II SA/Kr 3319/01

WyrokWSA w Krakowie2006-01-17

Skład orzekający: Sędzia WSA Renata Czeluśniak, NSA Andrzej Niecikowski, AWSA Janusz Kasprzycki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba zatrudniona w Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w latach 1944-1956 może zostać pozbawiona uprawnień kombatanckich, jeśli nie przedstawi dowodów na skierowanie lub zwerbowanie przez organizacje niepodległościowe w celu udzielenia im pomocy?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że pozbawienie uprawnień kombatanckich osoby zatrudnionej w Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w latach 1944-1956 jest zgodne z prawem, jeśli osoba ta nie przedstawi dowodów na skierowanie lub zwerbowanie przez organizacje niepodległościowe w celu udzielenia im pomocy. Brak takich dowodów, zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach, nie pozwala na zachowanie uprawnień, niezależnie od charakteru wykonywanej pracy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o pozbawieniu M. M. uprawnień kombatanckich. Organ uznał, że pozbawienie jest uzasadnione faktem zatrudnienia M. M. w organach bezpieczeństwa publicznego w okresie powojennym. M. M. podniósł, że w czasie służby nie wyrządził nikomu krzywdy. Po utrzymaniu decyzji przez organ II instancji, M. M. wniósł skargę do sądu administracyjnego, którą po jego śmierci podtrzymała żona jako następca prawny.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 stycznia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie : NSA Andrzej Niecikowski AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant : Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia 3 października 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich skargę oddala Decyzją z dnia [...] marca 2001 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] na podstawie art. 25 ust. 2 pkt llit.a w związku z art. 21 ust.2 pkt 4 lit.a ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz.U. z 1997, Nr 142, poz. 950 z późn. zmianami), pozbawił uprawnień kombatanckich M. M., przyznanych mu przez ZW ZBoWiD w [...] decyzją z dnia [...]. 02.1984 r., z tytułu aresztowania jako dziecko przez gestapo w [...] i przebywania w obozie dla dzieci [...] od czerwca do września 1943 r. W uzasadnieniu organ podał, powołując się na pismo KW Policji w [...] z dnia [...] .03.2001 r. , że w okresie od [...] .09.1954 r.M. M. był zatrudniony w organach bezpieczeństwa publicznego, a zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit.a w związku z art. 21 ust.2 pkt 4 lit.a ww. ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które pełniły służbę lub funkcję i były zatrudniony w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego. Osobom takim uprawnienia kombatanckie nie przysługują z żadnych tytułów. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. M. podniósł, że w czasie służby nie sprzeniewierzył się godności obywatela. W dniu 3 października 2001 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] wydał decyzję którą utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2001 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa. oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust.2 pkt 4 lit.a ww. ustawy. W uzasadnieniu organ podniósł, że odwołujący się był zatrudniony w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa i sam ten fakt stanowi wystarczającą przesłankę do pozbawienia uprawnień kombatanckich na podstawie wyżej powołanych przepisów. Podniósł również, iż M. M. nie powołał się i nie wykazał okoliczności, o których mowa w art.21 ust.3 pkt.1 ustawy. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. M. wniósł o uchylenie powyższej decyzji jako naruszającej prawo stanowiące podstawę wydania decyzji. Na rozprawie żona skarżącego, jako następca prawny zmarłego skarżącego, podtrzymała skargę, podnosząc, iż mąż "w czasie służby (...) nie wyrządził nikomu krzywdy". W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z 30.08.2002 r., Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Sąd Administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego, nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi (art. 3 § 1 i art. 134 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Uwzględniając powyższe Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną. W dniu wydania pierwszej decyzji obowiązywał art. 25 ust 1 ww. ustawy, zgodnie, z którym osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują te uprawnienia, z zastrzeżeniem ust. 2, w myśl którego pozbawia się uprawnień kombatanckich m.in. osoby wymienione w art. 21 w ust. 2 pkt 4 lit.a tj. osoby, które w latach 1944-1956 pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym nie stosuje się przepisu art.21 ust. 2 pkt 4 lit. a) i b) wobec osób, które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy, Przez art. 1 pkt 3 lit. b) ustawy z dnia 4 marca 1999 r. (Dz.U.99.77.862) zmieniającej ustawę o kombatantach w przepisie art.21 ust.3 został skreślony z dniem 9 października 1999 r. punkt 2 o treści: nie stosuje się przepisu art.21 ust. 2 pkt 4 lit. a) i b) wobec osób, które przedłożą dowody, że podczas zatrudnienia, pełnienia służby lub funkcji w strukturach, jednostkach i na stanowiskach, o których mowa w ust. 2 w pkt 4 lit. a) i b), wykonywały wyłącznie zadania nie związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Zarówno więc w dniu wydania zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej powołane w nich przepisy cyt. ustawy, stanowiące ich podstawę prawną stanowiły: pozbawia się uprawnień kombatanckich m.in. osoby, które w latach 1944-1956 pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, chyba że przedłożą one dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy. M. M. nie przedłożył żadnego dowodu na okoliczność , o której mowa w art. 21 ust. 3 ww. ustawy. W świetle treści powyższych przepisów prawnych okoliczności i charakter pracy w UB nie mają znaczenia. Oceniając zgodność wydania zaskarżonej decyzji z prawem stwierdzić należy, iż Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] przeprowadził postępowanie wyjaśniające zgodnie z art. 7 i 77 k.p.a., prawidłowo stosując powołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przepisy prawne cyt. wyżej ustawy o kombatantach. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U, Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło