II SA/Kr 322/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie: AWSA Dorota Dąbek sprawozdawca NSA Wiesław Kisiel Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2004 r sprawy ze skargi T. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 8 listopada 2001 r, Nr : [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Uzasadnienie. Decyzją z dnia 8 listopada 2001r., nr [...] , [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] 2001r., nr [...], którą orzeczono o braku podstaw do stwierdzenia u T. B. chorób zawodowych wymienionych w poz. 2,3,4 i 6 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.). W uzasadnieniu decyzji organu I instancji wskazano, że T. B. od 1973r. pracuje w [...] Z. M. O. w [...] na stanowisku ślusarza, w warunkach wieloletniego narażenia zawodowego na pył przemysłowy. Zgodnie jednak z orzeczeniem Przychodni Chorób Zawodowych [...] Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z dnia [...] .2001r., charakter obserwowanych zmian chorobowych nie spełnia kryteriów obowiązujących przy rozpoznawaniu chorób zawodowych, a więc brak jest dostatecznych radiologicznych cech pylicy płuc, przeprowadzone badania nie potwierdziły astmy oskrzelowej, badanie laryngologiczne wykazało zmiany niecharakterystyczne dla choroby górnych dróg oddechowych, natomiast zachowana wydolność układu oddechowego przy przewlekłym nieżycie oskrzeli uniemożliwia rozpoznanie choroby zawodowej. Po badaniach konsultacyjnych w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] uzyskano orzeczenie z dnia [...] .2001r., w którym również stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, albowiem charakter schorzeń nie spełnia kryteriów orzeczniczych uzasadniających rozpoznanie pylicy płuc, astmy oskrzelowej, przewlekłego zapalenia oskrzeli i przewlekłego nieżytu błony śluzowej gardła i krtani pochodzenia zawodowego. W związku z tym brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, skoro właściwe placówki służby zdrowia nie dokonały rozpoznania klinicznego choroby zawodowej i wypowiedziały się negatywnie w tej sprawie. Z treścią tej decyzji nie zgodził się T. B.. W wyniku rozpatrzenia jego odwołania organ II instancji utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organu II instancji podniesiono, że zgodnie z przepisami Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych, warunkiem niezbędnym do stwierdzenia choroby zawodowej jest rozpoznanie choroby przez upoważnioną jednostkę służby zdrowia i ustalenie jej związku przyczynowego z wykonywaną pracą. W przedmiotowej sprawie zaś brak jest rozpoznania choroby zawodowej. Wobec wyników badań specjalistycznych, przy braku rozpoznania choroby zawodowej przez dwie właściwe jednostki służby zdrowia, w tym IMP będący placówką naukowo - badawczą resortu zdrowia i opieki społecznej, stanowiącą drugi szczebel diagnostyczno-orzeczniczy, rozstrzygający w sprawach spornych i wątpliwych, [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny uznał, że nie miał podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji. W skierowanej do sądu administracyjnego skardze na powyższą decyzję T. B. nie zgadza się z orzeczeniem dotyczącym odmowy rozpoznania choroby zawodowej, ponieważ jego zdaniem obecny zły stan zdrowia spowodowany jest szkodliwymi warunkami pracy. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji. Dodatkowo podkreślił, że występujące u osoby badanej schorzenia uważa się za choroby zawodowe, jeżeli są określone w wykazie chorób zawodowych i zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Tymczasem orzekające w niniejszej sprawie jednostki służby zdrowia właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych nie rozpoznały u skarżącego choroby zawodowej, organy Inspekcji Sanitarnej nie miały zatem podstaw do stwierdzenia tych chorób drogą decyzji administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271), sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga w niniejszej sprawie została złożona w 2001r., a więc przed dniem 1 stycznia 2004r. W konsekwencji podlega rozpoznaniu zgodnie z wyżej wskazaną zasadą. W ocenie sądu wydane w niniejszej sprawie decyzje administracyjne naruszają prawo. Stosownie do §1 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.), "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Na pojęcie choroby zawodowej składają się zatem dwa elementy: istnienie schorzenia wymienionego w przedmiotowym wykazie oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. W pozycji 2 wykazu chorób zawodowych wymieniono Pylice płuc, w poz. 3. Przewlekłe choroby oskrzeli wywołane działaniem substancji powodujących napadowe stany spastyczne oskrzeli i choroby płuc przebiegające z odczynami zapalno-wytwórczymi w płucach np. dychawica oskrzelowa, byssinoza, berylowa, w poz. 4. Przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego, w poz. 6. Przewlekłe zanikowe, przerostowe i alergicznie nieżyty błon śluzowych nosa, gardła, krtani i tchawicy, wywołane działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym. Jeżeli zatem u danej osoby stwierdzone zostaną tego typu schorzenia, stanowią one chorobę zawodową w rozumieniu cytowanych przepisów. W niniejszej sprawie przeprowadzone u skarżącego badania doprowadziły do wydania orzeczenia lekarskiego Przychodni Chorób Zawodowych [...] Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z dnia [...] .2001r.. Stwierdzono w nim, że charakter obserwowanych zmian chorobowych nie spełnia kryteriów obowiązujących przy rozpoznawaniu chorób zawodowych. W szczególności stwierdzono, że: -w wyniku przeprowadzonych badań brak danych do rozpoznania astmy oskrzelowej, - rozpoznano przewlekłe zapalenia oskrzeli, ale bez cech niewydolności oddechowej i wentylacyjnej układu oddechowego co nie spełnia warunków do uznania choroby zawodowej, - brak jest dostatecznych radiologicznych cech do rozpoznania pylicy krzemowej płuc, - badanie laryngologiczne wykazało przewlekłe proste zapalenie błony śluzowej gardła i krtani, które ze względu na zmiany niecharakterystyczne dla choroby górnych dróg oddechowych nie może być uznane za chorobę zawodową. Po badaniach konsultacyjnych w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] uzyskano orzeczenia z dnia [...] .2001r. nr [...], w których również stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, albowiem charakter schorzeń nie spełnia kryteriów orzeczniczych uzasadniających rozpoznanie pylicy płuc, astmy oskrzelowej, przewlekłego zapalenia oskrzeli i przewlekłego nieżytu błony śluzowej gardła i krtani pochodzenia zawodowego. Stwierdzono w szczególności, że: - przeprowadzone testy alergologiczne wykazały uczulenie na antygeny bakteryjne, roztocza i proderminę, ujemnie wypadły natomiast testy z potencjalnymi alergenami środowiska pracy. Niski jest poziom IgE w surowicy. Zarówno dane z wywiadu, dokumentacji lekarskiej jak i wyniki powyższych badań przemawiają przeciwko istnieniu u badanego astmy oskrzelowej o etiologii zawodowej - prawidłowe wyniki badań czynnościowych płuc, wywiad wskazujący na częste choroby infekcyjne dróg oddechowych, obecność śluzowo-ropnej wydzieliny oskrzeli nie uzasadniają uznania zawodowej etiologii przewlekłego zapalenia oskrzeli. Częste infekcje dróg oddechowych, uczulenie na antygeny bakteryjne i wynik badania bakteriologicznego plwociny pozwalają na rozpoznanie przewlekłego śluzowo-ropnego zapalenia oskrzeli, - wykonany aktualnie radiogram klatki piersiowej nie ujawnił zmian odpowiadających pylicy płuc, - w badaniu laryngologicznym stwierdzono objawy przewlekłego prostego zapalenia błony śluzowej gardła i krtani, które nie figurują w obowiązującym wykazie chorób zawodowych. Zgodnie z treścią § 10 cyt. powyżej Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych, podstawą wydania przez inspektora sanitarnego decyzji w sprawie choroby zawodowej jest orzeczenie lekarskie wydane przez upoważnioną jednostkę służby zdrowia i wyniki dochodzenia epidemiologicznego. Opierając się na orzeczeniach lekarskich, orzekające w niniejszej sprawie organy administracyjne stwierdziły, że skoro dwie upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych jednostki służby zdrowia nie znalazły podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, również inspektor sanitarny nie mógł wydać pozytywnej decyzji. Podnieść jednak należy, że przedmiotowe orzeczenia lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych są w istocie opiniami w rozumieniu art. 84 §1 kpa (tak m.in. NSA w wyroku z 21 września 2001r., sygn. akt I S.A. 2870/00; z dnia 14 kwietnia 1999r., sygn. akt I S.A. 1931/98; z dnia 5 listopada 1998r., sygn. akt I S.A. 1200/98, LEX nr 45833) i jak każdy dowód winny być przez organ wszechstronnie ocenione. Bez tej opinii bądź sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to jednak zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 kpa. Organ nie może oprzeć rozstrzygnięcia na opinii lekarskiej lakonicznej, nie zawierającej przekonywającego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa. Mając taką opinię, organ zobowiązany jest wezwać biegłych lekarzy do uzupełnienia opinii w kierunku przez siebie wskazanym, bądź z urzędu zasięgnąć opinii innej placówki naukowej służby zdrowia z zakreśleniem jej okoliczności, jakie winny być w opinii ustalone. Tymczasem w niniejszej sprawie orzeczenia lekarskie nie spełniają wskazanych powyżej wymogów proceduralnych. Uzasadnienia dot. danego schorzenia są bardzo lakoniczne, w większości jednozdaniowe. Rozpoznając u skarżącego określone schorzenia, ograniczają się w zasadzie wyłącznie do stwierdzenia, że charakter rozpoznanych u skarżącego zmian nie odpowiada schorzeniom wymieniony w wykazie chorób zawodowych, ale tego szerzej nie uzasadniają. Nie można zatem uznać, że w sposób wyczerpujący i przekonywujący uzasadniają one treść dokonanego rozpoznania. Wobec powyższego przyjąć należy, że decyzje organów obu instancji zapadły bez należytego wyjaśnienia sprawy, co naruszyło art. 7 i art. 77 §1 kpa. Zastrzeżenia budzą też zbyt lakoniczne uzasadnienia decyzji organu I i II instancji, które nie spełniają wymogów art. 107 §3 kpa. Przeprowadzone zatem w przedmiotowej sprawie postępowanie administracyjne było dotknięte wadami. Powyższe uchybienia proceduralne mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 litera c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowią zatem przesłankę do uchylenia decyzji obu instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracyjne winny w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeprowadzić postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie choroby zawodowej, uwzględniając w tym zakresie zawarte powyżej wskazówki Sądu. Dopiero wydane w oparciu o takie postępowanie rozstrzygnięcie nie będzie obarczone wadami prawnymi. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.