II SA/Kr 329/26
WyrokWSA w Krakowie2026-04-23
Skład orzekający: SWSA Magda Froncisz, SWSA Mirosław Bator, SWSA Monika Niedźwiedź
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała Rady Gminy Tarnów w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego narusza prawo własności skarżących poprzez nieproporcjonalne ograniczenie możliwości zagospodarowania ich nieruchomości pod planowane drogi dojazdowe?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że uchwała Rady Gminy Tarnów w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie narusza prawa własności skarżących. Ustalenia planu dotyczące dróg dojazdowych są zgodne z przepisami, uwzględniają istniejący stan faktyczny i nie uniemożliwiają zagospodarowania pozostałej części nieruchomości pod zabudowę mieszkaniową. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia trybu sporządzenia planu ani zasad jego sporządzania.Stan faktyczny
Skarżący wnieśli skargę na uchwałę Rady Gminy Tarnów w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zarzucając naruszenie prawa własności poprzez nieproporcjonalne ograniczenie możliwości zagospodarowania ich nieruchomości pod planowane drogi dojazdowe. Twierdzili, że nie zostali poinformowani o procedurze uchwalania planu i że ingerencja w ich prawo własności jest nadmierna. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, argumentując zgodność uchwały z prawem i uwzględnienie istniejącego stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Magda Froncisz Sędziowie: SWSA Mirosław Bator SWSA Monika Niedźwiedź (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Kamila Maśloch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi Ł. K., M. K., A. K., J. K., M. S. na uchwałę nr L/698/2024 Rady Gminy Tarnów z dnia 27 marca 2024 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na obszarze Gminy Tarnów w części miejscowości Koszyce Wielkie oddala skargę.
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skarga Ł. K., M. K., A. K., J. K. i M. S. na uchwałę Nr L/698/2024 Rady Gminy Tarnów z dnia 27 marca 2024 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na obszarze Gminy Tarnów w części miejscowości Koszyce Wielkie.
Zaskarżonej uchwale zarzucono naruszenie:
I. art. 1 ust. 2 pkt 7 w zw. z art. 28 ust.1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tj. z dnia 21 czerwca 2024 r. Dz.U. z 2024 r. poz. 1130) polegające na poważnym naruszeniu zasad sporządzenia planu miejscowego poprzez brak uwzględnienia (poszanowania) prawa własności Skarżących przy uchwalaniu MPZP dla Gminy Tarnów w części miejscowości Koszyce Wielkie -w zakresie zaskarżonym niniejszą skargą.
II. art. 3 ust. 1 w zw. z art 28 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym polegające na poważnym naruszeniu zasad sporządzenia planu miejscowego poprzez przekroczenie granic władztwa planistycznego - zapisy planu w sposób nieproporcjonalny ograniczają prawo własności Skarżących, wykraczając poza ustawowe uprawnienia Gminy Tarnów,
III. art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym polegające na tym, że ustalenia MPZP w sposób nieproporcjonalny ingerują w prawo własności Skarżących, prowadząc do istotnego i faktycznego ograniczenia możliwości zagospodarowania nieruchomości, bez wykazania konieczności tak daleko idącej ingerencji dla realizacji celu publicznego oraz bez należytego rozważenia indywidualnej sytuacji właścicieli nieruchomości,
IV. art. 8e ust. 1 pkt 1), 2) ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym polegające na braku zapewnienia udziału interesariuszom planowania i zagospodarowania przestrzennego w przygotowaniu MPZP dla Gminy Tarnów w części miejscowości Koszyce Wielkie,
V. art. 8h ust.1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym polegające na braku udostępnienia informacji o sposobach, miejscach i terminach prowadzenia konsultacji społecznych co do uchwalenia MPZP dla Gminy Tarnów w części miejscowości Koszyce Wielkie,
VI. art. 8i ust.1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym polegające na braku przeprowadzenia konsultacji społecznych dot. uchwalenia MPZP dla Gminy Tarnów w części miejscowości Koszyce Wielkie,
VII. art. 17 pkt 9 i 11 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym polegające na zaniechaniu przeprowadzenia konsultacji społecznych oraz wymaganych uzgodnień- nie dopełniono obowiązków wynikających z ww. regulacji,
VIII. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, art. 64 Konstytucji RP, art 140 KC polegające na naruszeniu zasady proporcjonalności względem prawa własności Skarżących,
IX. art. 8, 9, 10 KPA polegające na naruszeniu zasady pogłębiania zaufania do uczestników postępowania w sprawie uchwalenia MPZP, zasady udzielania informacji poprzez obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego jak i zapewnienia stronom czynnego udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem uchwały umożliwienie im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów I materiałów oraz zgłoszonych żądań.
W uzasadnieniu zarzutów skargi wskazano, że Rada Gminy Tarnów wydała uchwałę Nr L/698/2024 z dnia 27 marca 2024r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na obszarze Gminy Tarnów w części miejscowości Koszyce Wielkie. Skarżący w ogóle nie wiedzieli o podjęciu tej uchwały, ani o jakichkolwiek konsultacjach, spotkaniach czy rozmowach dotyczących tej kwestii. Wiedzę o podjęciu tej uchwały Skarżący uzyskali dopiero w lipcu 2024 r. i od tego też czasu zaczęli pisać pisma do Urzędu Gminy Tarnów z wnioskami o zmianę tego MPZP, niestety bezskutecznie. Co więcej, Skarżący nie zostali poinformowani przez Organ o terminach posiedzeń Komisji Budownictwa, Gospodarki Komunalnej, Wodnej i Ochrony Środowiska, Referaty Zagospodarowania Przestrzennego. Skarżący nie wiedzieli także (ani nie byli świadomi) zakresu i terminu prac nad Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Tarnów przyjętego uchwałą Nr L/698/2024 z dnia 27 marca 2024r. Organ pozostał niewzruszony na apele, wnioski i prośby Skarżących kompletnie nie licząc się z ich słusznymi postulatami. Ze Skarżącymi nie przeprowadzono jakichkolwiek konsultacji, spotkań, rozmów czy rozprawy administracyjnej celem wysłuchania/poznania ich stanowiska w sprawie uchwalenia MPZP w zakresie dotyczącym ich nieruchomości -tj. co do zaprojektowania na ich działkach drogi dojazdowej oznaczonej symbolem 10KDD oraz 22KDD wraz z ograniczeniem na nich linii zabudowy. W żaden sposób nie doszło do skutecznego zawiadomienia "stron" o czynnościach związanych z procedowaniem ww. uchwały. Skarżący aż do momentu złożenia pierwszego pisma w lipcu 2024 r. nie znali:
1. dokładnego projektowanego przebiegu drogi dojazdowej oznaczonej symbolem 10KDD oraz 22KDD poprowadzonej przez ich nieruchomości gruntowe,
2. zakresu i skutków ograniczenia na ich nieruchomościach linii zabudowy,
3. skutków oddziaływania rogi dojazdowej oznaczonej symbolem 10KDD oraz 22KDD na ich domy, gospodarstwa, nieruchomości gruntowe jak i budynkowe,
4. podejmowanych w sprawie czynnościach przez Organ, skutkach tych czynności, 5. rodzaju podjętych przez Organ działań i czynności,
6. zakresu oddziaływania MPZP na lokalną społeczność, jej wpływu na życie gospodarcze, ekonomiczne, wpływu na transport i logistykę w ujęciu ruchu drogowego,
7. danych jak i informacji dotyczących prognozowanego poziomu spalin, hałasu, natężenia ruchu drogowego,
8. opinii i konsultacji wydanych przez inne organy i instytucje (jeżeli były one w ogóle przeprowadzone - brak informacji w tym zakresie) w sprawie uchwalenia tegoż MPZP.
Działania, jak i zachowania Organu w przedmiotowym postępowaniu prowadzącym do wydania zaskarżonej uchwały z całą pewności stanowiły naruszenie ww. przepisów, zaś naruszenie to było poważne. Dotyczyło ono tego, że ustalenia MPZP w sposób nieproporcjonalny ingerują w prawo własności Skarżących, prowadząc do istotnego i faktycznego ograniczenia możliwości zagospodarowania nieruchomości, bez wykazania konieczności tak daleko idącej ingerencji dla realizacji celu publicznego oraz bez należytego rozważenia indywidualnej sytuacji właścicieli nieruchomości.
Rada Gminy Tarnów uchwalając MPZP w zakresie wskazanym jak wyżej a dot. nieruchomości Skarżących w rażąco niesprawiedliwy i nieproporcjonalny sposób zaingerowała w prawo własności tych osób. Rada Gminy Tarnów nie wykazała w jakikolwiek sposób, aby planowana droga o symbolu 10 KDD i 22 KDD była niezbędna do obsługi terenów budowlanych istniejących oraz nowych terenów planowanych od strony północnej. Co więcej skomunikowanie tego obszaru z ul. Krakowską także nie wymaga aż tak daleko idącej ingerencji a obecny stan drogi - jej szerokość jest w zupełności wystarczający. W tej części Koszyc Wielkich nie ma dużego ruchu samochodowego, jest zabudowa jednorodzinna i stosunkowo nieduża liczba mieszkańców. Brak w okolicy dużego zakładu produkcyjnego który generowałby ruch samochodów ciężarowych. Nie ma potrzeby ani konieczności projektowania aż tak szerokiej drogi kosztem nieruchomości Skarżących.
Ponadto wskazano na naruszenie art. 10 KPA (zasady wysłuchania stron), albowiem Skarżącym oraz mieszkańcom Koszyc Wielkich nie zapewniono możliwości czynnego, realnego i merytorycznego udziału w postępowaniu, w tym możliwości co do wypowiedzenia się na temat zebranych dowodów, materiałów. Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do procesu. To właśnie przyznanie prawa do procesu otwiera przed jednostką obronę interesu prawnego w toku czynności organu administracji publicznej. Prawo do procesu to prawo do obrony. Zasadzie czynnego udziału strony należy nadać rangę zasady konstytucyjnej, wypływającej z wartości demokratycznego państwa prawnego. Strona ma zagwarantowany czynny udział, co wyraża się w tym, że strona ma nie tylko prawo być obecna "czynnie" przy czynnościach postępowania wyjaśniającego (np. przy przesłuchaniu świadka, przy oględzinach), ale prawo do czynnego kształtowania stanu faktycznego, przez prawo żądania przeprowadzenia dowodów (art. 7 i 78 KPA).
W odpowiedzi na skargę organ wnosi o jej oddalenie.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia trybu postępowania wskazano, że zaskarżona uchwała podjęta została zgodnie z art. 17 i następnymi ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Związana z tym procedura zainicjowana została uchwałą XLIX/504/2010 Rady Gminy Tarnów z dnia 20.09.2010 r. o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na obszarze Gminy Tarnów w części miejscowości Koszyce Wielkie. Powyższe potwierdzają akta planistyczne.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa własności wskazano, iż współkształtowanie przez miejscowy plan wraz z innymi przepisami prawa treści prawa własności stanowi przewidziane w art. 140 k.c. przedmiotowe ograniczenie w sposobie wykonywania tego prawa, poddając korzystanie z nieruchomości rygorom wynikającym z treści miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (vide: wyrok NSA z dnia 6 października 1999 r., IV SA 1670/97, w: LEX nr 48740). Wyposażenie rady gminy w kompetencje do wiążącego określania treści prawa własności nieruchomości jest bowiem głównym atrybutem władztwa planistycznego gminy. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, będący przedmiotem skargi, został sporządzony i uchwalony na zasadach i w trybie określonym w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz w zgodzie z powszechnie obowiązującymi przepisami, mimo niosących w swej treści ograniczeń w wykonywaniu prawa własności nieruchomości, nie naruszają konstytucyjnej zasady ochrony własności, przewidzianej w ustawie zasadniczej.
W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym uchwałą Rady Gminy Tarnów nr L/698/2024 z dnia 27 marca 2024 r, zaproponowano rozwiązanie komunikacyjne w oparciu o dz. nr [...], która w oparciu o decyzję Urzędu Rejonowego z dnia 03.07. 1993 r. przeszła na własność gminy Tarnów i była wówczas w zasobach nieruchomości gminy. Czyli dz. nr [...] w m. K. W. stanowiąca cześć planowanej drogi o symbolu 10KDD w chwili uchwalenia przedmiotowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego była własnością Gminy Tarnów. Dodatkowo pas drogowy drogi 10KDD uwzględniał część działek nr [...], [...], [...] i [...], w m. K. W. , które również w chwili sporządzania planu miejscowego były użytkowane jako droga dojazdowa między innymi do tych nieruchomości, zatem plan miejscowy w tym zakresie jedynie uwzględnił dotychczasowe zagospodarowania powyższych nieruchomości.
Analizując ortofotomapę z 2018 r. udostępnioną przez Starostę Powiatu Tarnowskiego należy stwierdzić, że również nieruchomości o nr [...] i [...] w miejscowości K. W. były wykorzystywane jako dojazdy do działek a plan miejscowy tylko usankcjonował zaistniały stan w terenie.
Mając na uwadze fakt iż wokół tych dróg tj. 10KDD i 22KDD zostały wyznaczone tereny zabudowy mieszkaniowej, między innymi na terenach będących własnością skarżących, dziwi fakt złożenia niniejszej skargi, ponieważ w przypadku uchylenia przedmiotowego planu zagospodarowania przestrzennego, nieruchomości obecnie I niezabudowane mogą utracić charakter działek tzw. budowlanych w związku ze zmianą ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Rozwiązania przyjęte w kwestionowanym akcie prawa miejscowego są zgodne z kierunkami i wytycznymi wskazanymi w obowiązującym studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Tarnów. Zaskarżona uchwała wraz z załącznikami i dokumentacją prac planistycznych przeszły procedurę oceny ich zgodności z przepisami prawa przez służby Wojewody Małopolskiego, które nie zgłosiły dotąd żadnych nieprawidłowości czy zastrzeżeń.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz.1267), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie natomiast do art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz.143), dalej p.p.s.a.", kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.
Na zasadzie art. 147 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa art. 3 § 2 pkt 5, sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
W pierwszej kolejności trzeba odnieść się do kwestii legitymacji skarżących do wniesienia skargi. Skarga została wniesiona na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (dalej: u.s.g.), zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Skarżący Ł. K. jest właścicielem działek o numerach [...], [...], [...] dla których jest prowadzona KW nr [...], działki nr [...] dla której jest prowadzona KW nr [...], działki nr [...] dla której jest prowadzona KW nr [...], działek o numerach [...] oraz [...] dla której jest prowadzona KW nr [...] Skarżąca M. K. jest właścicielką działki nr [...] dla której jest prowadzona KW nr [...], działki nr [...] dla której jest prowadzona KW nr [...] oraz działki nr [...] dla której jest prowadzona KW nr [...], działek o numerach [...] oraz [...] dla której jest prowadzona KW nr [...] Skarżąca A. K. jest właścicielką o numerach [...],[...] dla których jest prowadzona KW nr [...] oraz działki nr [...] dla której jest prowadzona KW nr [...], działek o numerach [...] oraz [...] dla której jest prowadzona KW nr [...] Skarżąca J. K. jest właścicielką działki nr [...] dla której jest prowadzona KW nr [...] Skarżąca M. S. jest właścicielka działki nr [...] dla której jest prowadzona KW nr [...] Skarżący wskazują, że zaskarżona uchwała ogranicza ich prawo własności.
Zatem Skarżący posiadają interes prawny we wniesieniu skargi.
Jako, że skarga jest dopuszczalna rzeczą Sądu będzie zbadanie, czy skarżona regulacja odpowiada prawu.
W myśl art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2023, poz. 1688, dalej u.p.z.p) istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części.
Tryb sporządzania planu odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia studium, czy też planu miejscowego począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzania studium lub planu, a skończywszy na uchwaleniu studium lub planu (tak: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 5 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1037/17).
Natomiast zasady sporządzania planu miejscowego rozumiane są jako wartości i merytoryczne wymogi kształtowania polityki przestrzennej przez uprawnione organy dotyczące m.in. zawartych w akcie planistycznym ustaleń. Pojęcie zasad sporządzania planu zagospodarowania przestrzennego należy wiązać ze sporządzaniem aktu planistycznego, a więc zawartością aktu planistycznego (częścią tekstową, graficzną i załącznikami), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej.
Poza sporem pozostaje zgodność ustaleń planistycznych z postanowieniami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Tarnów z 2023 r. Zgodnie ze studium przedmiotowe działki znajdują się w terenach wielofunkcyjnych z dominacją zabudowy mieszkaniowej i zagrodowej, w którym to terenie przewiduje się realizację m.in. infrastruktury technicznej niezbędnej do prawidłowego funkcjonowania tych terenów oraz komunikacji publicznej i prywatnej.
Dokonując kontroli trybu sporządzenia m.p.z.p. Sąd stwierdza, że był on prawidłowy. Przedstawiony przez organ przebieg procedury planistycznej znajduje odzwierciedlenie w dokumentacji planistycznej.
O przystąpieniu do sporządzenia planu uchwałodawca zdecydował na mocy uchwały XLIX/504/2010 Rady Gminy Tarnów z dnia 20.09.2010r. o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na obszarze Gminy Tarnów w części miejscowości Koszyce Wielkie. Uchwałą ta została prawidłowo podana do wiadomości publicznej (ogłoszenie prasowe w Polskiej Gazecie Krakowskiej z dnia 08.12.2011 r. oraz obwieszczenie o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na obszarze Gminy Tarnów w części miejscowości Koszyce Wielkie - akta planistyczne, cz. 1).
W aktach zalega także wykaz wraz z rozstrzygnięciem wniosków mieszkańców złożonych do projektu miejscowego planu i prognozy oddziaływania na środowisko (cz. 1). Zawiadomiono instytucje i organy właściwe do uzgodnienia i opiniowania projektu planu miejscowego o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na obszarze Gminy Tarnów w części miejscowości Koszyce Wielkie wraz z dowodami doręczenia (cz. 1 akt planistycznych). Sporządzono wykaz i rozstrzygnięcie wójta w sprawie wniosków instytucji złożonych do miejscowego planu i prognozy oddziaływania na środowisko. Dokonano uzgodnienia zakresu i szczegółowości prognozy oddziaływania na środowisko (stanowisko RDOŚ z 12.12.2012r., cz. 1 akt planistycznych). W aktach planistycznych znajdują się pozostałe opinie i uzgodnienia wymagane przepisami prawa (cz. 1 akt planistycznych). Sporządzono prognozę skutków finansowych uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na terenie Gminy Tarnów w miejscowości Koszyce Wielkie oraz prognozę oddziaływania na środowisko. W aktach planistycznych (cz. 2-cz. 6) znajdują się materiały dotyczące kolejnych wyłożeń planu, dyskusji publicznej nad uwagami do planu wraz każdorazowym z rozstrzygnięciem wójta.
W świetle powyższego Sąd nie dopatrzył się naruszenia trybu sporządzenia planu. W szczególności za całkowicie chybiony uznać należy zarzut naruszenia przepisów k.p.a. w kontekście trybu sporządzania m.p.z.p., w tym art. 10 k.p.a. Procedura planistyczna nie jest bowiem jurysdykcyjnym postępowaniem administracyjnym w indywidualnej sprawie. Przepisy u.p.z.p. (art. 17 pkt 1 i 9) wyraźnie wskazują, w jakim trybie dokonuje się zawiadamiania o podjęciu uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu, określając formę, miejsce i termin składania wniosków do planu.
Nie mogły odnieść również skutku zarzuty naruszenia art. 8e, art. 8h oraz art. 8i u.p.z.p. (pominięcie konsultacji społecznych) z następujących powodów. Rozdział 1a, w którym te przepisy zostały zawarte, został dodany przez art. 1 pkt 10 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. (Dz.U.2023.1688) zmieniającej u.p.z.p. z dniem 24 września 2023 r., a zatem, zgodnie z regułami intertemporalnymi znajdującymi się w ustawie zmieniającej, przepisy nowe nie znajdują zastosowania. W szczególności zgodnie z art. 67 ust. 3 pkt 4 przepisy niewymienione w pkt 1-3 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym - w przypadku, gdy postępowanie zostało wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Przedmiotowa ustawa weszła w życie 24 września 2024 r. Zatem procedura planistyczna została wszczęta i nie została zakończona przed wejściem w życie w/w nowelizacji.
W dalszej kolejności Sąd zbadał czy doszło do naruszenia zasad sporządzania planu.
Ukształtowane przez doktrynę pojęcie "władztwo planistyczne" oznacza uprawnienie gminy do władczego kształtowania sposobu zagospodarowania terenu na jej obszarze przez stanowione w tej mierze akty prawa miejscowego (plany miejscowe). Nie posiada ono jednak charakteru nieograniczonego i nie oznacza, że gmina ma pełną swobodę w określaniu przeznaczenia i zasad zagospodarowania poszczególnych obszarów położonych na jej terenie. W planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się bowiem, oprócz szeregu elementów wymienionych w art. 1 ust. 2 u.p.z.p., także prawo własności. Art. 21 ust. 2, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP dopuszczają ingerencję w sferę prawa własności, musi ona pozostać jednak w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia. Oczywistym jest zatem, że uprawnienie gminy do ustalania przeznaczenia terenu i sposobu jego zagospodarowania nie może być nadużywane. Na organie uchwalającym akt planistyczny ciąży każdorazowo obowiązek wyważenia interesów prywatnych i interesu publicznego. W świetle art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, w każdym przypadku organ gminy musi wykazać, że ingerencja w sferę prawa własności pozostaje w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia. W zagospodarowaniu przestrzeni "interes społeczny" nie zyskał prymatu w odniesieniu do interesu jednostki, co oznacza obowiązek "rozważnego wyważania" praw indywidualnych obywateli i interesu społecznego w procesie planowania przestrzennego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 437/08).
Sąd administracyjny jest uprawniony do kontroli władztwa planistycznego gminy w zakresie podstaw jego stosowania ze względu na właściwość tego sądu do kontroli legalności, a nie celowości, ustaleń planistycznych. Jeżeli tak, to władztwo planistyczne nie może być przedmiotem kontroli co do meritum. Innymi słowy, sąd administracyjny, kontrolując legalność planu miejscowego, dokona oceny nie tylko tego, czy gmina miała podstawę prawną "rozporządzenia" przestrzenią, ale czy korzystając z przysługujących jej ustawowo uprawnień w tym zakresie, uprawnień tych nie nadużyła (zob. wyrok NSA z 15 grudnia 2017 r., II OSK 335/17). Badanie ewentualnego nadużycia uprawnień gminy do decydowania o sposobie zagospodarowania terenu to ciągle kontrola legalności, a nie celowości działań gminy. To zaś oznacza, że działania te nie mogą pozostać poza kontrolą sądu administracyjnego. Gmina nie ma absolutnej władzy w określaniu przeznaczenia terenów i warunków zagospodarowania. Granice władztwa planistycznego gminy wyznaczają ograniczenia określone w ustawach, w tym w przepisach ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (zob. wyroki NSA z 4 października 2017 r., sygn. akt II OSK 217/19 oraz z 25 sierpnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2986/15).
