II SA/Kr 3148/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia: NSA Krystyna Kutzner Sędziowie : WSA Halina Jakubiec ( spr.) WSA Elżbieta Kremer Protokolant: Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2005 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia 10 października 2002 r., Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnego świadczenia -skargę oddala- Wojewoda [...] decyzją z dnia 10 października 2002 r. [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] lipca 2002 r. [...] wydaną po wznowieniu postępowania objętego postanowieniem z dnia [...].10.2001 r., w wyniku którego organ pierwszej instancji uchylił następujące decyzje: - z dnia [...].11.2000 r., którą z dniem [...].11.2000 r. uznano A. B. za osobę bezrobotną, - z dnia [...].11.2000 r., która z dniem [...].11.2000 r. przyznała A. B. zasiłek przedemerytalny, - z dnia [...].11.2000 r., którą pozbawiono w/wym. statusu osoby bezrobotnej w związku z nabyciem prawa do zasiłku przedemerytalnego. Równocześnie tą samą decyzją (utrzymaną w mocy przez Wojewodę) organ pierwszej instancji orzekł o: - odmowie uznania A. B. za osobę bezrobotną z dniem [...].11.2002 r. z powodu pobrania przez skarżącą świadczenia rehabilitacyjnego, - odmowie przyznania A. B. prawa do zasiłku przedemerytalnego od [...].11.2000 r., - uznaniu pobranego przez A. B. zasiłku przedemerytalnego za okres od [...].11.2000 r. do [...].08.2001 r. za nienależnie pobrane świadczenia z Funduszu Pracy, - obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za w/wym. okres w łącznej kwocie brutto [...] zł [...] gr. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] podzielając argumentację organu pierwszej instancji wskazał na następujące okoliczności: W dniu [...].09.2001 r. Grodzki Urząd Pracy w K. otrzymał decyzję ZUS z dnia [...].09.2001 r. przyznająca A. B. świadczenie rehabilitacyjne za okres od dnia [...].11.2000 r. do dnia [...].04.2001 r. Z tego względu doszło do wznowienia z urzędu postępowania w sprawach zakończonych wyżej opisanymi jako uchylone decyzjami, objętych postanowieniem o wznowieniu postępowania z dnia [...].10.2001 r. Decyzja Prezydenta Miasta K., która wskutek tego wznowienia zapadła w dniu [...].10.2001 r. została uchylona przez organ odwoławczy w dniu [...].02.2002 r. z uwagi na proceduralne uchybienia przepisowi art. 107 § 1 kpa. W wyniku ponownego postępowania organ pierwszej instancji wydał decyzję w dniu [...].07.2002 r., opisaną na wstępie. Odwołanie od tej decyzji wniesione przez A. B. dotyczy rozstrzygnięcia nakazującego zwrot nienależnie pobranego świadczenia. Skarżąca w odwołaniu nie kwestionuje zwrotu pobranego zasiłku przedemerytalnego za okres od [...].11.2000 r. do [...].04.2001 r., gdyż za ten okres wypłacano jej świadczenie rehabilitacyjne. Nie zgadza się natomiast z obowiązkiem zwrotu pobranego zasiłku przedemerytalnego od [...].05.2001 r. do [...].08.2001 r. podnosząc, że nie jest w stanie zwrócić kwoty przypadającej za ten okres. W ocenie Wojewody [...] rozpatrującego odwołanie A. B., w dniu rejestracji tj. [...].11.2000 r. w GUP w K. nie istniały żadne powody, dla których organ miałby odmówić uznania skarżącej za osobę bezrobotną i przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. Jednakże składając do Sądu Okręgowego w K. odwołanie od decyzji ZUS orzekającej odmowę przyznania świadczenia rehabilitacyjnego powinien liczyć się z możliwością pozytywnego dla niej rozstrzygnięcia tej sprawy, a tym samym z konsekwencjami jakie niosłoby takie rozstrzygnięcie w zakresie jej statusu jako osoby bezrobotnej. Przepis art. 2 ust.1 pkt 2 lit "c" ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 Nr 6 poz. 56 z późn. zm.) stanowi, że bezrobotnym w rozumieniu ustawy jest osoba nie zatrudniona, nie wykonująca pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia (...), zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania powiatowym urzędzie pracy, jeżeli nie nabyła (m. innymi) prawa do świadczenia rehabilitacyjnego. W związku z nowym stanem faktycznym stworzonym przyznaniem prawa do świadczenia rehabilitacyjnego na okres od [...].11.2000 r. do [...].04.2001 r. skarżąca w dacie rejestracji tj. [...].11.2000 r. nie spełniało przesłanek do uzyskania statusu osoby bezrobotnej, a tym samym nie mogła nabyć prawa do zasiłku przedemerytalnego. Z tego też powodu pobrana kwota zasiłku przedemerytalnego stanowi świadczenie nienależne w rozumieniu art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy w/w. Przepis ten jako nienależne określa świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. W ocenie organu taka właśnie sytuacja zaistniała w przypadku skarżącej w związku z przyznanym jej w wyniku postępowania odwoławczego świadczeniem rehabilitacyjnym. Z uwagi na brak uprawnienia do zasiłku przedemerytalnego w momencie rejestracji w dniu [...].11.2000 r. zwrotowi podlega kwota wypłacona za cały okres pozostawania w ewidencji w GUP, w tym również za okres od [...].05.2001 r. do [...].08.2001 r. pomimo, że w tym czasie świadczenie rehabilitacyjne nie było już wypłacane. Nabycie uprawnień do zasiłku za ten okres byłoby możliwe gdyby doszło do powtórnej rejestracji, co jednak nie miało miejsca. Należy nadmienić, iż realizując dyspozycję art. 9 kpa organ odwoławczy pouczył A. B. o treści art. 28 ust. 8 ustawy o zatrudnieniu przeciwdziałaniu bezrobociu, w myśl którego "starosta może w szczególnie uzasadnionych przypadkach odroczyć, rozłożyć na raty lub po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia całość lub część nienależnie pobranego świadczenia" informując, że może zwrócić się z takim wnioskiem do Starosty. W skardze wniesionej na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. B. wniosła o uchylenie zaskarżonej jako niezgodnej z prawem. Nie wskazując przepisu, którego dotyczy zarzut naruszenia prawa skarżąca podniosła, że na dzień rejestracji w GUP w K. nie miała przyznanego przez ZUS żadnego świadczenia pieniężnego z tytułu ubezpieczeń społecznych. W związku z brakiem środków do życia i pogarszającym się stanem zdrowia zgłosiła się w GUP w K. celem uzyskania prawa do zasiłku przedemerytalnego. Równocześnie wniosła do Sądu Okręgowego w K. odwołanie od niekorzystnej decyzji ZUS. W dniu [...].07.2001 r. zapadł wyrok zobowiązujący organ rentowy do wypłaty świadczenia rehabilitacyjnego za okres wsteczny tj. od [...].11.2000 r. do [...].04.2001 r. O zaistniałej sytuacji powiadomiła GUP w K., następstwem czego była decyzja o zwrocie całego wypłaconego zasiłku przedemerytalnego. Tymczasem przyznane świadczenie rehabilitacyjne obejmowało wyłącznie okres do [...].04.2001 r. Zdaniem skarżącej nie zostały spełnione warunki uzasadniające żądanie zwrotu wypłaconego zasiłku przedemerytalnego, gdyż w tym czasie gdy został on wypłacony nie zaistniały żadne okoliczności powodujące ustanie prawa do jego pobierania. Ponadto skarżącą powołała się na trudną sytuację osobistą związana z samotnym wychowywaniem uczącego się syna oraz pogarszającym się stanem zdrowia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko i wniósł o jej oddalenie. W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153 poz. 1270), sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed tym dniem i nie zostały zakończone, z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę — Prawo o ustrojów sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.), podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wprawdzie w okresie rejestracji przyznania statusu osoby bezrobotnej A. B. nie miała ustalonego prawa do świadczenia rehabilitacyjnego, gdyż datą z jaką nastąpiło ustalenie uprawnień - w drodze postępowania przed Sądem Okręgowym w K., jest data uprawomocnienia się wyroku, jednakże treść tego wyroku jest równoznaczna z potwierdzeniem faktu, iż w okresie od [...].11.2000 r. do [...].04.2001 r. skarżąca była faktycznie niezdolna do pracy (choć rokowała odzyskanie tej zdolności). Wystąpienie o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego było ze strony skarżącej deklaracją braku zdolności do pracy, a wyrok Sądu Okręgowego to potwierdził. W tych okolicznościach trafnie organy administracyjne przyjęły, iż doszło do ujawnienia nowej okoliczności faktycznie istniejącej w dniu wydania decyzji o przyznaniu statusu osoby bezrobotnej, a nie znanej organowi , który wydał decyzję. Sytuacja ta odpowiada dyspozycji przepisu art. 145 § 1 pkt 5 kpa, który przyjęto jako podstawę wznowienia postępowania. Zdolność do pracy i gotowość do podjęcia zatrudnienia jest jednym z warunków koniecznych określonych art. 2 ust. 1 pkt 2 lit "c" ustawy zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, warunkujących przyznanie statusu !osoby bezrobotnej. Skarżąca tej podstawowej przesłanki nie spełniała, a występując o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego niewątpliwie musiała liczyć się z tym faktem. Decyzja o przyznaniu statusu osoby bezrobotnej zawierała odpowiednie pouczenie dotyczące ustawowej regulacji warunkującej uznanie za osobę bezrobotną, a także o skutkach pozostawania w sytuacji braku gotowości do pracy ( w okresie krótszym niż 30 dni). Przyznanie zasiłku przedemerytalnego jest uzależnione, zgodnie z treścią art. 37 j ustawy w/w od uprzedniego przyznania statusu bezrobotnego. Uchylenie decyzji z dnia [...].11.2000 r. o przyznaniu zasiłku dla bezrobotnych i pozbawienia z tego powodu statusu bezrobotnego jest konsekwencją uchylenia decyzji z dnia [...].11.2000 r. uznającej A. B. z osobę bezrobotną. Postępowanie w przedmiocie uznania pobranego świadczenia za nienależne o orzeczenia obowiązku zwrotu stanowi kwestę odrębną i niezależną od postępowania wznowionego, w którym doszło do uchylenia wyżej opisanych decyzji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5.10.2000 r. III RN 20/00 OSNP z 2001/403). Przepis art. 28 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu stanowi samodzielną podstawę prawną do wydania przez właściwy organ decyzji stwierdzającej obowiązek zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych (lub innego świadczenia wypłaconego z Funduszu Pracy), jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o okolicznościach powodujących utratę prawa do jego pobierania. Istotą rozstrzygnięcia skargi jest zatem ocena czy organ administracji prawidłowo dokonał pouczenia. Warunek ten, od którego zależy obowiązek zwrotu, zdaniem Sądu został bez wątpienia spełniony, gdyż decyzje z dnia [...].11.2000 r. i [...].11.2000 r. wskazują na skutki związane z brakiem zdolności do pracy i gotowości podjęcia zatrudnienia, jak i na skutki nabycia uprawnienia do świadczenia rehabilitacyjnego. Pouczenie to jest wystarczająco jasne, czego skarżąca nie kwestionuje, domagając się wyłącznie zwolnienia z obowiązku zwrotu pobranego zasiłku przedemerytalnego za okres od ustania prawa do świadczenia rehabilitacyjnego do nabycia uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy tj. od [...].05.2001 r. do [...].08. 2001 r. Jednakże żądanie to w tym postępowaniu nie może być uwzględnione. Fakt, iż skarżąca wyczerpała okres na jaki uzyskała prawo do świadczenia rehabilitacyjnego nie daje podstaw do sanacji faktu wadliwego z przyczyn niezależnych od organu ustalenia uprawnień będących podstawą wypłaty nienależnego świadczenia. Skarżąca nie poinformowała organu o tym, że dochodzi przed sądem powszechnym uprawnień do świadczenia rehabilitacyjnego, pomimo że była poinformowana, iż nabycie uprawnień do świadczenia wyklucza przyznanie statusu osoby bezrobotnej, a w konsekwencji wyklucza także nabycie uprawnień do jakichkolwiek świadczeń przewidzianych ustawą o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Sąd nie stwierdził w postępowaniu przed organami uchybień mogących mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Organy prawidłowo oceniły zaistniały stan faktyczny oraz zastosowały właściwe przepisy. Z tego względu skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.