II SA/Kr 3313/02

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 marca 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Biernat Sędziowie: NSA Izabela Dobosz AWSA Wojciech Jakimowicz ( spr.) Protokolant: Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2005r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] 2002r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zasiłku celowego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. na rzecz skarżącego K. J. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2002 r., znak: [...] działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania z dnia 12 sierpnia 2002 r. K.J. od decyzji Wójta Gminy M. , znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. w sprawie odmówienia zasiłku celowego z pomocy społecznej z tego względu, że suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie przekracza kryterium dochodowe wynikające z art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, które wynosi dla tej rodziny składającej się z dwóch osób 712 zł i w związku z tym stronie nie przysługuje prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji opisaną wyżej decyzją odmówił K.J. przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego ustalając, że rodzina wspólnie zamieszkująca i gospodarująca z wnioskodawcą składająca się z dwóch osób utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych i zarobków, a suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie zgodnie z art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej wynosi [...]zł i przekracza kryterium dochodowe wynikające z art. 4 ust. 1 tejże ustawy, które wnosi dla rodziny 712,00 zł i w związku z powyższym wnioskodawcy nie przysługuje prawo do świadczeń pieniężnych z funduszu pomocy społecznej. Od decyzji organu pierwszej instancji K.J. wniósł w ustawowym terminie odwołanie, w którym zarzucił popełnienie błędu w sposobie obliczenia dochodu rodziny oraz ustaleniu składu osobowego rodziny w miesiącu poprzedzającym zwożenie wniosku o przydzielenie zasiłku celowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że według ustaleń zawartych w wywiadzie środowiskowym sporządzonym przez pracownika socjalnego Ośrodka Pomocy Społecznej i na podstawie załączonych do akt sprawy pozostałych dokumentów wynika, że rodzina wspólnie zamieszkująca oraz prowadząca gospodarstwo domowe składa się z dwóch osób, a mianowicie wnioskodawcy i jego córki A.J. Kolegium podniosło, że rodzina wnioskodawcy utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych otrzymywanych przez wnioskodawcę i zarobków z umowy o pracę osiąganych przez córkę A. zatrudnioną w Spółdzielni Pracy Produkcyjno-Handlowej "[...]" w G. Łączny dochód w rodzinie wynosi [...]zł, przy czym kryterium dla dwuosobowej rodziny wynikające z art.4 i 4a ustawy o pomocy społecznej wynosi 712,00zl W związku z tym dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe określone w ustawie o pomocy społecznej, co oznacza, że przekroczenie, o którym wyżej mowa: choć niewielkie, ale jednak występuje, i tym samym nie jest pełniony warunek ustawowy, dający podstawę do świadczeń z pomocy społecznej. Ponadto podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego przez pracownika socjalnego Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej nie znalazły potwierdzenia oświadczenia wnioskodawcy, że jest on zadłużony w banku na remont budynku mieszkalnego i nie ma środków na spłatę kredytu, a także na bieżące potrzeby utrzymana stąd też pozostaje w bardzo trudnej sytuacji materialnej i bytowej. Takie twierdzenia wnioskodawcy nie zasługują w ocenie Kolegium na wiarę albowiem nakłady finansowe ponoszone przez wnioskodawcę od kilku lat na remont budynku przewyższają dochody rodziny a ponadto posiada on samochód osobowy Fiat 126p, którego utrzymanie i eksploatacja jest kosztowna. Zdaniem Kolegium dochody, jakie osiąga rodzina powinny być w pierwszym rzędzie przeznaczone na bieżące potrzeby socjalno-bytowe. Kolegium stwierdziło także, że dochód rodziny wnioskodawcy został obliczony prawidłowo, ponieważ córka, W. w trakcie sporządzania wywiadu środowiskowego a mianowicie 16 czerwca 2002 r. wyjechała do W. w poszukiwaniu pracy i zamieszkała u krewnych. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2002 r., znak: [...] złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie K.J. Skarżący podnosi, że nie otrzymuje zasiłku dla bezrobotnych, który bezzasadnie został uwzględniony przy obliczaniu dochodu. Ponadto prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, gdyż córka A. jest samodzielna i rzadko przebywa w domu. Skarżący podniósł również, że w dalszym ciągu jest osobą zadłużoną i ponosi koszty remontu związanego ze zniszczeniami spowodowanymi przez powódź z 1997 r.: a samochód Fiat 126p jest mu niezbędny do załatwiania bieżących spraw życia codziennego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie. Kolegium dodało: że nie zasługują na uwzględnienie twierdzenia skarżącego, iż w okresie miesięcy czerwca i lipca 2002 r. roku pozostawał bez żadnych środków utrzymania. Jak bowiem wynika z decyzji Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] czerwca 2002 r. w tym czasie K.J. otrzymywał zasiłek dla bezrobotnych i niezależnie od tego Ośrodek Pomocy Społecznej przyznał mu i wypłacił specjalny zasiłek celowy w kwocie 150 zł. Sytuacja materialno-bytowa skarżącego aczkolwiek jest trudna to jednak nie aż w takim stopniu, by rodzina była pozbawiona podstawowych środków utrzymania. Kolegium podniosło, że nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy oświadczenia K.J. odnośnie do jego zadłużenia w banku na remont budynku. Natomiast z materiałów dowodowych w postaci przeprowadzonych przez pracownika socjalnego wywiadów środowiskowych wynika, że nakłady ponoszonych wydatków na remont budynku są nieporównywalne do dochodów uzyskiwanych przez tę rodzinę. Zdaniem Kolegium, jeśli rodzina znajduje