W ramach władztwa planistycznego (jako odmiany władztwa administracyjnego) pojawia się szczególnego rodzaju stosunek administracyjnoprawny, szczególna relacja jednostki (administrowanego) i organu władzy publicznej (administrującego), z założenia oparta na nierównorzędności. Dlatego w ramach tego rodzaju stosunku prawnego szczególnej ochronie powinna zostać poddana sytuacja jednostki. Ograniczenia praw jednostki dokonywane w ramach administracyjnego władztwa planistycznego nie mogą być dorozumiane, czy interpretowane rozszerzająco. Ingerencja w prawo własności musi znajdować pełne i szczegółowe uzasadnienie w przepisach prawa i stanie faktycznym sprawy. Stanowisko to znajduje mocne oparcie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 7 lutego 2001 r., (sygn. akt K 27/00, OTK 2001, nr 2, poz. 29) wskazał, że organy gminy właściwe do sporządzenia projektu planu miejscowego i następnie do uchwalenia tego planu, muszą się kierować ogólnymi zasadami określonymi w art. 1 ust. 1 i 2 u.p.z.p, przepisami innych ustaw regulującymi określone sprawy szczegółowe z zakresu gospodarki przestrzennej oraz przepisami Konstytucji RP. Fakt przyznania gminie władztwa planistycznego uprawniającego do decydowania o przeznaczeniu i zagospodarowaniu terenu, nie stoi jednocześnie w sprzeczności z koniecznością uwzględniania racjonalności w działaniu gminy w tym zakresie, realizującej się w przyjmowaniu finalnych, optymalnych rozwiązań planistycznych, a przepis art. 4 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie może stanowić legitymacji do nieograniczonej swobody w działaniach planistycznych.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że skarżona uchwała nie narusza zasad sporządzania planu.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że ustalanie zasad rozbudowy i budowy systemów komunikacji, zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p., jest obowiązkowym elementem treści planu miejscowego.
Zaprojektowane na działkach Skarżących drogi dojazdowe oznaczone symbolem odpowiednio 10KDD i 22KDD znajdują się w otoczeniu terenów oznaczonych symbolem MN – tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej.
Wrysowane drogi dojazdowe 10KDD i 22KDD tworzą układ komunikacyjny, który częściowo odpowiada zastanemu stanowi faktycznemu. Z ortofotomap z 2018 r. oraz z informacji pozyskanych na geoportalu wynika, że w tym terenie faktycznie były drogi dojazdowe do posesji. Przedmiotowe drogi zostały zatem wyznaczone jako uzupełnienie istniejącego faktycznie układu komunikacyjnego.
Odnosząc się do argumentacji dotyczącej zbyt daleko idącej ingerencji w prawo własności Skarżących Sąd z poniższych względów nie podziela tych zarzutów.
Po pierwsze, z załącznika graficznego do uchwały wynika, że zajętość terenu pod drogi publiczne dojazdowe odpowiada wymogom przepisów prawa (linia zabudowy nie mniej niż 6 m od granicy jezdni, szerokość pasa drogi dojazdowej publicznej umożliwia realizację pasa drogi gminnej dwukierunkowej). Zaakcentować przy tym należy, że w planie nie wyznacza się parametrów dróg, a to oznacza, że gmina musi zarezerwować tyle terenu, ile potrzeba na drogi w świetle innych regulacji.
Po drugie, przy ocenie ustaleń planistycznych z perspektywy granic władztwa planistycznego, przeznaczenie części działki pod drogę nie prowadzi do utraty możliwości wykorzystania pozostałej części pod zabudowę. Zważywszy, że terenom przeznaczonym pod zabudowę mieszkaniową powinny towarzyszyć tereny przeznaczone pod drogi dojazdowe do istniejącej i planowanej zabudowy, nie sposób uznać, iż decyzje planistyczne podjęte w tym zakresie wykraczają poza granice władztwa planistycznego i godzą w prawo własności ponad miarę określoną wymogami proporcjonalności (zob. wyrok NSA 29 stycznia 2025 r. sygn. akt II OSK 1198/22). W przedmiotowej sprawie wytyczenie dróg na działkach nie uniemożliwia ich zagospodarowania zgodnie z przeznaczeniem.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło