II SA/Kr 3345/01
WyrokWSA w Krakowie2006-01-16
Skład orzekający: Joanna Tuszyńska, Barbara Pasternak, Mariusz Kotulski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która pełniła służbę w organach bezpieczeństwa publicznego w latach 1944-1956, może zostać pozbawiona uprawnień kombatanckich, jeśli nie udowodni, że została skierowana do tej służby przez organizacje niepodległościowe lub zwerbowana przez nie w celu udzielenia pomocy?Ratio decidendi
Osoba pełniąca służbę w organach bezpieczeństwa publicznego w latach 1944-1956 podlega pozbawieniu uprawnień kombatanckich, chyba że udowodni, iż została skierowana do tej służby przez organizacje niepodległościowe lub zwerbowana przez nie w celu udzielenia pomocy. Brak takiego dowodu skutkuje utrzymaniem w mocy decyzji o pozbawieniu uprawnień, nawet jeśli osoba ta brała udział w Armii Ludowej.Stan faktyczny
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił Z.S. uprawnień kombatanckich przyznanych z tytułu "utrwalania władzy ludowej" z uwagi na jego zatrudnienie w organach bezpieczeństwa publicznego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ utrzymał własną decyzję w mocy, wskazując, że skarżący nie przedstawił dowodów na skierowanie go do służby przez organizacje niepodległościowe. Z.S. zaskarżył decyzję, zarzucając brak należytego wyjaśnienia sprawy i sprawdzenia przebiegu służby. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Joanna Tuszyńska / spr. / Sędziowie : WSA Barbara Pasternak WSA Mariusz Kotulski Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi Z.S. na decyzję Kierownika Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia 3 października 2001 r. Nr [....] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich - skargę oddala -
II SA/Kr 3345/01
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 9.05.2001r Nr [....] , wydaną na podstawie art. 25 ust.2 pkt l lit.a w związku z art.21 ust.2 pkt 4 lit.a oraz art.21 ust.3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997r Nr 142 poz.950 z poźn. zm.) , Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił Z.S. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZBOWiD w K. z tytułu "utrwalania władzy ludowej" w okresie od [....] .07.1945r do [....] .04..1946r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że z akt sprawy wynika , że Z.S. był zatrudniony w organach bezpieczeństwa publicznego (zaświadczenie KWP w K. z dnia ....02.2001 r).
W myśl art.21 ust.2 pkt 4 lit. a ustawy , osoby takie pozbawia się uprawnień kombatanckich.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Z.S. podniósł, że odbywał służbę w Armii Ludowej , która weszła w skład Ludowego Wojska Polskiego, a dowództwo którego kierowało żołnierzy do służby w PUBP. Dlatego też zastosowanie w stosunku do niego art.25 ust.2 pkt l lit. a w związku z art.21 ust.2 pkt 4 lit. a ustawy stanowi naruszenie prawa.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy , decyzją z dnia 9 października 2001 r Nr [....] , wydaną na podstawie art.138 § l pkt l , art. 127 § 3 oraz art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997r Nr 142 poz.950 z poźn. zm.) , Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 9.05.2001r Nr [....] . W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art.25 ust.2 pkt l lit. a w zw. z art.21 ust.2 pkt 4 lit.a ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich ze wszystkich tytułów osoby , które były zatrudnione w organach Bezpieczeństwa Publicznego. Przepisu tego nie stosuje się tylko w stosunku do osób , które przedłożą dowody, że do tej służby zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje zostały zwerbowane w celu udzielenia im. pomocy. Okoliczności tych we wniosku o ponowne rozparzenie sprawy Z.S. nie podniósł ani nie przedłożył żadnych dowodów. Dlatego też nie znaleziono podstaw do zmiany bądź uchylenia dotychczasowej decyzji.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na po wyższą decyzję Z.S. zarzucił , że decyzja została wydana bez należytego wyjaśnienia sprawy, bez sprawdzenia przebiegu jego służby w organach bezpieczeństwa publicznego.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie , powołując się na stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji , dodatkowo podając , że przebieg i charakter służby skarżącego w PUBP nie ma wpływu na wynik sprawy.
Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art.97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.
Zgodnie z treścią art.3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi / art.134 ustawy/.
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do przepisu art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, powołanego przez organ jako podstawa prawna decyzji ,w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji ( tekst jedn. Dz.U. z 1997r Nr 142 poz.950 ze zmianą - Dz.U.00.12.136), pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. l ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły l w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te J uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy f pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 i czerwca 1947 r.
Skarżący powoływał się na tytuł wynikający z przepisu art.l ust.2 pkt 3 ustawy , stanowiący , że za działalność kombatancką uznaj e się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945.
Stosownie do art. 21 ust. l ustawy uprawnienia określone w ustawie przysługują osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą działalność wymienioną w art. l ust. 2 i w art. 2 albo fakty, o których mowa w art. 4, posiada obywatelstwo polskie lub posiadała je w okresie działalności kombatanckiej bądź w okresie podlegania represjom, z zastrzeżeniem ust. 2.
W myśl tego ostatniego przepisu (art.21 ust.2 pkt 4 lit. a ) , cytowanego przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji , uprawnienia, o których mowa w ust. l, nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, Zgodnie zaś z przepisem art.25 ust.2 pkt l lit.a ustawy , pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby wymienione w art.21 ust.2 pkt 4 (czyli m.in. pełniące służbę w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa) , z zastrzeżeniem art.21 ust.3.
Ten ostatni przepis stanowił, że nie stosuje się przepisu ust. 2 pkt 4 lit. a) wobec osób , które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy. Okoliczności tej skarżący nie udowodnił.
Wobec powyższego , stwierdzić należy , że podnoszenie przez skarżącego faktu udziału w AL w latach 1943-45 było bez znaczenia , gdyż na mocy przepisu art.25 ust.2 pkt l a) w związku z art.21 ust.2 pkt 4 lit. a) ustawy , skarżący na podstawie cytowanych przepisów został ich pozbawiony.
Stosownie do treści art. 145 § l pkt a i c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Dlatego też na podstawie art. 151 ustawy orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło