II SA/Kr 3107/01

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 grudnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Tadeusz Woś Sędziowie AWSA : Janusz Kasprzycki Kazimierz Bandarzewski / spr. / Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Kierownika Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia 3 sierpnia 2001r. Nr [ ] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Kierownika Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącej J.M. kwotę 10 / dziesięć / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. J.M. w dniu [.....] marca 1998r. złożyła do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego z powodu deportowania do pracy przymusowej w III Rzeszy Niemieckiej, przewidzianego w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, póz. 395), zwanej dalej w skrócie ustawą o świadczeniu pieniężnym. We wniosku tym (mającym formę kwestionariusza) podano dwa okresy pracy przymusowej: na od maja 1941 do lipca 1942 oraz na ostatniej stronie w formie opisu - od maja 1941 r. do kwietnia 1945r. Do wniosku dołączono opinię Stowarzyszenia Ofiar Wojny stwierdzające udowodnienie okresu pracy świadczenia przez skarżącą pracy przymusowej od maja 1941 do lipca 1942 w miejscowości G., powiat M. Do wniosku dołączono także kopie dokumentów niemieckich, potwierdzające fakt wywiezienia J.M. na przymusowe roboty do Niemiec w okresie od [....] maja 1941 r. do [....] lipca 1942r. Dokumenty te otrzymała skarżąca po zwróceniu się do LNS z podaniem o potwierdzenie przebywania na robotach przymusowych w okresie od [....] kwietnia 1940r. do [....] maja 1945r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 21 maja 1999r. uznał prawo skarżącej do świadczenia pieniężnego za okres od czerwca 1941 r. do lipca 1942r., a za pozostały okres odmówił przyznania tego świadczenia. W uzasadnieniu organ ten wyjaśnił, że nie zaliczył miesiąca maja 1941 r., ponieważ ustawa o świadczeniu pieniężnym umożliwia przyznanie świadczenia za pełny miesiąc, a skarżąca rozpoczęła pracę przymusową od [....] maja 1941 r. (akta, karta nr 16). Decyzję tą odebrała córka skarżącej w dniu [....] maja 1999r. (akta, karta nr 15}. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został wniesiony w dniu [....] czerwca 2000r. '(akta, karta nr 18 i 24). Skarżąca wyjaśniła pomyłkę popełnioną w pierwotnie złożonym w dniu [....] marca 1998r. kwestionariuszu, a dotyczącą błędnie podanej informacji o zmianie obywatelska w czasie II wojny światowej i wyjaśniła, że przez cały okres okupacji pracowała przymusowo w miejscowości L. Prace przymusowe wykonywała w okresie od [....] kwietnia 1940r. do [....] maja 1945r. Wniosek ten zawiera również wyjaśnienie, zgodnie z którym skarżąca przeprasza za nie wniesienie wniosku w terminie, uzasadniając to swoją chorobą oraz brakiem pomocy kogokolwiek, kto byłby w stanie jej pomóc. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w dniu 3 sierpnia 2001 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 pkt 2 lit. a i art. 4 ust. 1,2 i 4 ustawy o świadczeniu pieniężnym, utrzymał w mocy swoją decyzję i wyjaśnił, że skarżąca udowodniła jedynie okres 14-miesięcznej pracy przymusowej. Zaliczenie pełnego miesiąca i\pca 1942r. wynikało z faktu, że do zakończenia tego miesiąca pracy przymusowej skarżącej brakowało tylko 7 dni, a przy tym pracę przymusową J.M. rozpoczęła w trakcie miesiąca maja 1941 r., który to miesiąc w ogóle nie był - jako "niepełny" - zaliczony do okresu pracy przymusowej będącej podstawą przyznania świadczenia. Decyzje tą otrzymała skarżąca w dniu [....] sierpnia 2001 r. (akta, karta nr 37). Na powyższą decyzję w dniu [....] sierpnia 2001 r skargę wniosła skarżąca, uznając zaskarżoną decyzję za niesprawiedliwą. W skardze zarzucono organowi administracyjnemu ustalenie stanu faktycznego w sposób pozbawiony logiki. Wynikało to stąd, iż w ocenie samej skarżącej w okresie II wojny światowej nie wywożono ludzi do pracy przymusowej tylko na okres 14 miesięcy, ale na okres całej wojny. Skarżąca wskazała, iż pracowała przymusowo w Niemczech do końca II wojny światowej, mimo że nie otrzymała potwierdzenia aż tak długiego okresu tej pracy (akta sprawy, karta nr 2). W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. W całości powtórzono i podtrzymano argumentację zawartą w obu decyzjach w tej sprawie, akcentując brak dokumentów potwierdzających pracę skarżącej w okresie przed majem 1941 r. i po lipcu 1942r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarżąca J.M. wniosła skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 3 sierpnia 2001 r. Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Wojewódzkie sądy administracyjne w ramach kontroli nad działalnością organów administracji publicznej, uprawnione są do badania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zobowiązany jest do zbadania, w trakcie postępowania administracyjnego prowadzonego w tej sprawie nie doszło do naruszenia obowiązujących wówczas przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania. Sąd nie jest przy tym związany granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, iż w trakcie postępowania "odwoławczego", zainicjowanego wnioskiem strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kierownik Urzędu w istotny sposób naruszył przepisy prawa proceduralnego. Decyzję l-instancyjną w tej sprawie wydano w dniu 21 maja 1999r., doręczając ją skarżącej w dniu [....] maja 1999r. (akta sprawy, karta nr 15). Decyzja l instancyjna zawiera prawidłowe pouczenie co do sposobu i terminu złożenia wniosku o ponowne załatwienie sprawy. Na tą decyzję skarżąca złożyła wniosek o ponowne załatwienie sprawy dopiero w dniu [....] czerwca 2000r, a więc po upływie prawie 1 roku od końca 14-dniowego terminu do złożenia wniosku. Data nadania przesyłki zawierającej wniosek o ponowne załatwienie sprawy wynika z wyraźnego stempla pocztowego (akta, karta nr 18). Sama skarżąca w swoim wniosku przyznała, iż nie dochowała terminowi do złożenia wniosku i przeprosiła za to, uzasadniając swoją zwłokę chorobą oraz brakiem pomocy ze strony innych osób (akta sprawy, karta nr 24). Mimo tak oczywistego faktu przekroczenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kierownik Urzędu w ogóle nie zajął się kwestią naruszenia ustawowego 14-dniowego terminu do złożenia wniosku. W żadnym zakresie, jak i w żaden sposób nie rozstrzygano prośby o ewentualne przywrócenie terminu do złożenia wniosku. Należy natomiast zauważyć, że Kierownik Urzędu, pomimo złożenia wniosku po terminie i braku przywrócenia tego terminu -rozstrzygał ponownie merytorycznie sprawę, nie znajdując podstaw do zmiany bądź uchylenia swojej poprzedniej decyzji. Takie działanie w tej sprawie organu administracyjnego narusza wprost art. 129 § 2 k.p.a. w związku z art. 127 § 3 k.p.a., określający termin do wniesienia odwołania (oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) na 14 dni od daty otrzymania decyzji. Stanowi również naruszenie art. 58 i 59 k.p.a., które to artykuły regulują instytucję przywrócenia terminu do dokonania przez stronę określonej czynności, którą niewątpliwie jest również złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W tej sprawie obowiązkiem Kierownika Urzędu było w pierwszej kolejności rozstrzygnięcie - w drodze postanowienia - wniosku strony o przywrócenie na jej rzecz terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dopiero po ewentualnym wydaniu postanowienia o sprawie przywrócenia terminu, Kierownik Urzędu miał obowiązek merytorycznego rozpatrzenia tego wniosku. Ani przepisy k.p.a., ani przepisy innych procedur administracyjnych nie znają instytucji przywracania terminu do dokonania określonych czynności w ramach postępowania administracyjnego w sposób domniemany, lub przez samą stronę. Jeżeli zaś sam organ miał wątpliwość co do złożenia przez stronę wniosku (prośby) o przywrócenie jej terminu na złożenie środka odwoławczego, należało tą okoliczność wyjaśnić. Mając na uwadze powyższe okoliczności, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt c P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku, ponieważ stwierdzono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. ponownie rozpatrując sprawę, Kierownik Urzędu powinien w pierwszej kolejności rozstrzygnąć kwestię przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a dopiero po ewentualnym wydaniu postanowienia w sprawie przywrócenia tego terminu - przeprowadzić postępowanie merytoryczne i zakończyć sprawę w drodze decyzji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącej od organu, który wydał zaskarżoną decyzję, zwrot kosztów postępowania. W niniejszej sprawie zwracane koszty postępowania obejmują kwotę uiszczonego wpisu.