II SA/Kr 3109/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA (del.) Piotr Lechowski spr. Sędziowie WSA Halina Jakubiec NSA (del.) Wiesław Kisiel Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi U. Z. na decyzję Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia 24 listopada 2003 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej objętej ochroną danych osobowych postanawia - skargę odrzucić - Dnia [...] 2003 r., U. Z. zaznaczając, że jest radcą Gminy [...], wystąpiła do Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...], o udostępnienie w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, takiej informacji w formie odpowiedzi na następujące pytania : 1. Czy załączone zaświadczenie lekarskie, dotyczące Wójta Gminy [...] E. Z. nie jest sprzeczne z dokumentacją znajdującą się w ZUS-ie, na podstawie której nabył prawo do stałej renty? 2. Na sesji Rady Gminy E. [...] poinformował radnych, że był w ZUS-ie i ZUS pozwolił mu pracować. Czy jest to prawdą? Jeżeli tak, to kto w ZUS-ie udzielił takiej informacji i czy są jakieś dokumenty to potwierdzające? 3. Dlaczego [...] ZUS przyznał E. Z. prawo do stałej renty skoro jest zdrowy i zdolny do pracy jako wójt? Na sesji powiedział nam, że jest tak zdrowy, że może pracować za dwóch. Czy ludzie zdrowi mogą mieć, zgodnie z prawem, przyznane stałe renty? 4. Kiedy E. Z. zawiesił świadczenie rentowe z tytułu trwałej niezdolności do pracy? Czy zawieszając je przedstawił w ZUS-ie załączone zaświadczenie i poinformował, że jest osobą zdrową, zdolną do pracy? 5. Czy po uzyskaniu informacji, że E. Z. to człowiek zdrowy, orzecznik ZUS podjął jakieś kroki w celu doprowadzenia do zgodności dokumentacji ZUS ze stanem faktycznym? 6. Czy w przypadku podejrzenia o świadome wieloletnie wyłudzanie nienależnych świadczeń krakowski ZUS występuje do prokuratury o zbadanie sprawy? Jeżeli tak, to dlaczego w tym przypadku do tej pory, mimo licznych sygnałów, tego nie uczyniono? 7. Czy osoba, która orzekała w sprawie E. Z. jest nadal pracownikiem ZUS? 8. Czy po zakończeniu kadencji, ewentualnej rezygnacji lub odwołaniu z funkcji wójta, E. Z. będzie mógł świadczenie odwiesić i pobierać dalej rentę z tytułu trwałej niezdolności do pracy? Przy wniosku przedłożono kserokopię zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego zdolność do pracy na stanowisku wójta, ubiegającego się o nie. kandydata. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] , decyzją z dnia [...] .2003 r. Nr [...], odmówił udostępnienia informacji "dotyczącej stanu zdrowia Wójta Gminy [...]", a wobec wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, kolejną decyzją z dnia [...].2003 r. odmówił udostępnienia informacji publicznej dotyczącej stanu zdrowia Wójta Gminy [...] . Powołując jako podstawy decyzji przepisy art. 5 ust. 1 i art. 16 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm.), w uzasadnieniu decyzji napisano, że w zakresie informacji określonych wnioskiem, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. Nr 101, poz. 926) oraz ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.). Wskazując na przepisy art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych, zajęło stanowisko, że dane o stanie zdrowia objęte są zakazem przetwarzania, które w rozumieniu art. 7 pkt 2 ustawy stanowi także udostępnianie danych, a nie zachodzą okoliczności, określone przepisem art. 27 ust. 2 ustawy, w których przetwarzanie tych danych, a więc i ich udostępnianie jest dopuszczalne. Zdaniem Dyrektora Oddziału ZUS żądana informacja co do osoby Wójta Gminy [...] obejmuje dane należące do katalogu tzw. danych wrażliwych, a osoba której dotyczą nie wyraziła zgody na och udzielenie, zaś przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie stanowią wy starczającej podstawy do ich udzielenia. Wskazano, że równocześnie z podjęciem tej decyzji odmownej, pismem z dnia [...] 2003 r. Nr [...] , udzielono U. Z, odpowiedzi na wniosek w części dotyczącej zasad funkcjonowania systemu orzekania o niezdolności do pracy. W uzasadnieniu decyzji wskazano również na ustawę o systemie ubezpieczeń społecznych jako akt stosownie do przepisu art. 79 tej ustawy, obejmujący tajemnicą służbową Zakładu indywidualne dane uzyskane przez Zakład od ubezpieczonych oraz płatników składek, oraz, że przepis art. 50 ust. 3 i 4 ustawy określa krąg podmiotów, którym udostępniane mogą być dane zgromadzone na koncie ubezpieczonego i koncie płatnika składek. Konkludując Dyrektor Oddziału ZUS uznał, że udostępnianie żądanych danych mogło spowodować lub narazić na naruszenie : "chronione dane osobowe ubezpieczonego" oraz tajemnicę służbową ZUS i pouczył o prawie do wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniosła U. Z.. Skargę oparto na zarzucie naruszenia przepisów art. 5 ust. 2, art. 6 ust. 1 pkt 2 Lit d i pkt 3 Lit. d oraz art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, oraz na zarzucie "braku związku sentencji i uzasadnienia decyzji, z wnioskiem z dnia [...].2003 r. w sprawie udostępnienia informacji publicznej". Przytaczając treść żądanych pismem z dnia [...].2003 r. pytań, skarżąca, stoi na stanowisku, iż nie zawierały one żądania udzielenia informacji dotyczących stanu zdrowia wymienionego z imienia i nazwiska Wójta Gminy [...], a udzielona w formie pisma z dnia [...] .2003 r. znak [...] , informacja skarżącej nie zadowala. Opisując przyczyny społecznego zainteresowania, kwestią zdolności do pracy Wójta Gminy [...] , który przyznał, że pobierał świadczenie rentowe, lecz jego wypłatę zawiesił, skarżąca, wskazując na przepis art. 26 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. nr 113, poz. 984 ze zm.), podnosiła, że wskutek orzeczenia trwałej niezdolności do pracy w trybie określonym w przepisach o emeryturach i rentach, mandat wójta wygasa. Z tych przyczyn uznawała za istotną problematykę poruszoną wnioskiem o udzielenie informacji publicznej/ Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w [...] , w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skarga wniesiona została do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie przed dniem 1 stycznia 2004 r. Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) - zwanej dalej ustawą - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą, przy czym w myśl art. 134 § 1 rozstrzygając w granicach danej sprawy nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną. Stosownie do przepisu art. 58 § 1 pkt 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wprawdzie skarżącą pouczono, o służącym jej prawie do złożenia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednakże przepis art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198), stanowi, że podmiotowi, któremu odmówiono prawa dostępu do informacji publicznej ze względu na wyłączenie jej jawności z powołaniem się na ochronę danych osobowych, prawo do prywatności oraz tajemnicę inną niż państwowa, służbowa, skarbowa lub statystyczna, przysługuje prawo wniesienia powództwa do sądu powszechnego o udostępnienie takiej informacji. Powyższa regulacja wskazuje, że żądanie udostępnienia informacji publicznej, której odmówiono z powołaniem na wyłączenie jej jawności przepisami o ochronie danych osobowych, nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sprawa taka należy do sądu powszechnego - sądu rejonowego (art. 22 ust. 1 in fine i ust. 3). Pierwszą zatem kwestią jest ocena, czy zawarte w piśmie skarżącej z dnia [...].2003 r. żądanie dotyczyło udzielenia informacji publicznej i jaki był jej przedmiot. Ocenę tę niewątpliwie utrudnia sposób sformułowania pytań, połączonych z komentarzem, wymagających odpowiedzi ocennych (czy ... nie jest sprzeczne..., czy jest prawdą ...), lub czynności wyjaśniających (...kto udzielił Wójtowi informacji..., czy orzecznik podjął kroki itp.). Wbrew stanowisku skarżącej jednak, przynajmniej niektóre pytania (1, 3, 4 i 5), dla odpowiedzi na nie wymagają udzielenia informacji, opartej na sięgnięciu do dokumentacji o stanie zdrowia Wójta. Za uzasadnione uznać należy zatem stanowisko ZUS, iż sformułowane żądanie udzielenia informacji publicznej