II SA/Kr 318/06

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 11 października 2007r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. L. o ustanowienie adwokata oraz zwolnienie od kosztów sądowych w formie opłaty kancelaryjnej należnej za sporządzenie uzasadnienia do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 sierpnia 2007r. sygn. akt II SA/Kr 318/06 oddalającego skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] wydane w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia p o s t a n a w i a I. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącej adwokata z urzędu, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. W dniu [...] października 2007r. G. L. złożyła wniosek o ustanowienie adwokata oraz o zwolnienie od kosztów sądowych w formie opłaty kancelaryjnej należnej za sporządzenie uzasadnienia do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 sierpnia 2007r. sygn. akt II SA/Kr 318/06 oddalającego skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] wydane w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu, z uwagi na trudną sytuację finansową i brak środków finansowych na uiszczenie należnych kosztów sądowych i kosztów ustanowienia zastępstwa procesowego. Wskazuje, iż jest emerytką, inwalidą I grupy, niezdolną do samodzielnej egzystencji. Jedynym źródłem utrzymania wnioskodawczyni jest emerytura wraz dodatkiem pielęgnacyjnym. Skarżąca ponosi znaczne koszty utrzymania i leczenia. Podnosi ponadto, iż ze względu na ograniczone zdolności poruszania się, nie jest w stanie sama reprezentować swoich praw przed sądem. Zdaniem Sądu, wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie . Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Utrzymuje się z emerytury wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w kwocie 770,81 zł. Ze względu na zły stan zdrowia, ograniczone możliwości poruszania się, nie ma możliwości podjęcia dodatkowej pracy zarobkowej. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżąca posiada dom z 1911 roku o pow. 72 m2 wymagający remontu oraz nieruchomość rolną o pow. 1,87 ha, która – jak oświadcza skarżąca – leży odłogiem i nie jest uprawiana ze względu na zły stan zdrowia wnioskodawczyni. Strona skarżąca nie wykazuje żadnych cennych przedmiotów ruchomych ani oszczędności. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie natomiast z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie posiada jakichkolwiek środków koniecznych do uiszczenia kosztów, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. W ocenie Sądu skarżąca wykazała w sposób skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść zarówno kosztów sądowych ani kosztów ustanowienia adwokata z urzędu. W ocenie Sądu, przy aktualnej wysokości dochodów wnioskodawczyni, przy równoczesnym wykazaniu dużych kosztów utrzymania i leczenia skarżąca nie jest w stanie bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu ponieść zarówno kosztów sądowych jak i kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Skarżąca, jak wynika z akt sprawy, jest osobą starszą, schorowaną, o niewielkich dochodach. Ze względu na stan zdrowia znaczną część dochodów zmuszona jest przeznaczać na zakup leków i leczenie. Dochody ze świadczenia emerytalnego nie pozwalają na poczynienie oszczędności. W obecnej sytuacji nie jest ona zatem w stanie ponieść zarówno kosztów sądowych jak i kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku w swoim utrzymaniu. Zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt. 2 cyt. ustawy regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek zaś utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W ocenie Sądu, skarżąca wykazała skutecznie, iż wskazane szczególne okoliczności w jej sytuacji rodzinnej i majątkowej zaistniały i uzasadniają zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243, art. 244, art. 245, art. 246 w zw. z art. 173, art. 175 i art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ).