II SA/Kr 317/00

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 stycznia 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Sędziowie NSA : Anna Szkodzińska Joanna Tuszyńska ( spr. ) Protokolant : Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] 2004r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Wojewody z dnia [...] 1999r. Nr [...] w przedmiocie zezwolenia na wejście w teren nieruchomości I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. stwierdza, że zaskarżony akt nie może być wykonywany; III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego M. H. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. II S A/Kr 317/00 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [....]1997r , na podstawie art.70 ust. 1 i 2 oraz art.73,74,75 ustawy z dnia 29.04.1985r o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. z 1991rnr30 poz. 127 z późn.zm./ oraz art.104 kpa ,Wójt Gminy w M. z upoważnienia Kierownika Urzędu Rejonowego w K: 1. Zezwolił [....] Okręgowemu Zakładowi Gazownictwa w T. na wejście w teren nieruchomości położonej w D. , oznaczonej jako działka nr .... , stanowiącej własność M.H. 2. Określił , że wejście na tę nieruchomość polegać będzie na przeprowadzeniu przez nią urządzeń podziemnych gazociągu wysokiego ciśnienia relacji [....]. 3. Zobowiązał przy tym [....] Okręgowy Zakład Gazownictwa w T. jako inwestora budowy gazociągu do wypłacenia właścicielowi przedmiotowej działki odszkodowania z tytułu obniżenia jej walorów użytkowych. 4. Odszkodowanie to inwestor wypłaci właścicielowi zajętej działki w terminie 30 dni od daty zakończenia na niej robót związanych z instalowaniem gazociągu. W uzasadnieniu decyzji podano, że została ona wydana na postawie prawomocnej decyzji z dnia 8.09.1997r o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla tej inwestycji. Z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy M. i oględzin działki wynika , że na linii projektowanego gazociągu stanowi ona grunt rolny , aktualnie łąkę. Zgodnie z planem , w strefie bezpieczeństwa tj. na szerokości 15m od osi gazociągu nie wolno budować obiektów kubaturowych , sadzić drzew i krzewów. Prowadzone z właścicielem negocjacje w sprawie uzyskania jego zgody na przeprowadzenie przez działkę nr ..... gazociągu nie dały rezultatu. Odszkodowanie zostanie wypłacone przez inwestora , po jego ustaleniu przez rzeczoznawcę. W odwołaniu M.H. zarzucił , że decyzja jest dla niego krzywdząca i ogranicza jego prawo własności. Podał, że właściwą formą załatwienia sprawy byłoby dokonanie wywłaszczenia części jego działki. Odszkodowanie będzie bowiem jednorazowe , a ograniczenia własności będą trwałe. Podniósł, że negocjacje przeprowadzono w sposób niewłaściwy. Nadto zarzucił , że decyzja nosi datę [....] .1997r , ale została nadana stronom dopiero w 1998r , kiedy to organ wydający decyzję nie miał już prawa podejmowania tego rodzaju decyzji, /art.124 ust. l ustawy z dnia 21.08.1997r o gospodarce nieruchomościami/. Dlatego tez wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Odwołanie to nie zostało przez M.H. podpisane. Decyzją z dnia [....] .1999r znak [....] Wojewoda S. , na podstawie art.138§1 pkt 2 kpa w związku z art.124 ust. 1 , 2 , 3 , 4 , 6 i 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 115 poz.741 ze zm./ , po rozpoznaniu odwołania M.H. , utrzymał zaskarżoną decyzję w pkt 1 oraz 2 oraz uchylił zaskarżoną decyzję w punktach 3 i 4 i w tym zakresie orzekł o zobowiązaniu wnioskodawcy - [....] Okręgowego Zakładu Gazownictwa w T. do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po przeprowadzeniu sieci gazowej i wypłaty odszkodowania na rzecz właściciela nieruchomości Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego będzie niemożliwe lub na skutek zrealizowanej inwestycji zmniejszy się wartość nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji wskazano , że stosownie do przepisu art.70 ust. 1 ustawy z dnia 29.04.1985r o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomościach, zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej /.../ wymaga zezwolenia rejonowego organu rządowej administracji ogólnej. Wydanie zezwolenia powinno być poprzedzone negocjacjami z właścicielem nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie wymienionych prac. Brak zgody właściciela na udostępnienie nieruchomości uzasadnia wszczęcie niniejszego postępowania /art.73 ustawy/. Za straty wyrządzone na skutek jej zajęcia i działań podejmowanych na nieruchomości , właścicielowi nieruchomości w myśl art.74 przysługiwałoby od jednostki, której udostępniono nieruchomość, odszkodowanie. W przypadku , gdy nieruchomość została udostępnioną na podstawie w/w zezwolenia odszkodowanie ustala się w postępowaniu administracyjnym w formie odrębnej decyzji. W związku z tym , że organ rozpatrujący odwołanie obowiązany jest z urzędu uwzględnić zmiany przepisów prawa materialnego , jakie zaszły po wydaniu decyzji przez organ I instancji , stwierdzono , że wejście w życie nowej ustawy z dnia 21.08.1997r o gospodarce nieruchomościami nie spowodowało zasadniczych zmian , które miałyby wpływ na zasadność udzielonego zezwolenia. Wszczęcie niniejszego postępowania w świetle art.124 ustawy o gospodarce nieruchomościami również uzależnione jest od braku zgody właściciela na udostępnienie nieruchomości w celu założenia i przeprowadzenia urządzeń służących do przesyłania płynów , gazów , pary i energii elektrycznej. Zgodnie z art.124 ust.4 ustawy na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4. Zgodnie z tym przepisem odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Organ odwoławczy stwierdził , że z powyższych przepisów wynika , że odszkodowanie może być ustalone dopiero po zakończeniu przedmiotowych prac. Fakt nie powołania w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji art.70 ust.3 ustawy z dnia 29.04.1985r jest spowodowany tym , że przepis ten miałby zastosowanie tylko w przypadku gdyby na skutek budowy urządzenia nieruchomość nie mogła być racjonalnie wykorzystywana na cele dotychczasowe i jego zastosowanie następuje w odrębnym postępowaniu wyłącznie na wniosek właściciela nieruchomości bądź za jego zgoda. Odpowiednikiem tego przepisu w ustawie o gospodarce nieruchomościami jest art.124 ust.5. W skardze z dnia [....] 2000r na powyższą decyzję , wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego , M.H. zarzucił naruszenie przepisów postępowania , w szczególności art.8 , 12 § 1 , 35 , 75 i 77 kpa , nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla sprawy , dowolną i wybiórczą ocenę dowodów. Podtrzymał zarzuty odwołania o naruszeniu prawa własności , nieprawidłowym przeprowadzeniu negocjacji. Nadto podniósł, że nieruchomość nie będzie mogła być wykorzystywana jak obecnie, bowiem nie będzie mógł wykorzystywać pokładów torfu znajdujących się w miejscu przebiegu gazociągu i dalej zalesiać swojej działki. Dlatego też art.124 ust.4 nie może znaleźć zastosowania, gdyż dotyczy on sytuacji, gdy istnieje chociaż minimalna szansa na to, że nieruchomość może być przywrócona do stanu poprzedniego. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podała , że zgodnie z art.233 ustawy z dnia 21.08.1997r sprawy wszczęte , lecz nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. 1.01.1998r , prowadzi się na podstawie jej przepisów. Postępowanie było prowadzone w zgodzie z tą ustawą i przepisami kpa. Zaskarżona decyzja nie narusza również przepisów Konstytucji , gdyż art. 21 pkt 2 ustawy zasadniczej dopuszcza wywłaszczenie na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Jest oczywistym, że budowa gazociągu, zaopatrującego mieszkańców K. i okolicznych wsi w gaz , jest celem publicznym. Niezasadny jest również zarzut skarżącego o ograniczeniu możliwości wykorzystania przedmiotowej nieruchomości na skutek przeprowadzenia gazociągu. Przepisy ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym stanowią, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest przepisem gminnym , określającym lokalne warunki zasady i standardy kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu. Zgodnie z tą ustawą przekwalifikowanie na działkę budowlaną może być przedmiotem odrębnego przekwalifikowania przez gminę. Jak wynika ze zgromadzonych w sprawie dokumentów przedmiotowa działka w części przeznaczonej pod budowę gazociągu jest gruntem rolnym i przeprowadzenie tego gazociągu nie spowoduje zmiany jej charakteru ani możliwości wykorzystania. Zgodnie z przepisem art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają, rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art.3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi / art.134 ustawy/. Stosownie do treści art.145 § 1 ustawy, Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Podnieść należy , że postępowanie odwoławcze zostaje uruchomione przez czynność procesową strony, jaką jest wniesienie odwołania. Aby jednak wywołała ona skutek prawny, musi spełniać określone wymagania co do treści, formy, terminu i trybu jej dokonania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznanie za odwołanie pisma nie podpisanego przez osobę wnoszącą odwołanie powoduje, że organ II instancji bez podstawy prawnej wystąpił w charakterze organu odwoławczego. W tej sytuacji decyzja organu II instancji jest dotknięta wadą nieważności wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. /por. wyrok NSA z dnia 18.05.1994 r, sygn. S A/Gd 2365/93, POP 1997/3/627. W niniejszej sprawie organ odwoławczy rozpoznał odwołanie od decyzji organu i instancji nie podpisane przez odwołującego się. Dlatego też, na podstawie art.145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art.156 § 1 pkt 2 kpa, należało orzec jak w punkcie pierwszym wyroku. Orzeczenie zawarte w punkcie drugim sentencji oparto na przepisie art.152 ustawy. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 ustawy.