II SA/Kr 3046/01

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 sierpnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie WSA : Małgorzata Brachel-Ziaja ( spr.) Renata Czeluśniak Protokolant : Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] 2001 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości skargę oddala Decyzją z dnia 24.09. 2001 r. , Nr: [....] Wojewoda [....] na podstawie art. 9a i art. 229 ustawy z dnia 21.08. 1997 r o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. Nr 46,poz 543 z 2000 r. -tekst jedn./ oraz art. 138 par l pkt. l k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania J.M. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta K. odmawiającą zwrotu części działek nr [....] i nr [....] pół. w obr [....] odpowiadających byłej parceli l.kat. [....] b. gm kat. B. Jak wynika z uzasadnienia decyzji umową sprzedaży zawartą w dniu 19.09.1966r. w trybie art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości parcela l.kat. [....] b. gm. kat. B. została nabyta od J.M. na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele dla Biura Budowy [....] w K. W dniu [....] . 1995 r. J.M. wystąpiła z wnioskiem do Urzędu Rejonowego w K. o zwrot przedmiotowej nieruchomości, podając na uzasadnienie swojego żądania , że obecnie nieruchomość ta jest wykorzystywana na inne cele niż w chwili jej wywłaszczenia, nie jest zabudowana. Decyzją z dnia 27. 11 1997 r., Nr: [....] Kierownik Urzędu Rejonowego w K. odmówił zwrotu na rzecz wnioskodawczyni części działek nr [....] i [....] położonych w obr. [....] w granicach byłej parceli l.kat. [....] . W uzasadnieniu swojej decyzji organ wskazał, że nie zachodzą podstawy do zwrotu części działek w granicach wywłaszczonej parceli z uwagi na fakt, iż stan ich zagospodarowania jest zgodny z planem realizacyjnym bazy transportowej przekazanym do akt sprawy przez użytkownika wieczystego , jak i z przedmiotem działania Spółki określonym w akcie założycielskim. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła J.M. Zarzuciła że stan nieruchomości nie wskazuje na to aby cel wywłaszczenia został zrealizowany, a decyzja w związku z tym pozostaje w sprzeczności z ustaleniami faktycznymi dokonanymi w trakcie postępowania wyjaśniającego w przedmiotowej sprawie . Decyzją z dnia 8.03.1999 r., Nr: [....] , Wojewoda [....] po rozpatrzeniu odwołania uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie organu I instancji powołując się w uzasadnieniu na treść art. 229 u.g.n. Od decyzji tej skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wniosła J.M. zarzucając m.in., że przez przewlekłość postępowania organów orzekających w sprawie zwrotu nieruchomości jej sytuacją uległa niekorzystnej zmianie w związku z wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami odmiennie regulującej kwestie związane ze zwrotem nieruchomości Poprzez wdanie się w spór kompetencyjny z Prezesem Mieszkalnictwa i zwlekaniem z wydaniem decyzji Wojewoda [....] faktycznie uniemożliwił jej dochodzenie zwrotu nieruchomości, a wydana przez niego decyzja, w postępowaniu odwoławczym zakończyła sprawę z przyczyn formalnych, bez rozpoznania jej co do istoty. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, wyrokiem z dnia 26.02.2001 r., sygn. akt. II SA /Kr 719/99 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [....] i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, iż z datą wejścia w żyjcie ustawy o gospodarce nieruchomościami, postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe, a zatem nie mogło ulec umorzeniu na podstawie art. lOSk.p.a. Przepis art. 299 u.g.n. wyłącza możliwość dochodzenia roszczenia o zwrot nieruchomości stanowiąc przesłankę negatywną, której zaistnienie prowadzi do odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości . Ponadto w stosunku do decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego NSA stwierdził, iż organ ten wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu decyzji nie dokonał ustaleń w przedmiocie zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. Nie może być zatem oceniona ta decyzją jako zgodna z prawem, a mianowicie z postanowieniem art. 69 ust. l ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. . W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezydent Miasta K. - miasta na prawach powiatu decyzją z dnia 24. 08. 2001 r., Nr: [....] , orzekł o odmowie zwrotu części działek nr [....] i nr [....] obr. [....] odpowiadających byłej parceli 1.kat. [....] b. gm.B. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji przedstawił wykaz zamian, zgodnie z którym wywłaszczona parcela weszła w skład części działek ewid. nr [....] i nr [....]. Działki te stanowią własność Skarbu Państwa i pozostają w użytkowaniu wieczystym [....] Przedsiębiorstwa [....] Sp. z o.o. w K. , a prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości. Organ I instancji ustalił, iż stan prawny nieruchomości odpowiada hipotezie art. 229 u.g.n. a w tej sytuacji roszczenie z art. 136 ust. 3 u,g,n nie przysługuje poprzedniemu właścicielowi wywłaszczonej nieruchomości i nie ma już znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy o jej zwrot, czy nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 ust. lu.g.n. O decyzji tej odwołanie wniosła J.M. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji lub jej zmiany i przyznanie prawa do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości Odwołująca się zarzuciła , że sprawa była zbyt długo załatwienia w czasie i nie została załatwiona przed wejściem w życie nowej ustawy, a więc niesłusznie została zastosowany nowy przepis. Kwestia zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia nie została zbadana. Rozpatrując odwołanie Wojewoda [....] stwierdził; iż decyzja organu I instancji jest prawidłowa i zgodna z obowiązującymi przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z postanowieniami art. 229 u.g.n. roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w w księdze wieczystej. Przepis ten odnosi się do stanów faktycznych i prawnych w jakich znalazły się wywłaszczone nieruchomości w dniu wejścia w życie nowej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nabycie prawa wieczystego użytkowania przedmiotowej nieruchomości przez [....] Przedsiębiorstwo [....] w K. (obecnie .......Sp. z o.o), nastąpiło na mocy decyzji z dnia 10.10. 1994 r., i zostało ujawnione w księdze wieczystej nr Kw [....] przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. w dniu 15. 03.1995 r. Zatem stosownie do przepisu art. 229 u.g.n. nie służy poprzedniemu właścicielowi roszczenie o zwrot działki żart. 136 ust. 3 u.g.n. W takiej sytuacji dla rozstrzygnięcie w myśl przepisu art. 229u.g.n. zwrotu nie ma znaczenia kwestia jej zbędności na cel wywłaszczenia. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca J.M. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta miasta K. Skarżąca podniosłą ,że przedmiotowa nieruchomość została nabyta z mocy prawa z dniem 5.12. 1990 r. na podstawie art. 2 ust. l ustawy z dnia 29.09. 1990 r. Więc nie miało miejsca ustanowienie tego prawa, a zatem przepis art. 229 u.g.n. nie ma w tym przypadku zastosowania gdyż odnosi się do nieruchomości na których wieczyste użytkowanie powstało nie z mocy prawa ale w wyniku roszczenia o ustanowienie użytkowania wieczystego, przewidzianego wart. 2 c ustawy z dnia 29.09. 1999 r. regulowanego obecnie w art. 204 ust. l i 6 , 205 ust. l i 208 ust. 2 u.g.n. Zrównanie ustawowego terminu "nabycie" prawa wieczystego użytkowania z ustawowym terminem "ustanowienie wieczystego użytkowania " doprowadziłoby do wyłączenia z możliwości zwrotu przeważającej większości wywłaszczonych gruntów, czyniąc przepis art 136 ust. 3 u.g.n. martwym. Przez błędną wykładnię terminu ustawowego doszło do naruszenia obowiązku przestrzegania przez organy administracyjne zasad praworządności /art. 6. i 7 k.p.a/ ,a zatem decyzja ta godzi w podstawy państwa prawnego jakim jest Rzeczpospolita Polska. Skarżąca powołała się także n a pogląd NSA rozpatrującego poprzednio sprawę, który nie stwierdził by jej żądanie o zwrot nieruchomości było bezpodstawne. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy - Wojewoda [....] wniósł o jej oddalenie i podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu swojej decyzji podniósł, że zarzuty zawarte w skardze nie wpływają na prawidłowość zaskarżonej decyzji. Wobec brzmienia przepisu art. 229 u.g.n. określającego negatywne przesłanki, których zaistnienie musi znaczyć odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości organy administracji nie są obowiązane do dokonywania ustaleń w kwestii zbędności nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 par l ustawy z dnia 30.08. 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01. 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08. 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Właściwym zatem do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Skarga nie jest zasadna. Organy l i II instancji prawidłowo zastosowały przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który wyłącza możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Przepis ten ustanawia wyjątek od zasady określonej w art 136 ust. 3 tej ustawy, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeśli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, i ma on zastosowanie do sytuacji gdy trwale rozporządzono przedmiotem wywłaszczenia na rzecz osoby trzeciej Przepis art. 229 u.g.n. stanowi iż: roszczenie o którym mowa w art. 136 ust.3 nie przysługuje, Jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. 1.01. 1998 r) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W niniejszej sprawie zachodzą kumulatywnie wymienione warunki konieczne stanowiące łącznie przesłankę negatywną zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w postaci ujawnionego do niej prawa osoby trzeciej. Bezsporne bowiem w sprawie są okoliczności, że - Wojewoda [....] decyzją z dnia 10.10. 1994 r. Nr [....] Na podstawie art. 2 ust. 1,2,3 i 9 pkt. 6 oraz art. 2 a ustawy z dnia 29.09. 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz art. par 4 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16. 03 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu /Dz. U. Nr 23,póz.977 stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5. 12. 1990 r. przez [....] Przedsiębiorstwo [....] w K. , które przekształciło się w jednoosobową spółkę Gminy Miasta K. z o o. pod nazwą "[....] Spółka z o.o." prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa w skład którego weszła przedmiotowa, wywłaszczona nieruchomość. - Prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości w dniu 15.03. 1995 r. czyli przed dniem wejścia wżycie ustawy. Skoro przytoczony wyżej przepis art. 229 u.g.n. wyłącza - expessis verbis -roszenie o zwrot nieruchomości (roszczenie nie przysługuje), to wobec stwierdzenia istnienia przesłanki negatywnej w postaci zaintabulowanego w księdze wieczystej prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej - decyzja o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest trafna. W tej sytuacji prawnej nie było potrzeby ustalania w toku postępowania o zwrot przedmiotowej nieruchomości jej zbędności na cel wywłaszczenia, i w związku z tym zarzut nie przeprowadzenia w tym zakresie postępowania nie mógł odnieść żadnego skutku. Nie mają też praktycznego znaczenia dla oceny trafności rozstrzygnięcia rozważania skarżącej dotyczące interpretacji słownictwa ustawowego z rozróżnieniem "nabycia" prawa użytkowania wieczystego (ex legę) od "ustanowienia" tego prawa. Istotą jest istnienie prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości, gdyż właśnie ono, jeśli jest ujawnione w księdze wieczystej jest " przeszkodą" do jej zwrotu. Sposób zaś nabycia tego prawa przez użytkownika wieczystego nie podlega badaniu w postępowaniu o zwrot nieruchomości. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na mocy art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako bezzasadną oddalił.