II SA/Kr 3051/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Kisiel Sędziowie NSA Grażyna Danielec (spr) AWSA Dorota Dąbek Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2005 r sprawy ze skargi D. P. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia 7 listopada 2003 r [...] w przedmiocie zmiany kategorii I uchyla zaskarżone orzeczenie II zasądza od Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej na rzecz skarżącego D. P.kwotę [...]( [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Orzeczeniem z dnia 7 listopada 2003 r. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska po rozpoznaniu w dniu [...].2003 r. odwołania st. szer. rez. D.P. od orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej Nr [...] z dnia [...] .2003 r. w sprawie uznania wyżej wymienionego za: niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju - kategoria "D" oraz braku związku rozpoznanych schorzeń ze służbą wojskową działając na podstawie art. 127 § 1 i 138 kpa w związku z § 24 ust. 4. § 30 ust. 4 oraz §§ 31 i 32 rozporządzenia MON z [...] 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 1992 r. Nr 57 poz. 278 z późniejszymi zmianami) - utrzymała zaskarżone orzeczenie w mocy. W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy stwierdził, że st. szer. rez. D. P. orzeczeniem Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej Nr [...] z dnia [...].2003 r. został uznany za niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju -kategoria .,D". Od powyższego orzeczenia odwołał się do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej, poprzez TWKL uzasadniając, że nie zgadza się z ustaleniami organu I instancji. Dowodów leczenia (w I i II instancji) nie dołączył. Organ następnie podnosi, że w związku z powstałymi wątpliwościami, co do aktualnego stanu zdrowia w aspekcie stopnia zdolności do służby wojskowej organ I instancji przeprowadził badanie własne w wyniku którego rozpoznał jak w zaskarżonym orzeczeniu (karta badań wystawiona przez TWKL dnia [...].2003 r.). Po analizie całości dostępnych dowodów skład orzekający RWKL stwierdził, że orzeczeniem TWKL Nr [...] z dnia [...].2002 r. st. szer. D.P. został uznany za niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju - kat. "D". Decyzja powyższa została utrzymana w mocy orzeczeniem RWKL Nr [...] z dnia [...].2002 r., które zainteresowany zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyrokiem Ośrodka Zamiejscowego NSA z dnia [...].2003 r. (sygn. akt [...]) skarga w części dotyczącej określenia zdolności do czynnej służby wojskowej została oddalona. Następnie organ podnosi, że w aktualnie wdrożonym postępowaniu orzeczniczym st. szer. rez. P. D. domaga się przyznania kategorii zdolności "A" motywując to subiektywną opinią o wyleczeniu ułomności, która była przyczyną uznania go za niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju. Orzekany nie przedłożył jednak żadnych dowodów, że taki zwrot w stanie zdrowia wystąpił mimo, że pouczenie o konieczności dostarczenia dokumentacji medycznej znalazło się na skierowaniu wystawionym przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień. RWKL badając odwołanie stwierdza jednoznacznie, że wykazana w obiektywnym badaniu radiologicznym wada kręgosłupa pod postacią kręgozmyku trzonu kręgu Ls w stosunku do SI o 7 mm jest wadą utrwaloną, niemożliwą do wyleczenia metodami zachowawczymi. Powoduje ona w sposób oczywisty upośledzenie sprawności ustroju w aspekcie zdolności do czynnej służby wojskowej, gdyż związane z nią obciążenia fizyczne zagrażają powiększeniem kręgozmyku. Następstwem takiej sytuacji jest wystąpienie kolizji przesuniętego trzonu kręgu z korzeniami nerwowymi oraz wystąpienie nieodwracalnych następstw ze strony układu nerwowego. Jedyną metodą, powiada organ, wyleczenia kręgozmyku jest leczenie operacyjne polegające na trwałej stabilizacji przesuniętego trzonu kręgu. W rozpatrywanym przypadku tylko podjęcie leczenia operacyjnego, usuwające przyczynę istniejącej ułomności może dać szansę na pozytywną kwalifikację co do zdolności do czynnej służby wojskowej. W aktualnym stanie brak jest merytorycznych podstaw zaspokojenia roszczenia strony. Na powyższe orzeczenie skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł D.P. Skarżący podniósł, że nie zgadza się z ustaleniami organu II instancji, twierdzi, że jest zdrowy, gdyż wykonane przez niego badania nie potwierdziły rozpoznanego schorzenia. Podniósł nadto, iż wnosił o ponowne przebadanie go przez organ II instancji, co nie zostało wykonane. W odpowiedzi na Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska wniosła ojej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w motywach zaskarżonej decyzji. W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), z mocy z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) do rozpoznania skargi wniesionej przed l stycznia 2004 r. właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd Administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego, nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi (art. 3 § 1 i art. 134 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Jak to wynika z przepisów art.23 pkt 2 i art.26 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1992r. nr 4 poz. 16 z późn. zm.), treścią orzeczenia komisji lekarskiej jest określenie zdolności poborowego do czynnej służby wojskowej i ustalenie kategorii zdolności. Zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art.26 ust.3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rada Ministrów miała określić, w drodze rozporządzenia, skład, tryb powoływania i postępowania oraz terminy urzędowania powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich oraz zasady przeprowadzania badań lekarskich. Z kolei na podstawie delegacji przewidzianej art.26 ust.4 ustawy, Minister Obrony Narodowej miał określić kategorie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz zasady zaliczania do poszczególnych kategorii. Zgodnie zaś z przepisami rozporządzenia wykonawczego z dnia 10.VI. 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 57 poz. 278) czynności komisji lekarskiej obejmują badania lekarskie poborowego i określenie jego stanu zdrowia a następnie ustalenie jego zdolności do czynnej służby wojskowej przez zakwalifikowanie go do odpowiedniej kategorii zdrowia na podstawie przesłanek szczegółowo określonych w rozporządzeniu i załączniku do niego wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej według wykazu chorób i ułomności, stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. (Dz. U. Nr 57 poz.278 z późn. zm.). Jak wynika z § 10 ust.2 rozporządzenia wykonawczego z dnia 6 marca 2000 r., komisja lekarska dokumentuje badanie stanu zdrowia poborowego w księdze orzeczeń lekarskich, w której odnotowuje się wyniki badania poborowego, wyniki badań specjalistycznych ora informacje, które wynikają z zaświadczeń lekarskich i innych dokumentów przedstawionych przez poborowego. Komisje lekarskie są organami administracji publicznej w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż wykonują zadania z zakresu administrowania rezerwami osobowymi do celów powszechnego obowiązku obrony (art.5 § 2 pkt 3 kpa w zw. z art. 1 pkt 2 kpa). Orzeczenie komisji określające zdolność poborowego do służby wojskowej jest niewątpliwie aktem skierowanym do adresata na zewnątrz układu organów administracji, wywołującym określone skutki prawne dla konkretnie oznaczonego podmiotu prawnego, skoro z ustaleniem stanu zdrowia poborowego i określeniem jego zdolności do służby wojskowej łączy się bezpośrednio obowiązek obrony i wynikający z niego obowiązek odbycia służby wojskowej. Wynika to wyraźnie z przepisu art. 4 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, który łączy powstanie tego obowiązku między innymi z przesłanką zdrowia (por. wyrok NSA z dnia 28.X.1992 r. sygn. Sa/Wr ONSA 1994/1/23). Powyższe wskazuje, że orzeczenia komisji lekarskich w tych sprawach są decyzjami administracyjnymi. To z kolei sprawia, że do postępowania przed komisjami lekarskimi stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2.03.2000 r. w sprawie komisji lekarskich i komisji poborowych oraz wynagradzania za udział w ich pracy (Dz. U. Nr 16 poz.205) oraz rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10.VI.1992 r. nie stanowią wyłącznej regulacji postępowania. Rozporządzenie z dnia 6 marca 2000 r. w rozdziale o trybie postępowania komisji lekarskich nie zawiera przepisów dotyczących wymogów jakim powinno odpowiadać uzasadnienie orzeczenia. Dlatego też uzasadnienie orzeczeń komisji lekarskich winno odpowiadać przesłankom określonym w art.107 kpa. W myśl tego przepisu uzasadnienie decyzji zawierać musi wskazanie dowodów, na których organ się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie orzeczenia nie zawierające wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, szczególnie w razie zaistnienia rozbieżności rozpoznań wynikających z dokumentów poborowego i wynikami badań wykonanych na zlecenie organów wojskowych, jest wadliwe. Konieczność sporządzenia szczegółowego uzasadnienia (z pominięciem w tym miejscu wymogów określonych w art. 107 kpa) wynika również ze specyfiki rozstrzygnięć w tych sprawach. Pamiętać bowiem należy, że orzeczenie jest skierowane do strony, nie mającej z reguły wiedzy medycznej, a jego legalność ocenia Sąd, który również wiadomości specjalnych w dziedzinie medycyny nie posiada. Kontrola Sądu nie może zatem dotyczyć poprawności samej konkluzji komisji co do rozpoznania lekarskiego, ale z natury rzeczy sprowadza się do zbadania poprawności postępowania organu i oceny jego rozumowania poprzedzającego ustalenie rozpoznania. Wreszcie wskazać należy na treść przepisu art.75 kpa. Statuuje on otwarty system środków dowodowych, nie przyznając żadnemu z wymienionych dowodów pierwszeństwa czy wyższej rangi. Z normy tej wynika doniosła konsekwencja. Jeżeli organy administracji przyjmą za podstawę rozstrzygnięcia badania własne, obowiązane są do podania przyczyn nieuwzględnienia pozostałych dowodów. Wobec powyższego kognicja sądu administracyjnego obejmuje sprawdzenie prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia poborowego, a w szczególności czy badania stanu zdrowia były wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności poborowego do służby wojskowej była zgodna z przepisami w sprawie zasad określania, zdolności do czynnej służby wojskowej. Obowiązkiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest również dokonanie oceny zgodności uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia z wymogami art. 107 kpa. Przenosząc dotychczasowe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że skarżący w odwołaniu wnosił o wezwanie go na Komisję organu II instancji, gdyż chciał przedstawić dokumenty leczenia, z których wynika, iż jest zdrowy. Organ odwoławczy nie wezwał skarżącego, jak też nie wezwał go o przedłożenie dokumentów, o których skarżący mówi w odwołaniu. Uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 1 ustawy przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. l ustawy o NSA w zw. z art. 97 § 2 powołanej ustawy przepisy wprowadzające.