II SA/Kr 3344/01

WyrokWSA w Krakowie2006-01-16

Skład orzekający: Joanna Tuszyńska, Barbara Pasternak, Mariusz Kotulski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba, która pełniła służbę w organach bezpieczeństwa publicznego w latach 1944-1956, może zachować uprawnienia kombatanckie, jeśli została do tej służby skierowana przez organizację niepodległościową?
Ratio decidendi
Osoba, która pełniła służbę lub funkcję w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej w latach 1944-1956, traci uprawnienia kombatanckie. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy osoba ta udowodni, że została skierowana do służby przez organizację niepodległościową lub zwerbowana przez nią w celu udzielenia pomocy. Ciężar udowodnienia tej okoliczności spoczywa na osobie zainteresowanej. Sam fakt przynależności do organizacji niepodległościowej nie jest wystarczający, jeśli nie zostanie wykazane skierowanie do służby w organach bezpieczeństwa przez tę organizację.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła D. W., który został pozbawiony uprawnień kombatanckich decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z powodu zatrudnienia w organach bezpieczeństwa publicznego w latach 1945-1946. D. W. twierdził, że został skierowany do tej służby przez organizację niepodległościową (BCh) i że nie wykonywał zadań związanych ze zwalczaniem podziemia. Organ administracji utrzymał w mocy decyzję o pozbawieniu uprawnień, uznając, że D. W. nie przedstawił wystarczających dowodów na swoje twierdzenia. D. W. zaskarżył decyzję do sądu, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie : WSA Barbara Pasternak / spr. / WSA Mariusz Kotulski Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Kierownika Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia 3 października 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich - skargę oddala - U Z A S A D-N I E N I E Decyzją z dnia [...] maja 2001 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 25 ust.2 pkt 2 pkt. l lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" i art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 . o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950/ orzekł o pozbawieniu D. W. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW ZBoWiD w [...] decyzją z dnia [...]. 10. 1976 r. z tytułu "działalności w ruchu oporu od [...].09. 1942 r. do [...]. 01. 1945 r. W uzasadnieniu podano, powołując się na akta ZBoWiD, że D. W. w okresie od [...] lutego 1945 r. do [...] września 1946 r. był zatrudniony w organach bezpieczeństwa publicznego. Ustalono to w oparciu o akta kombatanckie, wyjaśnienia strony z dnia [...] kwietnia 2001 r. , oraz oryginał rozkazu wyjazdu służbowego wystawiony przez PUBP [...] w 1946 r. D. W. nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swojego twierdzenia, że do pracy w aparacie bezpieczeństwa został skierowany przez organizację niepodległościową. Zgodnie z dyspozycją art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit."a" cyt. ustawy "uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej". W związku z powyższym osoby takie na podstawie art. 25 ust. 2 pkt l lit."a" i art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit."a" zostają pozbawione uprawnień kombatanckich. D. W. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zarzucił w nim, że powyższa decyzja narusza prawo materialne i procesowe - art. 25 ust. 2 pkt. l lit."a" , art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" , art. 21 ust. 3 cyt. ustawy, oraz art. 156 § l pkt. 2 kpa. a także, zastosowano wobec niego zasadę zbiorowej odpowiedzialności, ponieważ był tylko szeregowym pracownikiem PUBP, przez okres 1,6 roku. Nadto podniósł, że właściwym tytułem jego kombatanctwa jest przynależność do Ruchu Oporu , a konkretnie do BCh- [...] . Dodatkowo, w piśmie z dnia [...] maja 2001 r. D. W. ponownie podtrzymał swoje oświadczenie o skierowaniu go do pracy w organach służby bezpieczeństwa przez dowództwo BCh. W trakcie pracy nie użył nigdy broni, ani też nie otrzymał żadnego wynagrodzenia. W dniu 3 października 2001 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy wydał na podstawie art. 138 § Ipkt l, 127 § 3 i 129 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt l lit. a ustawy o kombatantach decyzję Nr [...] , utrzymującą w mocy decyzję o pozbawieniu D. W. uprawnień kombatanckich. W decyzji powołano się na art. 25 ust. 2 pkt. l lit."a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit."a", ustawy o kombatantach jako podstawę prawną pozbawienia D. W. uprawnień kombatanckich. Zgodnie z art. 21 ust. 3 w brzmieniu po nowelizacji w/w ustawy /Dz.U. nr 77 z 24. 09. 1999 r., póz. 862/ nie stosuje się przepisu art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. "a" i "b" wobec osób, które przedłożą dowody, iż do wymienionych służb zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje zostały zwerbowane w celu udzielenia im pomocy. Ponieważ D. W. nie przedłożył dowodów , o których mowa w art. 21 ust. 3 ustawy, nie znaleziono podstaw do zmiany lub uchylenia pierwotnej decyzji. Decyzję powyższą zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego D. W.. Zarzucił, że narusza ona prawo, w szczególności przepisy art. 7-9, 11, 12 , 75, 77, 80 i 107 § 3 kpa, oraz art. 25 ust.2 pkt l lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit."a" ustawy o kombatantach. Zarzucił , że nie przeprowadzono wnikliwego postępowania dowodowego a decyzja nie zawiera uzasadnienia odpowiadającego wymogom art. 107 § 3 kpa. Bezpodstawnie uznano, iż jest "utrwalaczem władzy ludowej" skoro w okresie od [...] września 1942 r. do [...] stycznia 1945 r. odbył służbę wojskową w BCh Placówka [...], która weszła w skład Ludowego Wojska Polskiego , skąd został odkomenderowany do PUBP w [...]. W czasie krótkiej służby nie wykonywał żadnych zadań związanych ze zwalczaniem organizacji i osób z podziemia niepodległościowego. Pozbawienie go uprawnień kombatanckich "za karę" dlatego, że służył Ojczyźnie takiej, jaka wówczas istniała , jest rażącym naruszeniem porządku konstytucyjnego III Rzeczypospolitej i naruszeniem prawa europejskiego. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z treścią art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, póz. 1271 z póżn. zm./ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 1553, póz. 1270 z póżn. zm./, zwanej dalej ppsa. Właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest więc Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie . Art. 3 ustawy ppsa stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd jest uprawniony do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi - art. 134 ustawy ppsa. Skarga jest nieuzasadniona. Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie wykazała, aby została ona wydana z naruszeniem prawa. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jako Organ prowadzący postępowanie weryfikacyjne w sprawie prawa D. W. do świadczeń określonych w ustawie o kombatantach przeprowadził je nie naruszając przepisów kpa, oraz w sposób prawidłowy zastosował przepisy prawa materialnego. Zgodnie z przepisami art. 25 ust. 2 pkt. l lit. a i art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997 r., nr 142, póz. 950 ze zm./ stanowiącymi podstawę prawną zaskarżonej decyzji, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby wymienione m. in. w art. 21 w ust. 2 w pkt. 4, tj. te, które w latach 1944-1956 pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa , Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten stosuje się wobec wszystkich osób, które pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w, strukturach Urzędu Bezpieczeństwa bez względu na rodzaj wykonywanych zadań. W niniejszej sprawie fakt zatrudnienia D. W. w strukturach Służby Bezpieczeństwa i pełnienia służby, nie budzi wątpliwości. Świadczą o tym twierdzenia samego skarżącego w toku postępowania administracyjnego, okoliczności podane w sporządzonym własnoręcznie 25. 04. 1976 r. życiorysie /k.6 odwr. I k. l akt kombatanckich ZBOWiD/, a nadto załączony przez skarżącego do akt sprawy oryginał "Rozkazu wyjazdu" wystawiony przez Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w [...] z 1946 r./jak twierdzi skarżący z 1945 r./ , w którym rozkazuje się ob. W. D. udanie się do [...] w celu służbowym. Przepisu art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit a nie stosuje się jedynie wobec osób, które przedłożą dowody, że do Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje zostały zwerbowane w celu udzielania im pomocy- art. 21 ust. 3 pkt. 1. Ciężar przeprowadzenia dowodu na te okoliczności spoczywa na osobie zainteresowanej. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów świadczących o istnieniu okoliczności, o których mowa w art. 21 ust. 3 pkt l . Fakt przynależności skarżącego do BCh w latach 1942-1945 nie może budzić wątpliwości w świetle zebranego w sprawie materiału i Kierownik Urzędu okoliczności tej nie neguje. Jednakże skarżący nie przedstawił dowodów na okoliczność, by do pełnienia służby w PUBP został odkomenderowany-jak twierdzi- przez swojego dowódcę z BCh. Tylko taka, udowodniona przez skarżącego okoliczność powodowałaby zachowanie przez niego uprawnień kombatanckich. Fakt pełnienia przez skarżącego służby w organach bezpieczeństwa publicznego powoduje, że uprawnienia kombatanckie nie przysługują mu z żadnych tytułów, niezasadne jest więc stanowisko przedstawione w skardze, że skarżący ma prawo do statusu kombatanta na podstawie przepisu art. l ust. 2 pkt. 3 i 6 ustawy. Nie znajdują także uzasadnienia zarzuty skargi dotyczące naruszenia szeregu przepisów kpa, w szczególności art. 107 § 3 . Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi tym przepisem przewidziane. Sąd nie stwierdził nadto naruszenia przepisów postępowania, które skutkowałyby pozbawieniem skarżącego możliwości działania w toku postępowania, możliwości przedstawiania dowodów bądź składania wyjaśnień, co też skarżący w toku postępowania czynił. Nieuzasadniony jest także sformułowany zupełnie ogólnie i bez wskazania konkretnych norm zarzut naruszenia porządku konstytucyjnego. Przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. wielokrotnie były przedmiotem badania przez Trybunał Konstytucyjny pod względem ich zgodności z KonstytucjąRP. Te z nich, w oparciu o które wydano zaskarżoną decyzję są obowiązującymi normami prawa i Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prowadzący postępowanie w sprawie weryfikacji uprawnień kombatanckich ma obowiązek ich przestrzegania. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że brak podstaw do uwzględnienia skargi, wobec czego w oparciu przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi została ona oddalona.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło