II SA/Kr 3182/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Niecikowski (spr.) Sędziowie NSA Joanna Tuszyńska WSA Piotr Głowacki Protokolant Joanna Kłos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi Z. L., A. R., M. L. na decyzję Wojewody z dnia 19 listopada 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu l instancji, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących kwotę 30 zł. (trzydzieści złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia z dnia [...].05.2002 r. (znak: [...]) Starosta K., działając na podstawie art. 136 ust.3 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. nr. 115 poz. 741 z późn.zm.- obecnie tj. Dz.U. z 2004 r. nr. 261 poz. 2603 z późn.zm.-zwaną dalej ustawą o gospodarce nieruchomościami) orzekł o odmowie zwrotu części działki nr [...] położonej w C. gm. L. w granicach wywłaszczonej parceli gruntowej l.kat. [...] o pow. 0,1394 ha na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela a mianowicie: Pana P. L., Pani Z. L., Pani M. L. i Pani A. R.. Odwołanie P. L., Z. L., M. L. i A. R. nie zostało uwzględnione i Wojewoda, decyzją z dnia 19.11. 2002 r. (znak: [...]) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje, podnosząc w uzasadnieniu co następuje: 1/ parcela gruntowa l.kat. [...] o pow. 0,1394 ha została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Urzędu Gminy L. o wywłaszczeniu nieruchomości położonych w gm.kat. C. i odszkodowaniu z dnia [...].06.1979 r. (nr [...]), na cele eksploatacji kruszywa, zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny, wydaną przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Budownictwa i Architektury w K. z dnia [...].06.1967 r. (znak: [...]). Wywłaszczona nieruchomość stanowiła własność Z. L., na podstawie Aktu Własności Ziemi Nr [...] wydanego w dniu [...].07.1978 r. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla Krakowa - Krowodrzy w K. z dnia [...].11. 1987 r., sygn. akt [...] spadek po zmarłej Z. L. nabyli na podstawie ustawy : P. L., M. L., Z. L. i A. L. zamężna R.. 2/ wnioskowana do zwrotu parcela l.kat. [...] odpowiada w aktualnej ewidencji gruntów części działki nr [...] o pow.28,0937 ha. Dalej ustalono, iż decyzją Urzędu Wojewódzkiego w K. z dnia [...].06.1998 r. (Nr [...]) stwierdzono nabycie z mocy prawa z dniem 5.12. 1990 r. przez K. Zakłady Eksploatacji Kruszywa w K. prawa użytkowania wieczystego gruntu, stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w C. gmina L. obejmującego między innymi parcelę l.kat. [...] o pow. 0,1394 ha obj. Kw [...]. Z kolei umową zamiany zawartą w formie aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia [...].06. 1998 r. K. Zakłady Eksploatacji Kruszywa w K. przeniosły prawo użytkowania wieczystego nie zabudowanych działek, w tym również części działki nr [...] w skład, której weszła parcela l.kat. [...] na rzecz Gminy L., w zamian za co Gmina L. przeniosła na rzecz wyżej wymienionych Zakładów własność nie zabudowanej działki nr [...] położonej w C. gm. L. 4/ w celu ustalenia aktualnego sposobu zagospodarowania wnioskowanej do zwrotu parceli l.kat. [...] organ I instancji przeprowadził w dniu [...].07.2001 r. rozprawę administracyjną, połączoną z oględzinami przedmiotowej działki. Na podstawie oględzin ustalono, iż część przedmiotowej parceli od strony parceli l.kat. [...], stanowiącej obecnie część działki nr [...] wraz z częścią parceli l.kat. [...] stanowi teren zamknięty ogrodzeniem z siatki metalowej na słupkach, bez podmurówki. Na gruncie usytuowane są ponadto dwie pakamery metalowe, szafy energetyczne, studnia. Pozostała część parceli l.kat. [...] stanowi teren płaski przechodzący w skarpę, opadającą w kierunku zbiornika wodnego. 5/ materialnoprawną podstawę do orzekania o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stanowi przepis art. 136 ust. l i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie jest dopuszczalny zwrot nieruchomości, której właścicielem aktualnie, w czasie rozpatrywania wniosku o zwrot, nie jest Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, jak również nie jest dopuszczalny zwrot nieruchomości, która wprawdzie jest własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, lecz zostało na niej ustanowione prawo użytkowania wieczystego. Nieruchomość, o zwrot której ubiegają się skarżący, stanowi własność Skarbu Państwa i do dnia 30 czerwca 1998 r. znajdowała się w użytkowaniu wieczystym K. Zakładów Eksploatacji Kruszywa w K. - które to użytkowanie powstało z mocy prawa. A skoro powstało użytkowanie wieczyste przeto niedopuszczalne jest podjęcie decyzji o zwrocie nieruchomości, jeżeli zostało na niej ustanowione prawo wieczystego użytkowania. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożył P. L. (a po jego śmierci podtrzymały ją jego spadkobierczynie Z. L., M. L. i A. R.). Nie precyzując żądania skargi zarzuca ona, że "po zakończeniu eksploatacji kruszywa działki zostały zwrócone Gminie.", a skoro nie mogą być użyte na inny cel niż określony w decyzji winny być zwrócone. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga w sprawie niniejszej została złożona przed dniem 1.01.2004 r. Zgodnie jednak z art. 97 § l ustawy z dnia 30.08.2002 r., Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 - w skrócie p.o.p.s.a.). Skarga jest uzasadniona bowiem dokonana w trybie art. l § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r., Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269) kontrola sądowa stwierdziła, że zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji naruszają prawo, przy czym należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 134 p.o.p.s.a. Sąd nie jest związany granicami skargi i zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w sprawie. Zacząć należy od pewnych ogólnych stwierdzeń. Kodeks postępowania administracyjnego nakłada na organy obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 kpa), w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § kpa) i w końcu sporządzenia uzasadnienia w którym wskazane zostaną fakty uznane przez organ z udowodnione, dowody, na których organ się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 kpa). W trakcie postępowania sądowoadministracyjnego zmarł P. L. a jego spadkobiercami są Z. L., M. L. i A. R.. W dniu wydawania zaskarżonej decyzji, obowiązywał art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wedle którego roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy (tj. przed dniem 1.01.1998 r.) nieruchomość została sprzedana albo na wywłaszczonej nieruchomości ustanowione zostało prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Żaden z orzekających w sprawie organów nie powołał się na ten przepis choć organ II instancji, wyraźnie stwierdza, że "nie jest dopuszczalny zwrot nieruchomości, której właścicielem aktualnie, w czasie rozpatrywania wniosku o zwrot, nie jest Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, jak również nie jest dopuszczalny zwrot nieruchomości, która wprawdzie jest własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, lecz zostało na niej ustanowione prawo użytkowania wieczystego". Otóż tak jest, gdy zostaną spełnione przesłanki określone w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami a tymi przesłankami są : sprzedaż nieruchomości przed 1.01.1998 r., albo przed tym samym dniem ustanowienie na nieruchomości prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i ujawnienie tego prawa w księdze wieczystej. Z akt sprawy wynika, że K. Zakłady Eksploatacji Kruszywa wniosek o ujawnienie prawa wieczystego użytkowania w księdze wieczystej sporządziły w dniu [...].05.1998 r., a przywoływana przez organy umowa zamiany zawarta została w dniu [...].06. 1998 r. Wszystkie więc te zdarzenia, które jak można sądzić decydują o odmowie zwrotu miały miejsce po 1.01.1998 r. Ponownie więc rozpoznając sprawę orzekające w sprawie organy muszą ustalić jednoznacznie czy w sprawie zachodzą negatywne przesłanki zwrotu określone w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, czy też podstawą odmowy może być zrealizowanie celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu (art. 136 ust.2 w związku z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Skoro więc, kontrola sądowa wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, naruszają prawo na podstawie art. 145 § l pkt.l lit. "c" oraz art. 135 oraz art. 200 p.o.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.