się w tak trudnej sytuacji materialno-bytowej, jak to przedstawia K.J. , to w pierwszej kolejności powinna środki posiadane z dochodów przeznaczyć na zabezpieczenie bieżących potrzeb bytowych a nie utrzymywać zakupiony samochód osobowy Fiat 126p bo eksploatacja jego jest kosztowna. Na rozprawie w dniu 14 marca 2005 r. skarżący K.J. nie stawił się. Stawiła się B.B. - pełnomocnik Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone - czyli również w sytuacji niniejszej sprawy ze skargi K.J. - podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Przy tym, zgodnie z art 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygniecie niniejszej sprawy nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co oznacza, że zarówno decyzja Wójta Gminy M. , znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r.; jak i utrzymująca tę decyzję w mocy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2002 r., znak: [...] obarczone są wadą skutkującą koniecznością ich uchylenia. Należy bowiem stwierdzić, iż organy administracji obydwu instancji nie wyjaśniły wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, naruszając tym samym zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym zwłaszcza zasadę prawdy obiektywnej, o jakiej mowa w art. 7 k.p.a. Przede wszystkim należy podkreślić, iż mimo podnoszenia przez skarżącego w pisemnym wniosku z dnia 23 lipca 2002 r. o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, iż nie prowadzi on wspólnego gospodarstwa ze swoją córką A. organy obydwu instancji przyjęły, iż rodzina skarżącego liczy dwie osoby, nie uzasadniając w żaden sposób swojego stanowiska. Również z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy nie wynika, aby okoliczność ta podlegała badaniu przez organy obydwu instancji z punktu widzenia treści art. 2a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 z póź:i. zm.). W świetle treści tego przepisu, zgodnie z którym ilekroć w przepisach ustawy jest mowa o rodzinie - oznacza to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku wspólnie zamieszkujące i gospodarujące, nie jest zwłaszcza dopuszczalne przyjęcie, że sam fakt wspólnego zamieszkiwania osób pod jednym adresem pozwala je kwalifikować jako rodzinę w rozumieniu ustaw i na tej podstawie ustalać kryterium dochodowe. Na organach administracji cały obowiązek wyjaśnienia przesłanek stanowiących podstawę ustalenia wysokości ustawowego kryterium dochodowego i uzasadnienia swojego stanowiska w tym zakresie, zwłaszcza w sytuacji, gdy stanowisko to jest sprzeczne z twierdzeniami strony postępowania i stanowi zasadniczą przesłankę decyzji odmownej w przedmiocie udzielania świadczenia z pomocy społecznej. Dokumentacja zgromadzona w aktach sprawy nie daje również podstaw do zweryfikowania poprawności ustaleń organu odwoławczego w zakresie zadłużenia wnioskodawcy Z faktu, iż w toku postępowania nie badano okoliczności tego rodzaju obciążeń wnioskodawcy i nie odnotowano w dokumentacji sprawy żadnych informacji na ten temat nie można wysnuwać wniosku o nieprawdziwości twierdzeń wnioskodawcy, iż jest on zadłużony w banku na remont budynku mieszkalnego i nie ma środków na spłatę kredytu, a także na bieżące potrzeby utrzymania. Z tych samych powodów nie istnieje możliwość weryfikacji twierdzeń organu, iż nakłady finansowe ponoszone przez wnioskodawcę od kilku lat na remont budynku przewyższają dochody rodziny a eksploatacja i utrzymanie samochodu osobowego Fiat 126p jest kosztowna. Twierdzenia te nie tylko nie znajdują podstaw w zebranej w aktach sprawy dokumentacji ale nie mogą być również uznane za zasadne ze względu na ich ogólnikowość. Powyższe uchybienia organów administracji wskazują że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji (zawierająca trzy lapidarne zdania uzasadnienia) zostały wydane z naruszeniem prawa, co obliguje; sąd do wyeliminowania tych decyzji z obrotu prawnego, mimo że nie można uznać, iż argumentacja przytaczana przez skarżącego jest w całości zasadna. Nie można bowiem uznać za trafny zarzutu skarżącego, że nie otrzymuje on zasiłku dla bezrobotnych; który bezzasadnie został uwzględniony przy obliczaniu dochodu. W aktach sprawy znajduje się bowiem informacja Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] sierpnia 2002 r., zgodnie z którą skarżący nabył od dnia [...] czerwca 2002 r. prawo do zasiłku dla bezrobotnych, a pierwszy zasiłek w kwocie 174,80 zł pobrał w miesiącu lipcu 2002 r. Zgodnie z treścią art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, iż decyzje organów obydwu instancji zapadły pomimo braku należycie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, a zatem uchybienie tego rodzaju nie może być konwalidowane w postępowaniu przed organem drugiej instancji, gdyż działanie takie naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W związku z tym uchylenie w postępowaniu sądowoadministracyjnym również decyzji organu pierwszej instancji jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. W tym stanie rzeczy - mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnym; (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270). należało uchylić zaskarżona, decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2002 r. znak [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy M. znak [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sadzie Administracyjnym z dnia 11 maja 1995 r. (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z pozn. zm.) w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z pó::n. zrn ;. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 97 § 1 cyt. ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednakże w § 2 art. 97 Przepisów wprowadzających ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawe o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdza się, że w sprawach, o których mowa w § 1 cyt. ustawy stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych.