II SA/Kr 3306/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Małgorzata Brachel-Ziaja Sędziowie : WSA Mariusz Kotulski (spr) WSA Grażyna Firek Protokolant : Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2005r. sprawy ze skargi H.S. i E.M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] września 2001r., Nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki skargę oddala Wskutek otrzymania informacji od J.M. organ nadzoru budowlanego przeprowadził w dniu 1.09.1998r. oględziny na działce nr "1" położonej przy P. w B.Z. W toku tych oględzin stwierdzono, iż na przedmiotowej działce wykonany został mur łączący dwa budynki, który utworzył pomieszczenie sklepowe. Mur ten wykonany jest z pustaków. Na powstałym pomieszczeniu wykonany jest strop, który służy jako taras przykryty płytami z tworzywa sztucznego. Według J.M. mur ten wybudowany został przez A.S. na przełomie maja - czerwca 1996r. Natomiast A.S. oświadczył do protokołu, że wykonany prze niego "mur istniał tylko, że był zniszczony i rozebrany i przesunięty o 1 m." W dniu 1.02.1999r. w siedzibie Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w B.-Z. stawił się R.N., który po pouczeniu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań oświadczył, iż "przedmiotowy mur, który jest przedmiotem postępowania powstał w wyniku remontu zniszczonego pomieszczenia gospodarczego. Wybudowany mur został przesunięty o Im, w wyniku czego powierzchnia pomieszczenia została zwiększona. Jako zadaszenie został wykonany strop z tarasem. Przedmiotowy obiekt został wykonany w 1996r." A.S. pismem z 1.02.1999r. oświadczył, iż rozbiórka muru i tarasu jest technicznie niewykonalna, ponieważ elementy te są związane konstrukcyjnie z sąsiadującymi obiektami. Następnie przedstawił on opinię techniczną sporządzoną przez mgr inż. K.G. z 23.02.1999r., z której wynika, iż "beton użyty do zalewania stropu i belek stropowych przylega bezpośrednio do pociągu w północno-wschodniej części budynku nr 2 (..). W efekcie strop jest częściowo oparty na podciągu. Rozebranie ściany (nawet przy uprzednim podstemplowaniu stropu) grozi osiadaniem stropu w części południowej. Osiadanie stropu powodować będzie zwiększenie obciążenia podciągu, a tym samym zagrażać będzie bezpieczeństwu budynku mieszkalno-usługowego. Rozbiórka ściany południowej budynku nr l ma wpływ na konstrukcje sąsiedniego budynku mieszkalno-usługowego (nr 2) i może spowodować uszkodzenie jego konstrukcji." Dodatkowo w aktach administracyjnych sprawy zgromadzono oświadczenia: M.S., J.K., z których wynika, że roboty budowlane związane z wymurowaniem ściany, wylaniem stropu i wymianą pokrycia dachu miały miejsce w 1992r., a z oświadczeń M.W., J.P., G.S. wynika, iż w 1992r. wykonano "remont", w wyniku którego pokój mieszkalny na piętrze przerobiony został na taras. Natomiast z oświadczeń P.A., P.K., K.M., M.S. oraz D.B. wynika, iż wskazane wyżej roboty budowlane wykonane zostały latem 1996r. W trakcie rozprawy w dniu 9.04.1999r. J.M. podtrzymała swoje wcześniejsze stanowisko, iż ściana między budynkami została rozebrana około maja lub czerwca 1996r. Natomiast A.S. oświadczył, iż ścianę pomiędzy budynkami wyburzył w 1992r. a w jej miejsce wykonał podciąg - rozebrana została wówczas "ściana południowa przedmiotowego budynku na parterze i piętrze, która groziła zawaleniem oraz stary strop drewniany. W tym samym roku dokonałem odbudowy pomieszczenia na parterze, wykonałem strop z tarasem oraz zadaszeniem." W swoim kolejnym piśmie z dnia 12.05.1999r. A.S. i H.S. podtrzymali swoje stanowisko, że "faktyczny remont ściany i stropu został wykonany w 1992r. (...), w 1996r. miało miejsce dodatkowe uzupełnienie prac na tym budynku, a mianowicie - wymiana pokrycia dachowego z eternitu azbestowo-cementowego na płyty plastikowe, położenie wykładziny (papy) na tarasie, wykonanie natrysku na ścianie budynku. Składając uprzednio wyjaśnienie, przy oględzinach co do daty remontu jako 1996r., mieliśmy na uwadze ostateczne zakończenie prac remontowo-budowlanych." Na rozprawie w dniu 30.12.1999r. strony postępowania oraz świadkowie, którzy już wcześniej złożyli swoje oświadczenia podtrzymali zawarte w nich stanowiska. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B.-Z. działając na podstawie art.148, art.52 i art.81 ust. l ustawy z dnia 7.07.1994r. prawo budowlane (Dz.U. nr 89 poz.414 z późn. zm.) decyzją z dnia [...] sierpnia 2001r., nr [...] nakazał H.S., E.M. i I.H. - wykonać rozbiórkę rozbudowy budynku mieszkalno-usługowego wykonanej pomiędzy wschodnią ścianą w/w budynku a istniejącą oficyną, wybudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę na działce stanowiącej współwłasność nr ewidencyjny "1" położonej w B.-Z. przy P. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, iż prawdopodobnym rokiem rozbudowy budynku mieszkalno-usługowego na działce nr "1" w B. jest rok 1996. "Przemawia za tym oświadczenia Pana A.S. złożone w dniu oględzin, że odbudowę rozebranego pomieszczenia wykonał w 1996r. oraz oświadczenie złożone przez Pana R.N. przedstawione przez Pana A.S. w dniu 01.02.1999r., co potwierdza się z terminem budowy nadmienionym we wniosku Pani J.M. z dnia 18.06.1998r." Ponieważ roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, to wykonana przez A.S. rozbudowa budynku polegająca na przebudowie i odbudowie zniszczonego i rozebranego muru stanowi samowolę budowlaną i ma do niej zastosowanie art.48 ustawy prawo budowlane. Odwołanie od tej decyzji wniosły H.S. i E.M. podnosząc, iż obiekt, którego rozbiórkę nakazano, został wybudowany w 1992r., a jego przesunięcie o Im wynikało z konieczności podparcia konstrukcji stropu oraz ujednolicenia elewacji istniejącej zabudowy. Powtarzają podnoszone już wcześniej argumenty, iż zakończenie robót remontowych nastąpiło w 1996r. i dlatego taką datę pierwotnie inwestor podał jako datę wykonania remontu. Powołały się także na przedłożoną opinię techniczną, z której wynika, ze rozbiórka ściany jest niewykonalna. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] września 2001r. nr [...] utrzymał w mocy wskazaną wyżej decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy podzielił stanowisko organu i instancji. "Analizując całokształt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, ze mur istniejącego od lat pomieszczenia pomiędzy budynkiem frontowym a oficyną został całkowicie rozebrany i wykonany został nowy mur, usytuowany w innym miejscu. Na murze tym opiera się strop, który także jest nowy ze względu na różnicą rozpiętości wywołaną innym usytuowaniem muru. W wyniku tego powstał nowy budynek przylegający z trzech stron do budynków sąsiednich be ścian własnych, który został wykonany po uprzednim całkowitym rozebraniu podobnego węższego obiektu. Inwestor budowy muru i stropu, nieżyjący Pan A.S., podał podczas pierwszych oględzin prawdziwą datę budowy muru rok 1996, gdyż zapewne sądził, że wykonane roboty będą mogły być uznane za remont budynku istniejącego uprzednio. W okresie późniejszym podawane informacje dotyczące daty budowy nie były zgodne ze stanem faktycznym i miały na celu obejście prawa." Ponieważ realizacja przedmiotowego obiektu stanowiącego w istocie rozbudowę budynku frontowego, wymagała uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Ponieważ inwestor takiego pozwolenia na budowę nie uzyskał przedmiotowa budowa stanowi samowolę budowlaną, a zgodnie z art. 48 prawa budowlanego właściwy organ zobowiązany jest w takim wypadku wydać decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego bez pozwolenia na budowę. Wobec faktu, iż inwestor zmarł, organ I instancji zasadnie nałożył ów obowiązek na obecnych współwłaścicieli obiektu. "Odnośnie oceny technicznej stwierdzającej o niemożności rozebrania muru ocena ta, z niewiadomych przyczyn, bazowała na założeniu, ze rozebraniu ulegnie mur, a strop pozostanie i obciąży dodatkowo podciąg nad otworem w ścianie budynku frontowego, tymczasem obowiązkowi rozbiórki podlega nie tylko mur ale i wsparty na nim strop, gdyż taki był zakres zrealizowanej samowoli budowlanej. Decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2001 r. nr [...] zaskarżyły do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie H.S. i E.M. (zwane dalej skarżącymi) wnosząc o jej uchylenie. Skarżące w uzasadnieniu swojej skargi podniosły, że wydanie decyzji na podstawie art. 48 prawa budowlanego uważają za krzywdzące. "Wydana decyzja I i II instancji mylnie określa, ze dokonana została rozbudowa budynku, gdyż faktycznie wykonywane były w latach 1992-1996 etapami różne roboty remontowe znajdujących się pomieszczeń gospodarczo-mieszkalnych. Remontowane pomieszczenia stanowiły funkcjonalne połączenie z budynkiem mieszkalnym zasadniczym i oficyną stanowiąc w części parterowej pomieszczenie gospodarcze z kotłownią, a w części piętrowej pomieszczenie mieszkalne." Skarżące wskazały, iż nie wykonano nowych pomieszczeń, a świadkowie J.M. zmieniali swoje oświadczenia co do rzeczowego zakresu istnienia pomieszczeń remontowanych. W konsekwencji nie mogą mieć jednoznacznego poglądu na okres wykonywanych robót remontowych. Nie ustalono też jednoznacznie okresu wykonywania muru i stropu. "Wykonywane etapami roboty remontowe miały na celu poprawę stanu technicznego części istniejących obiektów na działce, a realizowane były w miarę posiadanych środków finansowych." W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz motywy, którymi się kierował i wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z dnia 28 lutego 2002r., sygn. akt II SA/Kr 3306/01 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 4.10.2005r. adw. J.Z. pełnomocnik skarżącej E.M. wskazał, iż biorąc pod uwagę unormowania prawne, to stwierdzić należy, iż były realizowane prace budowlane przez inwestora A.S. w pierwszej fazie. Miało to miejsce w latach 1992-1996. Mając jednak na uwadze obowiązujący stan prawny na dzień orzekania przez Sąd uważa, ze należy wziąć pod uwagę dokonane w międzyczasie dwie istotne nowelizacje prawa budowlanego związane z treścią art.48 prawa budowlanego, a w szczególności jego ust. 2, który pozwala obecnie na legalizację budowy. Wykonane prace budowlane -zgodnie z przedłożoną opinią techniczną - podnoszą użyteczność społeczno-gospodarczą budynku, jego estetykę i wzmacniają konstrukcję obiektu. Zgodnie z brzmieniem art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, póz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Zasada ta ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zdaniem Sądu nie budzą wątpliwości ustalenia poczynione przez organy administracyjne dotyczące stanu faktycznego. Po pierwsze organy prawidło przyjęły, iż w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z typową samowolą budowlaną. W żadnym wypadku nie można przyjąć, jak twierdził to A.S., iż prowadzone przez niego roboty budowlane były remontem istniejących pomieszczeń. W wyniku tego "remontu" zlikwidowano istniejące uprzednio na piętrze pomieszczenie mieszkalne i utworzono taras, rozebrano na poziomie parteru starą ścianę łączącą budynek frontowy z oficyną, wybudowaną nową ścianę przesuniętą o l m w stosunku do istniejącej poprzednio (powiększając tym samym powierzchnię powstałego w ten sposób pomieszczenia) oraz wylano nowy strop. W wyniku tego powstał obiekt budowlany, którego parter stanowi pomieszczeni gospodarcze (zaplecze dla istniejącego sklepu), a wykorzystując strop tego pomieszczenia na poziomie I piętra wykonano zadaszony taras. Zakres tych robót budowlanych określił sam inwestor w swoich oświadczeniach oraz potwierdzają świadkowie i same skarżące. Te okoliczności stanu faktycznego nie budzą zatem żadnych kontrowersji i są bezsporne. Zgodnie z brzmieniem art. 3 ust. 6 ustawy Prawo budowlane z dnia 7.07.1994r. prawo budowlane (Dz.U. nr 89 poz.414 z późn. zm.) przez budowę rozumieć należy wykonanie obiektu budowlanego w określonym miejscu a także odbudowę, rozbudowę i przebudowę obiektu budowlanego. W świetle postanowień art. 28 cyt. wyżej ustawy roboty można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę zastrzeżeniem art. 29 i 30 tej ustawy. Realizacja wyżej wskazanego zakresu robót budowlanych w wyniku których powstał obiekt budowlany wymagało zatem bezsprzecznie uzyskania wcześniejszego pozwolenia na budowę. Taką interpretację stanu faktycznego podzielił na rozprawie także pełnomocnik skarżącej E.M. Kwestią, która natomiast wzbudziła kontrowersje w toku postępowania administracyjnego jest określenie daty dokonania owej samowoli budowlanej. Badając całokształt akt sprawy Sąd podzielił stanowisko organów administracyjnych I i II instancji, iż za datę zakończenia robót budowlanych dokonywanych w ramach samowoli budowlanej przyjąć należy rok 1996. Taką datę wykonanych w warunkach samowoli budowlanej prac budowlanych podał sam inwestor w pierwszym protokole oględzin z dnia 1.09.1998r., charakteryzując także zakres dokonanych przez siebie robót budowlanych. Zakres i datę wykonania obiektu budo wlanego (1996r.) potwierdził również w swoim oświadczeniu R.N. Na rok 1996 jako datę dokonania samowoli budowlanej wskazują także J.M. oraz świadkowie P.A., P.K., K.M., M.S. oraz D.B. Dopiero w protokole rozprawy z dnia 9.04.1999r. inwestor podaje, że w 1992r. wyburzył ścianę i wykonał podciąg. "Przedmiotową przebudowę wykonałem w 1992r. tj. rozburzona została ściana południowa przedmiotowego budynku na parterze i piętrze, która groziła zawaleniem oraz stary strop drewniany. W tym samym roku dokonałem odbudowy pomieszczenia na parterze, wykonałem strop z tarasem oraz zadaszeniem." A w swoim oświadczeniu z 12.05.1999r. inwestor wyjaśnił, że "faktyczny remont ściany i stropu został wykonany w 1992r. (...), w 1996r. miało miejsce dodatkowe uzupełnienie prac na tym budynku, a mianowicie -wymiana pokrycia dachowego z eternitu azbestowo-cementowego na płyty plastikowe, położenie wykładziny (papy) na tarasie, wykonanie natrysku na ścianie budynku. Składając uprzednio wyjaśnienie, przy oględzinach co do daty remontu jako 1996r., mieliśmy na uwadze ostateczne zakończenie prac remontowo-budowlanych." Wersję o realizacji obiektu budowlanego w 1992r. potwierdzają świadkowie: M.S., J.K., z których oświadczeń wynika, że roboty budowlane związane z wymurowaniem ściany, wylaniem stropu i wymianą pokrycia dachu miały miejsce w 1992r., a z oświadczeń M.W., J.P., G.S. wynika, iż w 1992r. wykonano "remont", w wyniku którego pokój mieszkalny na piętrze przerobiony został na taras. Podkreślić należy, że w zasadzie świadkowie związani są odpowiednio z jedną ze stron postępowania: są to krewni, powinowaci, bądź bliscy inwestora albo J.M. (dlatego też do zeznań tych świadków, popierających odpowiednio twierdzenia jednej lub drugiej strony należy odnieść się z dużą ostrożnością) - za wyjątkiem P.A., P.K. i R.N., którzy są osobami obcymi dla stron i w szczególności zeznania tych osób można przyjąć za wiarygodne. Nawet, gdyby uwzględnić wersję, iż podstawowy zakres robót budowlanych związanych z samowolą budowlaną wykonany został w 1992r., to wskazać należy iż sam inwestor (jak wykazano to wyżej), a także skarżące i co przyznał na rozprawie sądowej w dniu 4.10.2005r. pełnomocnik skarżącej adw. J.Z. podawali, iż prace budowlane przy przedmiotowym obiekcie budowlanym trwały w latach 1992-1996 i ostatecznie zakończyły się w 1996r. (k.5,k.6 i k.55 akt). Tym samym przyjąć należy, iż do przedmiotowego obiektu budowlanego ma zastosowanie art. 48 prawa budowlanego z 1994r. Przepis ten zobowiązuję zaś organ nadzoru budowlanego do nakazania w drodze decyzji administracyjnej rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Odnośnie wynikającego z opinii technicznej braku możliwości rozebrania muru, ze względu na dodatkowe obciążenie podciągu, to podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, iż nakaz rozbiórki obejmuje nie tylko rozbiórkę muru, lecz również wspartego na nim stropu, a więc wszelkich części obiektu budowlanego zrealizowanych w warunkach samowoli budowlanej. Tym samym nie ma mowy a dodatkowym szkodliwym obciążeniu i zagrożeniu dla budynku frontowego. Bezpodstawne jest także żądanie uwzględnienia przez Sąd stanu normatywnego obowiązującego na dzień orzekania. Sąd administracyjny bada bowiem zgodność zaskarżonych decyzji administracyjnych ze stanem prawnym obowiązującym w dacie wydania takiej decyzji, a nie z momentu orzekania. Podsumowując stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja była prawidłowa, a jej wydanie nastąpiło na podstawie oraz w ramach obowiązującego prawa. Zatem wobec braku podstaw o uwzględnienia skargi na podstawie art.151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1271 z późn. zm.) orzeczono o jej oddaleniu.