II SA/Kr 3143/02

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 maja 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie : NSA Joanna Tuszyńska (spr.) NSA Anna Szkodzińska Protokolant : Agata Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2006 r. sprawy ze skargi J.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 14 października 2002 r. Nr [...] w przedmiocie renty socjalnej I uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II zasądza na rzecz skarżącej J.G. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. kwoty 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania IISA/Kr 3143/02 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...].08.2002r, wydaną na podstawie art. 11 pkt l , art.27 a ust. l, art.43 ust.l ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990r (tekst jednolity Dz.U. z 1998r Nr 64 oiz.414 z późn.zm. oraz art.104 kpa , Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. odmówił J.G. przyznania pomocy finansowej w postaci renty socjalnej. W uzasadnieniu decyzji podał , że zgodnie z art.27 a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej renta socjalna przysługuje m.in. osobie pełnoletniej , całkowicie niezdolnej do pracy z powodu inwalidztwa powstałego przed ukończeniem 18 roku życia. J.G. jest co prawda osobą pełnoletnią , całkowicie niezdolną do pracy, lecz zgodnie z orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w O. , została zaliczona do I grupy inwalidzkiej w dniu [...].08.1992r, czyli wtedy, kiedy miała 54 lata. Zgodnie z oświadczeniem J.G. , nie posiada ona wcześniejszych orzeczeń o zaliczeniu jej do jednej z grup inwalidów , które mogłoby potwierdzić, że jej inwalidztwo powstało przed ukończeniem 18 roku życia. W odwołaniu od tej decyzji J.G. podniosła, że w cytowanym przez organ orzeczeniu podano , że inwalidztwo istniało przed 1.04.1992r. Zarzuciła, że organ nie ustalił , od jakiej daty istniało inwalidztwo. Dlatego decyzja jest przedwczesna , gdyż brak orzeczenia w zakresie ustalenia daty inwalidztwa nie został uzupełniony. Decyzją z dnia [...] października 2002r znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , na podstawie art. 138 § l pkt l kpa , utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazało , że zgodnie z orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej do Sprawa Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia [...]1992r inwalidztwo odwołującej się istniało przed 1.04.1992r. Jest to inwalidztwo spowodowane stanem narządu wzroku. Oznacza to , że inwalidztwo powstało przed 55 rokiem życia J.G. Kolegium podniosło, że w aktach znajduje się podpisana przez odwołującą się notatka, z której wynika, że pierwszy raz przed komisją lekarską J.G. stawała w 1992r. Dlatego też uznano , że J.G. nie posiada wcześniejszych orzeczeń lekarskich potwierdzających jej inwalidztwo. Wyjaśniło również, że podstawą przyznania pomocy finansowej w postaci renty socjalnej są obowiązujące dokumenty składane przez wnioskodawcę, a przyznanie renty socjalnej następuje w sposób ściśle określony w przepisach prawa. Kolegium stwierdziło również, że organ I instancji winien rozważyć możliwość udzielenia skarżącej innej pomocy , np. zasiłku stałego wyrównawczego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na tę decyzję J.G. wniosła o jej uchylenie , podnosząc , że jej inwalidztwo powstało przed ukończeniem 18 roku życia , że odwoływała się od orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej , a organy nie zbadały jej dokumentacji medycznej i nie przesłuchały świadków. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie , podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art.97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Zgodnie z treścią art.3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania , nie będąc przy tym związanym granicami skargi / art. 134 ustawy/. W myśl przepisu art.27 a ust. l ustawy o pomocy społecznej w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu inwalidztwa powstałego przed ukończeniem 18 roku życia, niezależnie od dochodu, z zastrzeżeniem ust. 4a i 5. Stosownie do przepisu art.36 ustawy do postępowania w sprawie świadczeń pomocy społecznej, z wyjątkiem przyznawanych na podstawie umów, o których mowa w art. 24 ust. 2 i art. 33c ust. 3, mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego ze zmianami wynikającymi z niniejszej ustawy. Zwrot "mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego ze zmianami wynikającymi z niniejszej ustawy" oznacza, że przepisy k.p.a. stosuje się w sposób bezpośredni, a odstępstwa od ogólnych rozwiązań zawiera ustawa o pomocy społecznej. Zauważyć należy , że podstawą ustaleń organu była notatka sporządzona w dniu 30.07.2002r - k.[...] akt administracyjnych. Po pierwsze , w notatce podano , że J.G. w dniu 17.07.2002r złożyła wniosek w sprawie wydania ponownego orzeczenia o niepełnosprawności. W związku z tym stwierdzić należy , że organ winien zawiesić postępowanie na podstawie art.97 § l pkt 4 kpa. Stosownie do tego przepisu organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnienie wstępne w rozumieniu przepisu art. 97 § l pkt 4 kpa to okoliczność warunkująca (bądź jeden z warunków) rozstrzygnięcie merytoryczne w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, przy czym ocena tego zagadnienia należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ wydanie decyzji w danej sprawie jest przedwczesne. Po drugie, podstawą sporządzenia notatki przez pracownika organu administracyjnego jest art. 72 k.p.a., który stanowi, że czynności organu administracyjnego, z których nie sporządza się protokołu, a które mają znaczenie dla sprawy lub toku postępowania, utrwala się w aktach w formie adnotacji podpisanej przez pracownika, który dokonał czynności. Zgodnie z art. 67 § l k.p.a. organ administracyjny sporządza protokół z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, chyba że czynność została w inny sposób utrwalona na piśmie. Zatem, skoro wypowiedź skarżącej była istotna dla rozstrzygnięcia, to należało utrwalić jaw formie protokołu. Niedopuszczalne było utrwalenie jej w formie adnotacji podpisanej przez pracownika organu, gdyż w takiej formie mogą być utrwalone czynności, które mają znaczenie dla sprawy lub toku postępowania, nie zaś czynności postępowania, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przepisy k.p.a. o protokołach mają zastosowanie w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej. Ustawa ta nie zawiera odmiennych przepisów regulujących przesłuchanie strony lub utrwalanie czynności procesowych w formie protokołów. Wprowadza ona jedynie w zakresie postępowania dowodowego szczególny dowód, jakim jest wywiad środowiskowy. Z kolei , zgodnie z przepisem art.43 ust.6 ustawy świadczenia pieniężne pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Stosownie do delegacji ustawowej zawartej w ustępie 6a tego przepisu wydane zostało rozporządzenie określające rodzaje dokumentów wymaganych do przyznania renty socjalnej. Rozporządzeniem tym jest rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 września 2001 r. w sprawie wywiadu środowiskowego (rodzinnego) oraz rodzajów dokumentów wymaganych do przyznania renty socjalnej. W myśl przepisu § 10 rozporządzenia do przyznania renty socjalnej, o której mowa w art. 27a ustawy, wymagane są następujące dokumenty: 1) dowód osobisty, 2) decyzja organu rentowego przyznającego rentę lub emeryturę z ubezpieczenia społecznego albo orzeczenie komisji do spraw inwalidztwa i zatrudnienia wydane przed dniem l września 1997 r. lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wydane przez zespół do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności, 3) zaświadczenie gimnazjum, szkoły ponadgimnazjalnej, szkoły ponadpodstawowej, szkoły wyższej lub jednostki prowadzącej studia doktoranckie stwierdzające, że osoba ubiegająca się o rentę socjalną w okresie powstania inwalidztwa powodującego całkowitą niezdolność do pracy uczęszczała do jednej z tych szkół albo była uczestnikiem studiów doktoranckich lub odbywała aspiranturę naukową, 4) oświadczenie osoby ubiegającej się o rentę socjalną, że nie jest uprawniona do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem renty rodzinnej, 5) oświadczenie osoby ubiegającej się o rentę socjalną, że nie otrzymuje wynagrodzenia z tytułu pracy i nie prowadzi działalności gospodarczej, albo zaświadczenie, o którym mowa w § 7 pkt 4 i 5, oraz oświadczenie, o którym mowa w § 7 pkt 13. W przedłożonych aktach administracyjnych znajduje się jedynie wniosek skarżącej o przyznanie renty socjalnej i kserokopia wypisu z orzeczenia komisji lekarskiej z dnia [...].08.1992r. Organy nie ustaliły nawet , czy orzeczenie to jest ostateczne. W aktach brak jest również dowodu , by skarżąca była wzywana o uzupełnienie dokumentów wymaganych przy wniosku o przyznanie renty socjalnej. Organ pomocy społecznej, mając na uwadze art. 43 ust. 6 ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej powinien określić zakres dokumentacji wymagającej ewentualnie uzupełnienia, wzywając stronę do jej przekazania. Zaniechanie tego obowiązku narusza naczelną zasadę postępowania wyrażoną w art.9 kpa , stanowiącym , iż organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zważywszy , że organ wydający znajdujące się w aktach orzeczenie lekarskie już nie istnieje , tym bardziej skarżąca winna być szczegółowo poinformowana , jakie dokumenty winna złożyć. Stosownie do treści art. 145 § l pkt a i c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też , na podstawie powołanego wcześniej przepisu i art. 135 ustawy orzeczono jak w punkcie I wyroku . O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 ustawy.