dotyczyło osoby Wójta Gminy [...] , a udzielenie na pytania 1, 3, 4 i 5 pełnej odpowiedzi musiało by bazować na danych ZUS o stanie zdrowia. Z kolei pytania 2, 6, 7 i 8 są tylko następstwem założenia przez pytającą, że nie było przesłanek do przyznania Wójtowi świadczenia rentowego. Przepis art. 5 ust. 1 ustawy wyraża generalną zasadę, iż prawo do informacji publicznej nie ma charakteru bezwzględnego, wskazując, iż o zakresie i zasadach tego ograniczenia decydują przepisu o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Do przepisów takich należy niewątpliwie ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tj. Dz. U. z 2002 r., Nr 101, poz. 926 z późn. zm.). w myśl art. 1 ust. 1 której, każdy ma prawo do ochrony dotyczących go danych osobowych. Danymi osobowymi, w świetle art. 6 ust. 1 ustawy są wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej. Ustawa o dostępie do informacji rozróżnia pomiędzy wyłączeniem jawności informacji publicznej z powołaniem na ochronę danych osobowych, a ograniczeniem tej jawności z uwagi na prawo do prywatności, zawężając - w odniesieniu do tej drugiej sytuacji - zakresu tego ograniczenia względem informacji o osobach pełniących funkcje publicznej (art. 22 ust. 1 i art. 5 ust. 2). Istotnie, zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. Nr 113, poz. 984 z późn. zm.), wygaśnięcie mandatu wójta następuje wskutek orzeczenia trwałej niezdolności do pracy w trybie określonym w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Informacja zatem, czy względem osoby pełniącego funkcję wójta orzeczono trwałą niezdolność do pracy w powyższym trybie, co ma konsekwencje na płaszczyźnie wykonywanych funkcji organu samorządu, ma charakter informacji publicznej. Odmowa udzielenia takiej informacji, z powołaniem na ochronę danych osobowych, wyłącza sprawę spod kognicji sądu administracyjnego, co do badania zasadności przesłanek tej odmowy. Należy stwierdzić, iż skarżącej udzielono informacji publicznej pismem z dnia 24.11.2003 r. na zadane pytania, w takim zakresie w jakim informacja oderwana była od danych osobowych Wójta Gminy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w świetle przepisu art. 4 ust. 1 pkt 5, niewątpliwie należy do kręgu podmiotów, które nie będąc organami władzy, obowiązane są do udzielenia informacji publicznej. W związku z powyższym do rozstrzygnięć tych podmiotów w przedmiocie żądania udzielenia informacji publicznej zastosowanie ma tryb określony art. 17 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, a w szczególności zawarte w ust. 2 zd. II tego artykułu odesłanie do przepisów dotyczących odwołania w kpa. Zaskarżona decyzja z dnia [...].2003 r., zapadła w następstwie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i prawidłowym rozstrzygnięciem winno być bądź to utrzymanie w mocy decyzji z dnia [...] .2003 r., bądź też jej uchylenie i wydanie decyzji nowej. Taki też ma charakter zaskarżona decyzja, gdyż dnia [...].2003 r. udzielono skarżącej informacji publicznej lecz w zakresie oderwanym od osoby Wójta Gminy [...]. Udzielenie informacji publicznej jest czynnością techniczną i nie wymaga decyzji. Z tych przyczyn powyższe uchybienie nie ma doniosłości prawnej, dla oceny przesłanek dopuszczalności skargi. Wprawdzie jako drugą podstawę odmowy powołano przepisy o tajemnicy służbowej ZUS, co samo w sobie nie wyłącza sądowoadministracyjnej kontroli decyzji odmawiającej na tej podstawie informacji, jednakże nawet brak przesłanek do odmowy udzielenia informacji z powołaniem na tajemnicę służbową zakładu, nie niweczy pierwszej przesłanki, rzutującej na właściwość sądu powszechnego do rozpatrzenia sprawy. Jest oczywiste, że przepis art. 79 ma treść zawężoną co do danych uzyskiwanych od ubezpieczonego oraz płatników składek, a tajemnica służbowa Zakładu, w rozumieniu ustawy z dnia 22 stycznia 1999 o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. Nr 11, poz. 95 z późn. zm.), określona jest przepisem art. 2 pkt 2 tej ustawy. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).