II SA/Kr 3171/01
WyrokWSA w Krakowie2004-10-12
Skład orzekający: Wiesław Kisiel, Bożenna Blitek, Elżbieta Kremer
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o wymeldowaniu może zostać wydana, gdy podstawą prawną jej wydania był przepis, który następnie został uznany za niezgodny z Konstytucją?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, ponieważ podstawą ich wydania był przepis (art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych), który został następnie stwierdzony jako niezgodny z Konstytucją wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Wskutek tego orzeczenia przepis ten utracił moc obowiązującą, a potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu nie może być uznane za istotną okoliczność do zameldowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi E. R. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta odmawiającą wymeldowania T. B. z pobytu stałego. Skarżąca zarzuciła, że T. B. od listopada 1999 r. nie mieszka w lokalu, co potwierdzają różne dowody, a organ administracyjny naruszył art. 10 § 1 kpa, przesłuchując świadków poza rozprawą. Organy obu instancji uznały, że T. B. nie utracił uprawnień do przebywania w lokalu, mimo że nie posiadał samoistnych uprawnień, a jego ojciec, najemca lokalu, nie cofnął mu tych pochodnych uprawnień.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody wraz z poprzedzającą ją decyzją Prezydenta Miasta i zasądził od Skarbu Państwa na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Kisiel Sędziowie WSA Bożenna Blitek sprawozdawca WSA Elżbieta Kremer Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2004 r sprawy ze skargi E. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia 20 września 2001 r, Nr: [...] w przedmiocie wymeldowania I uchyla zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji, II zasądza od Skarbu Państwa – Wojewody [...] na rzecz skarżącej E. R. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Decyzją z dnia 20.09.2001r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].2001 r. Nr [...] odmawiającą wymeldowania T. B. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w [...].
Na uzasadnienie decyzji podano, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 1984r. Nr32, poz. 174 z późn.zm.), albowiem T. B. nie utracił uprawnień do przebywania w spornym lokalu. Organy obu instancji podały, że co prawda T. B. nie posiada samoistnych uprawnień do przebywania w lokalu, ale posiada pochodne, bowiem najemca lokalu, jego ojciec nie cofnął mu tych uprawnień, a nawet sprzeciwia się wymeldowaniu syna, a fakt posiadania uprawnień wyklucza możliwość wymeldowania. Organ II instancji zaznaczył, że z akt sprawy nie wynika, by T. B. opuścił lokal, a wynika, że robił remont i przez jakiś czas przebywała tam jego żona. Organ I instancji podniósł natomiast, że według oświadczeń T. B. w lokalu tym, co prawda - przez pewien czas nikt nie mieszkał, bowiem przebywał on w areszcie a jego ojciec za granicą, nie mniej stwierdził, że w nim przebywa i prowadzi remont.
Z decyzją tą nie zgodziła się E. R. będąca administratorką i właścicielką budynku wnosząc o jej uchylenie i zarzuciła, że podobnie jak we wniosku o wymeldowanie oraz w odwołaniu do organu II instancji udowadniała, że T. B. od listopada 1999r. nie mieszka w przedmiotowym lokalu, co kilkakrotnie potwierdzili dzielnicowy podczas kontroli dyscypliny meldunkowej, komornicy i urzędnicy skarbowi, że wcześniej przebywał dokonując bezprawnych i bez wiedzy właścicieli przeróbek jak wyburzenie pieca grzewczego, a od początku roku 2000 nikt w tym lokalu nie mieszka choćby dlatego, że zakład energetyczny wyłączył dopływ prądu do lokalu. Podała też, że T. B. zamieszkuje wraz z żoną w jej lokalu pod adresem zalegającym w aktach, a także, że organ administracyjny przesłuchał św. T. i J. B. a także H. O. poza rozprawą, co uniemożliwiło udział skarżącej w postępowaniu, co jest sprzeczne z art. 10 par. 1 kpa.
W odpowiedzi na skargę z dnia [...].2002r. organ administracyjny wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji i podkreślił, że T. B. nie utracił uprawnień do lokalu, a nadto, że przedmiotowy lokal nie został opuszczony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona
Z akt wynika, że istotnie organ administracyjny przesłuchał świadków poza rozprawą uniemożliwiając udział skarżącej w postępowaniu, a tym samym naruszył art. 10 par. 1 kpa. Dla przyjęcia przez organ faktu zamieszkiwania przez T. B. w spornym lokalu decydujące znaczenia miało oświadczenie samego zainteresowanego a nie szereg dowodów zalegających w aktach świadczących o opuszczeniu lokalu od co najmniej listopada 2000r. przez T. B. takich jak pismo na [...] Komisariatu Policji [...] Miasto o oświadczeniu żony T. B., że mąż mieszka z nią pod adresem ul. [...], wyłączenie prądu w spornym lokalu przez zakład energetyczny, informacje dzielnicowego przeprowadzającego kontrolę dyscypliny meldunkowej, komorników czy urzędników skarbowych, a wreszcie zeznania świadków J. P. na [...], czy H. O. na [...]. Wszystko to świadczy, że fakt zamieszkiwania T. B. w spornym lokalu jest co najmniej wątpliwy i winien być wyjaśniony w sposób nie budzący żadnych wątpliwości przy zebraniu pełnych informacji na ten temat i właściwej ocenie zebranych dowodów. Zdaniem Sądu - należy mieć na względzie to, że ewidencja ludności służy wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. W szczególności niedopuszczalne i nieskuteczne jest nadużywanie instytucji zameldowania w celu osiągnięcia rezultatu mieszczącego się w granicach innej sprawy, której przedmiotem jest uprawnienie do zajmowania lokalu, a z treści akt należy wnioskować, że o takie uprawnienie chodzi T. B. (w/g wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy z dnia 3 czerwca 2003r. - SA/Bd 1242/2003).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że po wydaniu zaskarżonej decyzji ostatecznej Trybunał Konstytucyjny wydał 27.05.2002r wyrok (K 20/01, OTK-A 2002/3/34), którym stwierdził, że art.9 ust.2 cyt. ustawy o ewidencji ludności jest niezgodny z Konstytucją. Wskutek tego orzeczenia art.9 ust.2 cyt. ustawy utracił moc obowiązującą z dniem 19.06.2002r. i w konsekwencji potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu nie może być uznane za okoliczność istotną do zameldowania. Art. 9 ust. 2 cyt. ustawy obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanowił m.in., że przy zameldowaniu na pobyt stały należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie.
Podstawą prawną zaskarżonej decyzji był nie tylko art. 15 ust.2 cyt. ustawy mówiący m.in., że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art.9 ust.2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, ale również art.9 ust.2 tej ustawy. Skoro podstawą do wydania decyzji przez organy administracyjne obu instancji był przepis, którego niekonstytucyjność została stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego to uznać należy, że zachodzą podstawy z art. 145a par. 1 kpa do wznowienia postępowania w sprawie i zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji podlegają uchyleniu zgodnie z art. 145 par. 1 pkt 1b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz.U. nr 153, poz. 1270) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.).
Mając powyższe na względzie - Sąd na mocy powołanych wyżej przepisów orzekł jak w pkt I wyroku.
Na mocy art. 97 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę (...) (Dz.U. nr 153, poz. 1271) w związku z art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368) orzeczono o kosztach jak w pkt. II wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło