II SA/Kr 320/18

Starszy Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Renata Ranicka po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi K. Z. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2017 r. znak: [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia p o s t a n a w i a oddalić wniosek K. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek K. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie skargi na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 28 grudnia 2017 r. We wniosku wnioskodawczyni oświadczyła, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jej miesięczny dochód z tytułu pobieranego świadczenia emerytalnego wynosi – [...] zł. Według oświadczenia w skład posiadanego majątku wchodzi dom o pow.30 m2 oraz działka o pow. 1,83 ha. Na uzasadnienie wniosku wnioskodawczyni podała, iż jest osobą starszą, utrzymującą się z emerytury, której nie stać na pokrycie kosztów opłaty sadowej. W 2010 r. dom, w który mieszka uszkodziło osuwisko. Wnioskodawczyni określiła też wysokość miesięcznych zobowiązań i stałych wydatków: opłaty za media - 300 zł, koszty leczenia - 200 zł, zakup opału - 500 zł. Stosownie do treści art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu lub w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W przedmiotowej sprawie wnioskodawca wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zatem wniosek wnioskodawczyni należy rozpatrywać w kontekście przesłanek zawartych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z wyżej powołanym artykułem przyznanie prawa pomocy zakresie częściowym następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ( postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn, akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz.8). Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy rozpatruje się w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń , jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych ( por. H. Knysiak – Molczyk, Prawo pomocy w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, PS 2003, nr 11-12, s.85). Oceniając sytuację materialną i życiową wnioskodawcy bierze się pod uwagę również sposób w jaki wnioskodawca gospodarował swoim majątkiem do chwili złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niewątpliwe i ta okoliczność wpływa, i kształtuje obecną sytuację materialną wnioskodawcy. W przedmiotowej sprawie po dokonaniu analizy informacji wynikających z oświadczeń wnioskodawczyni referendarz sądowy uznał, iż nie zachodzą szczególne okoliczności, określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wnioskodawczyni we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczyła, iż dysponuje niskim miesięcznym dochodem, który w większości pochłaniany jest przez jego zobowiązania stałe i koszty leczenia. Wykazała, iż jej miesięczne wydatki konieczne zamykają się kwotą 1.000 zł. Są one regulowane na bieżąco. Po ich uiszczeniu do dyspozycji wnioskodawczyni pozostaje kwota 950 zł. Tymczasem jak wynika z analizy przedłożonych wraz z wnioskiem rachunków i faktur – opłaty za media zamykają się kwota 219 zł ( prąd i gaz w rozliczeniu miesięcznym), przy czym orzekający zwrócił uwagę na wysokość opłaty miesięcznej za prąd, która wskazuje, iż wnioskodawczyni nie prowadzi gospodarstwa domowego sama. Jeżeli zaś chodzi o rozliczenie kosztów zakupu opału , to nieuzasadnione jest zdaniem orzekającego przyjmowanie kosztów jego zakupu i wykazywanie go jako wydatek konieczny w kwocie 500 zł, który obciąża domowy budżet co miesiąc. Z poprzednich faktur wynika, iż jego roczny koszt zamyka się kwotą rzędu [...] zł. Daje to w rozbiciu na 12 miesięcy kwotę [...]zł i taką orzekający uznaje jako obciążająca miesięczne wydatki konieczne wnioskodawczyni. Reasumując wykazane miesięczne wydatki konieczne zamykają się kwotą 565,50 zł. Dlatego zdaniem orzekającego z pozostałych środków pieniężnych pozostałych po uiszczeniu wydatków koniecznych ,wnioskodawczyni może bez wywoływania uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny zadośćuczynić obowiązkowi poniesienia stosownej opłaty od sporządzonego uzasadnienia wyroku, w wysokości 100 zł. Biorąc pod uwagę jego sytuację materialną – wykazany majątek, miesięczny dochód, byłoby całkowicie nieuzasadnione przerzucanie ciężaru ponoszenia kosztów postępowania sądowego we wnioskowanym zakresie na współobywateli. Należy również zauważyć, że wnioskodawczyni korzysta z pomocy kwalifikowanego pełnomocnika pomimo, iż w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji nie ma obowiązku jego udziału. Powierzenie sprawy pełnomocnikowi z wyboru wprawdzie nie jest okolicznością, która sama przez się może zdecydować o zasadności bądź bezzasadności wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, okoliczność ta podlega jednak ocenie Sądu w całości sytuacji majątkowej wnioskodawcy ( orzeczenie SN z dnia 6 listopada 1953. sygn. akt I C 1427/53, OSN 1954/2/52). Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).