II SA/Kr 3347/01

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 stycznia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Joanna Tuszyńska / spr. / Sędziowie : WSA Barbara Pasternak WSA Mariusz Kotulski Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Kierownika Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia 26 września 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień wdowy po kombatancie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z dnia [...] lutego 2001 r. II. zasądza od Kierownika Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] na rzecz skarżącej M. K. kwotę 107 dziesięć / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania IISA/Kr 3347/01 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] .02.2001r Nr[...] , wydaną na podstawie 20 ust.3 w związku z art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997r Nr 142 poz.950 z poźn. zm.), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił M. K. uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie. W uzasadnieniu decyzji wskazał , że mąż M. K. H. K. posiadał uprawnienia kombatanckie z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej podczas pracy w Milicji Obywatelskiej. W związku z tym stwierdził , że uzyskał on na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" W myśl art.25 ust.2 pkt 2 ustawy , osoby takie pozbawia się uprawnień kombatanckich. Jakiekolwiek zadania wykonywane podczas pracy w Milicji Obywatelskiej , bez względu na zajmowane stanowisko służbowe , nie mogą być uznane za działalność kombatancką. Uprawnienia przysługujące wdowom po kombatantach określone w art.20 ust.3 ustawy maj ą charakter pochodny w stosunku do uprawnień współmałżonka. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. K. podniosła, że jej mąż należał do Batalionów Chłopskich. Na rozkaz Komendanta Batalionów Chłopskich wstąpił do MO. Do wniosku przedłożyła oświadczenia świadków potwierdzających udział H. K. w walkach w czasie II wojny światowej w oddziale Batalionów Chłopskich. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy , decyzją z dnia [...] wrzśnia2001r Nr [...] , wydaną na podstawie art.138 § l pkt l , art. 127 § 3 kpa oraz art.20 ust.3 i art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997r Nr 142 poz.950 z poźn. zm.) , Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] .02.2001 r Nr [...]. W uzasadnieniu decyzji powtórzono motywy wcześniejszej decyzji oraz wskazano, że jak wynika z zaświadczenia KWMO [...] z dnia [...].03.1983r H. K. jako funkcjonariusz MO brał udział w okresie [...].09.1944-[...].05.1947r w walkach z bandami i reakcyjnym podziemiem. Kierownik Urzędu stwierdził nadto, że okoliczności podane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie mają wpływu na wynik sprawy. Zgodnie z art.22 ust.3 ustawy termin składania udokumentowanych wniosków o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art.1-4 ustawy upłynął w dniu 31.12.1998r. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję M. K. podniosła , że jej mąż posiadał uprawnienia kombatanckie również z tytułu udziału w Batalionach Chłopskich. Skoro uprawnienia wdowy po kombatancie przyznane jej zostały decyzją z dnia [...] .06.1988r, trudno było wymagać , aby wniosek o przyznanie uprawnień złożyła do dnia 31.12.1998r. Zarzuciła , że w sposób nieuprawniony organ odrzucił dowody świadczące o udziale jej męża w Batalionach Chłopskich. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie , powołując się na stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji , dodatkowo podając , że ponieważ MO nie była zmilitaryzowaną służbą państwową , obecnie za żadną formę działalności w jej ramach uprawnienia nie przysługują. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art.97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Zgodnie z treścią art.3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania , nie będąc przy tym związanym granicami skargi / art.134 ustawy/. Skarga jest zasadna. Stosownie do przepisu art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji ( tekst jedn. Dz.U. z 1997r Nr 142 poz.950 ze zmianą-Dz.U.00.12.136), pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby , które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. l ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od [...] maja 1945 r. do [...] czerwca 1947 r. Na podstawie przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 cytowanej ustawy można stwierdzić, że "uczestnik walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" zachowuje uprawnienia kombatanckie, jeżeli ma te uprawnienia z innych tytułów określonych w tej ustawie. Oznacza to, że w toku postępowania o pozbawienie uprawnień kombatanckich powoływanie się przez taką osobę na inny określony w ustawie tytuł do tych uprawnień nie może być utożsamiane z wnioskiem o przyznanie uprawnień, o którym mowa w art. 22 ust. 3 omawianej ustawy. Zgodnie z uchwałą składu 7 sędziów NSA z dnia 4.03.2002r (ONSA 2002/4/132), wniosek (zarzut) osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich. W myśl art.20 ust.3 ustawy uprawnienia, o których mowa w art.20 ust. 2, przysługują również wdowom lub wdowcom - emerytom i rencistom pozostałym po kombatantach i innych osobach uprawnionych. Postępowanie weryfikacyjne prowadzone na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 1991 r. o kombatantach nie jest nowym postępowaniem w sprawie nadania uprawnień kombatanckich i nie zwalnia Kierownika Urzędu z obowiązku zbadania, czy weryfikowany prowadził działalność lub podlegał represjom określonym w art. l ust. 2, art. 3 i art. 4 ustawy o kombatantach. Stosownie do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6.02.2002r (III RN 208/OOOSNP 2002/11/257) postępowanie w sprawie weryfikacji uprawnień kombatanckich, przeprowadzane na podstawie art. 25 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (jednolity tekst: Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) oraz przepisów rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz. U. Nr 116, poz. 745) może być prowadzone także po śmierci osoby, której uprawnień kombatanckich postępowanie dotyczy. W takim przypadku stroną postępowania weryfikacyjnego jest współmałżonek, który uzyskał po zmarłej osobie uprawnienia kombatanckie lub złożył wniosek o ich przyznanie (art. 25 ust. 4-6 ustawy o kombatantach oraz § 2 ust. 2 powołanego rozporządzenia). Osoba ubiegająca się o uprawnienia kombatanckie, jeśli nawet ma kilka przewidzianych ustawą tytułów, dysponuje nie kilkoma, lecz jednym prawem podmiotowym stwarzającym możliwość dochodzenia uprawnień kombatanckich, opartym na kilku tytułach stanowiących podstawę faktyczną prawa podmiotowego. Dlatego w postępowaniu administracyjnym wszczętym w przedmiocie pozbawienia określonej osoby uprawnień kombatanckich, w razie jej twierdzenia, że przysługują jej inne tytuły do uprawnień niż "utrwalanie władzy ludowej", organ orzekający przed wydaniem decyzji powinien przeprowadzić stosowne postępowanie dowodowe i wyjaśnić, czy te inne tytuły uzasadniają uprawnienia kombatanckie. W razie bowiem pozytywnej odpowiedzi, w zakresie uprawnień uzasadnionych tymi innymi tytułami, wyłączone byłoby orzeczenie pozbawienia uprawnień kombatanckich. W postępowaniu weryfikacyjnym, prowadzonym na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, póz. 950 ze zm.), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie jest zwolniony z obowiązku przeprowadzenia tego postępowania zgodnie ze standardami postępowania administracyjnego, wyznaczonymi przez art. 7 i 77 k.p.a. Skoro więc skarżąca podnosiła twierdzenia, że mąż należał do jednej z podziemnych organizacji walczącej o niepodległość i wolność Polski , organ administracji winien w tym zakresie przeprowadzić postępowanie dowodowe. Organ nie rozpoznał merytorycznie tej kwestii , ograniczając się do stwierdzenia , że upłynął już termin do składania udokumentowanych wniosków o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art. l -4 ustawy. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15.04.2003r , art.22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego , który przewidywał, że wnioski o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art. 1-4, z zastrzeżeniem ust. 4 mogą być kierowane do dnia 31 grudnia 1998 r. , został uznany za niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji. Przepis ten utracił moc z dniem 29 kwietnia 2003r. W myśl art. 145a. § l kpa można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Sytuacja ta ma miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie do treści art.145 § l pkt a i c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też , na podstawie powołanego przepisu i art.135 ustawy orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 ustawy.