencjami w postaci utraty uprawnień do stypendium określonego w art.37d ustawy o zatrudnieniu. Użyte w tym przepisie określenie "podjął dalszą naukę w szkole ponadpodstawowej dla dorosłych" znaczyć może w kontekście ust.2 art.37d tylko tyle, iż wolą ustawodawcy było wskazanie na sytuację, w której bezrobotny po utracie statusu absolwenta uczy się nadal. W przeciwnym razie należałoby wyraźnie określić, że uprawnienie do stypendium dotyczy wyłącznie osób, które będąc absolwentami w rozumieniu ustawy przez okres 12 miesięcy podlegały nie tylko dezaktywizacji zawodowej, ale także nie podjęły żadnej próby uzyskania innych np. wyższych kwalifikacji. Ograniczenie takie przyjęte zostało przy interpretacji art.37d przez organy I i II instancji. Wprawdzie literalne brzmienie art.37d może nasuwać po wziętą przez organy wątpliwość to jednak interpretacja w ten sposób zawężająca krąg osób uprawnionych do stypendium nie jest zgodna z celami ustawy określonymi w art.1: "Ustawa określa zadania państwa w zakresie łagodzenia skutków bezrobocia oraz aktywizacji zawodowej bezrobotnych i innych osób poszukujących pracy". Wynika stąd, iż celem świadczeń przewidzianych tą ustawą jest m.in. aktywizacja osób bezrobotnych i innych osób poszukujących pracy. Stąd przyznanie uprawnień do stypendium tylko tym spośród osób spełniających kryteria art.2 ust. l pkt l i 2 ustawy, które będąc bezrobotnymi absolwentami w ciągu 12 miesięcy w ogóle nie podjęły nauki (lub podjętą przerwały), aby rozpocząć na nowo nie przejawiły żadnej aktywności w kierunku uzyskania nowych kwalifikacji dających szansę na zatrudnienie, jest sprzeczne z celem ustawy. Sąd w pełni podziela powołany przez organ II instancji pogląd, iż art. 37d ust. l ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że bezrobotny o stypendium w nim określone ubiegać się może po utracie statusu bezrobotnego absolwenta tylko w ciągu 6 miesięcy od daty utraty tego statusu. Zauważyć jednak należy, iż autorka cytowanego w uzasadnieniu decyzji "Komentarza do ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu" (Info-Trade Gdańsk 1996)- A. K. - wyraziła pogląd, iż nie ma przeszkód, aby ze stypendium przewidzianego w art.37d ustawy, skorzystał bezrobotny, który wcześniej posiadając jeszcze status absolwenta, pobierał stypendium w okresie szkolenia lub stażu ("Świadczenia z Funduszu Pracy przysługujące osobom bezrobotnym"-"Praca i Zabezpieczenie Społeczne" 1998/3/26). Zdaniem autorki nie ma w ustawie przepisu uzależniającego nabycie prawa do stypendium w związku z kontynuowaniem nauki od nieskorzystania ze stypendium, wypłacanego na podstawie art.37a i 37b ustawy. Teza ta jest potwierdzeniem, iż systemowa wykładnia art.37d prowadzi do wniosku, że ustawodawca nie uzależnia nabycia prawa do określonego w tym przepisie stypendium od niepodejmowania przez absolwenta dalszej nauki w okresie, kiedy przysługuje mu przewidziany ustawą status absolwenta, lecz od jej kontynuacji w okresie sześciu miesięcy po utracie tego statusu. Przyjęta przez organy administracji interpretacja przepisu art.37d ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu jest sprzeczna z wynikami wykładni systemowej i celowościowej, które wobec wątpliwości wynikających z wykładni językowej, należało uwzględnić. W ustalonym przez organy stanie faktycznym odmowa przyznania stypendium nie znajdowała prawnego uzasadnienia. Podstawy takiego rozstrzygnięcia nie mógł stanowić powołany i błędnie zinterpretowany przepis art.37d ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Z tych względów należało decyzje organów obu instancji uchylić na podstawie art.145 par. l pkt1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), której zastosowanie w niniejszej sprawie oparto na treści art.97 par.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271). O przewidzianym przepisem art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określeniu zakresu w jakim uchylone decyzje nie mogą być wykonane, Sąd nie orzekł z uwagi na okoliczność, że decyzje te z istoty swojej wykonaniu nie podlegają.