II SA/Kr 3205/00

WyrokWSA w Krakowie2004-12-20

Skład orzekający: Sędzia NSA Stanisław Biernat, Sędzia NSA Izabela Dobosz (spr), AWSA Mariusz Kotulski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo pozbawił uprawnień kombatanckich osobę, która uzyskała je z tytułu służby w Milicji Obywatelskiej, ignorując jednocześnie jej działalność w Armii Krajowej i późniejsze skazanie za tę działalność?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 7 i 77 kpa, nie podejmując wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Niewłaściwie zignorowano informacje dotyczące działalności skarżącego w Armii Krajowej oraz jego późniejszego aresztowania i skazania, które mogą mieć wpływ na przyznanie uprawnień kombatanckich. Ponadto, organ błędnie powołał się na przepis art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach, który został uznany za niezgodny z Konstytucją RP.
Stan faktyczny
Skarżący R.S. został pozbawiony uprawnień kombatanckich decyzją Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, ponieważ uzyskał je z tytułu służby w Milicji Obywatelskiej w okresie utrwalania władzy ludowej. Skarżący twierdził, że w czasie okupacji działał w Armii Krajowej, a do MO wstąpił na polecenie AK. Po wojnie został aresztowany i skazany za działalność w AK. Organ odwoławczy utrzymał w mocy swoją decyzję, uznając, że termin na składanie wniosków o przyznanie uprawnień upłynął, a działalność w AK nie ma wpływu na sprawę. Skarżący wniósł skargę do sądu, powołując się na swoją działalność w AK i późniejsze represje.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Zasądzono od Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 grudnia 2004r Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Stanisław Biernat Sędziowie NSA Izabela Dobosz (spr) AWSA Mariusz Kotulski Protokolant : Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2004r przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w K. K. K. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] 2000r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tegoż organu z dnia [...] 2000r, II. zasądza od Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącego R. S. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania . Sygn. akt II SA/ Kr 3205/ 00 UZASADNIENIE Decyzją Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...].07.2000r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy z 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze zm. ) pozbawiono R.S. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW ZBOWiD w K. decyzją z dnia [...].1987r. z tytułu utrwalania władzy ludowej [...].02.1945r. do [...].04.1948r. (łącznie 3 lata i 3 miesiące, leg. ZBOWiD nr [...]). Jak ustalono na podstawie akt b. ZBOWiDu R.S. w okresie zaliczonym jako działalność kombatancka pełnił służbę w organach MO, a zatem uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", co obecnie skutkuje pozbawieniem uprawnień. Powołano się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, iż organ nie jest obowiązany do wyjaśniania, czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. l ust. 2, art. 2 i 4 ustawy o kombatantach (...). We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy R.S,. twierdzi, że w czasie okupacji działał w A.K. [...].1940r. złożył przysięgę. Do pracy w MO wstąpił po rozbrojeniu się oddziału A.K. w 1945r. i na polecenie tej organizacji. Komendantem posterunku MO był również członek A.K. F.S. . R.S. podaje, że w 1948r. został zdekonspirowany i aresztowany przez Wydział Specjalny w Ł. . W trakcie przeprowadzonej u niego rewizji znaleziono broń ( dwa pistolety krótkie i jeden pistolet maszynowy "MP"), Rejonowy Sąd Wojskowy w Ł. skazał go na 6 lat więzienia. Po 3,5 roku więzienia został warunkowo zwolniony, ale był pozbawiony praw publicznych na 5 lat. Twierdzi, że wcześniej nie wnosił o przyznanie uprawnień kombatanckich z tego tytułu, powodowany obawą. Zaczął się starać w 1987r. i wtedy złożył również dokumenty dotyczące A.K., jednakże Prezes ZBOWiD K. przekonał go, że szybciej uzyska uprawnienia kombatanckie w oparciu o dokumenty dotyczące pracy w MO. Do wniosku R.S. dołączył zeznanie świadka A.K. Decyzją Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...].11.2000r. Nr [...], utrzymano w mocy decyzję własną z [...].07.2000r. Podstawą wydanej decyzji był art. 138§1 pkt l w zw. z art. 127§3 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997 r., Nr 142, póz. 950 ze zm.). Organ podtrzymał swoje poprzednie stanowisko i stwierdził, że okoliczności podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczące służby w A.K. nie mają wpływu na wynik sprawy, gdyż 31.12.1998r. upłynął termin do składania wniosków o przyznanie uprawnień ( art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach (...) W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego R.S. powołuje się na fakt aresztowania go po wojnie za działalność na rzecz A.K. i skazania na 6 lat więzienia, z czego odsiedział 3,5 roku. Był pozbawiony praw publicznych na 5 lat. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosi o jej oddalenie podtrzymując argumenty w zaskarżonej decyzji. W sprawie wziął udział prokurator, który na rozprawie w dniu [...].12.2004r. wniósł o uwzględnienie skargi . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( p.o.p.p.s.a ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sprawy, w których skargi zostały wniesione do NSA przed dniem 1.01.2004r. i postępowanie nie zostało zakończone ( co ma miejsce w niniejszym przypadku ) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie powyższej ustawy ( art. 97 § 1 ustawy z 30.08.2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Sądowa kontrola wykazała naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wbrew bowiem treści art. 7 kpa Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając m.in. na względzie słuszny interes obywatela oraz wbrew treści art. 77 kpa nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego. Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych powinien przeanalizować informacje skarżącego dotyczące jego domniemanej działalności w A.K. i w tym celu przesłuchać go, jak również świadka A.K. , który złożył zeznanie ( k. [...] akt administracyjnych ). Powoływanie się bowiem na art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach (...) jest nieuprawnione, gdyż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 15.04.2003r. ( Dz. U. nr 72, poz. 658 ) orzekł o niezgodności tego przepisu z art. 2 i 32 Konstytucji RP. Wyjaśnienia wymaga także kwestia aresztowania i skazania skarżącego, a zwłaszcza to, czy wyrok ten miał związek z działalnością polityczną związaną z walką o suwerenność i niepodległość ( art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z 24.01.1991r.). W tym celu organ powinien zwrócić się do Ministerstwa Sprawiedliwości o stosowne informacje, a nadto zbadać akta wspomnianej sprawy. Wszystkie te bowiem okoliczności mogą mieć wpływ na ewentualne zachowanie przez skarżącego uprawnień kombatanckich, o których mowa w art. 25 ust. 2 pkt 2 in fine ustawy z 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze zm.). Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145§ 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z 30.08.2002r. p.o.p.p.s.a. ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ) w zw. z art. 97§1 ustawy z 30.08.2002r. - przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271). O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74 poz. 368 ze zm.) w zw. z art. 97 § 2 cytowanych wyżej przepisów wprowadzających.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło