II SA/Kr 3366/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: NSA Andrzej Niecikowski (spr.) Sędziowie: WSA Krystyna Daniel AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant: Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2006 r. sprawy ze skargi J.S. i K.S. na decyzję Wojewody z dnia 31 października 2002 r. Nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym postanawia skargę odrzucić Decyzją z dnia [...] 2002 r. (znak: [...]) Starosta Powiatowy, działając na podstawie art. 112, ust. 1-4, art. 113 ust.1, art. 118a, art. 119, art. 129 ust. 1, art. 130, art. 133 ust. 2 art. 134 ust. 1. 2, 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa na potrzeby Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w K. nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym położonej we wsi D. gmina M. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0,0300 ha, z przeznaczeniem pod budowę drogi ekspresowej nr [...] Warszawa-Kraków pn. "Węzeł Komunikacyjny Kielce-Północ" oraz modernizację drogi krajowej nr [...] na odcinku Dąbrowa-Wiśniówka. Wywłaszczenie nieruchomości polega na przejściu prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja stanie się ostateczna. Jednocześnie decyzją ustalono odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości w wysokości [...] zł., z czego za grunt w kwocie -[...]zł, za składniki roślinne w kwocie [...] zł, za ogrodzenie w kwocie [...] zł. Orzeczono także, że odszkodowanie przekazane zostały do depozytu sądowego na okres 10 lat. W uzasadnieniu podniesiono, że zgodnie z decyzjami Wójta Gminy z dnia [...] 1999 roku (znak: [...]) oraz z dnia [...] 1999r. (znak: [...]) o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, nieruchomość objęta wywłaszczeniem przeznaczona jest pod budowę drogi ekspresowej nr [...] Warszawa-Kraków pn. "Węzeł Komunikacyjny Kielce-Północ" oraz modernizację drogi krajowej nr [...] na odcinku Dąbrowa-Wiśniówka. Z uwagi na brak możliwości nabycia prawa własności do nieruchomości w drodze umowy, spowodowany nieuregulowanym stanem prawnym gruntu, z dniem [...] 2002 roku nastąpiło wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. Wysokość odszkodowania za wywłaszczaną nieruchomość ustalono po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego. A skoro nie ustalono osób, którym przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości (brak dokumentu własności) odszkodowanie nakazano przekazać do depozytu sądowego. Odwołanie K. i J. małż. S. nie zostało uwzględnione i Wojewoda, decyzją z dnia 31.10.2002 r. (znak: [...]) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje i w uzasadnieniu podniósł co następuje: 1/ Zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z decyzjami wójta Gminy M. z dnia [...] 1999 r. i z dnia [...] 1999 r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wydaną w oparciu o plan zagospodarowania przestrzennego Gminy M. przeznaczający przedmiotową nieruchomość pod budowę drogi ekspresowej nr [...] oraz modernizację drogi krajowej nr [...] na odcinku Dąbrowa-Wiśniówka, 2I Z ewidencji gruntów wynika, że samoistnymi współposiadaczami przedmiotowej nieruchomości są K. i J. małż. S., a z zaświadczenia Sądu Rejonowego Wydziału Ksiąg Wieczystych z dnia [...] 2001 r. wynika, że dla działki nr [...] nie jest urządzona księga wieczysta lub zbiór dokumentów, 3/ Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem a zarzuty skargi odnoszące się do wysokości odszkodowania nie uzasadnione. Po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego organ I instancji zlecił rzeczoznawcy majątkowemu wykonanie wyceny nieruchomości. Rzeczoznawca ten w swoim operacie szacunkowym z czerwca 2002 r. określił wartość rynkową nieruchomości przeznaczonej do wywłaszczenia. Zgodnie z § 28 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07. 07. 1998r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. z 1998 r. nr 98 poz. 612) rzeczoznawca majątkowy w swoim operacie szacunkowym ustalił wartość przedmiotowej nieruchomości w podejściu porównawczym, przyjmując ceny transakcyjne uzyskiwane przy sprzedaży za nieruchomości budowlane, położone we wsi D. gm. M., przeznaczone pod modernizację drogi ekspresowej i drogi krajowej. Transakcje te dokonywane były od stycznia 2001 r. do dnia wyceny a nieruchomości będące ich przedmiotem charakteryzowały się cechami bardzo zbliżonymi do cech nieruchomości wywłaszczanej, istotnymi dla wyceny (rodzaj nieruchomości, dostępność komunikacyjna, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie w planie miejscowym, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan zagospodarowania). 4/ zarzuty dotyczące zamieszkiwania w sferze uciążliwości projektowanej drogi nie mogą być rozpatrywane na etapie postępowania odwoławczego od decyzji orzekającej o wywłaszczeniu. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożyli K. i J. małż. S. i nie precyzując żądania skargi zarzucili, że wywłaszczona nieruchomość jest działką budowlaną (jest uzbrojona w gaz, wodociąg, telefon, i energię) a odszkodowanie obliczono jak za grunt rolny. Nie kwestionując zasadności wywłaszczenia podnieśli, że dla nich jako właścicieli gruntu na którym ma ona zostać zrealizowana istotne jest, aby zostały zachowane ich prawa, oraz aby po zakończeniu inwestycji nie ponosili ujemnych następstw jej realizacji w szczególności związanych z jej bliskością w stosunku do ich domu. Obecna studnia z której czerpią wodę dla domu w wyniku budowy drogi znajdzie się około 4 metry od drogi, co z kolei uniemożliwi korzystanie z niej ze względów sanitarnych, a zatem będą zmuszeni wykopać nową studnię, co także jest dość kosztowne. Proponowane odszkodowanie jest za niskie i nie zrekompensuje skarżącym straty drzew owocowych i krzewów ozdobnych, konieczności przebudowy ogrodzenia. Żądając odszkodowania [...] zł., za metr podnieśli, że możliwe jest przydzielenie im działki zamiennej we wsi D. , ponieważ Skarb Państwa posiada "ziemię rezerwową" w tej miejscowości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga w sprawie niniejszej została złożona przed dniem 1.01.2004 r. Zgodnie jednak z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r., Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 - w skrócie p.o.p.s.a.). Sprawa niniejsza dotyczy wywłaszczenia nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, a skargę składają posiadacze (władający) ujawnieniu w katastrze (ewidencji gruntów). Rozważenia więc, w pierwszej kolejności wymaga, czy w tego rodzaju sprawie posiadaczowi nawet samoistnemu przysługuje legitymacja do wniesienia skargi. W chwili składania skargi obowiązywała ustawa z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74 poz.368 z późn.zm.), obecnie obowiązuje ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 z późn.zm.). Obie ustawy stanowiły, że uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny (art. 33 ust.2 ustawy o NSA i art.50 § 1 p.o.p.s.a.). Skarżący, musi mieć w złożeniu skargi interes prawny, rozumiany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżonym aktem lub czynnością. Jak to już wielokrotnie podnoszono w literaturze i orzecznictwie, skarga może dotyczyć tylko jego "własnej sprawy administracyjnej" rozumianej jako przewidziana w przepisach prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnoprawnego. Posiadanie jest stanem faktycznym i w związku z tym, nie można mówić, żeby wywłaszczenie nieruchomości naruszało prawa posiadacza. Nie można uznać, aby posiadaczowi prawo do wniesienia skargi dawały inne ustawy (art. 50 § 2 p.o.p.s.a.). W szczególności nie można uznać aby zapis art. 116 ust. 1 pkt. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami dawał "władającemu" (posiadaczowi) taką legitymacje. Przepis ten oznacza tylko to, że we wniosku o wywłaszczenie należy określić w razie braku właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, - władającego nieruchomością zgodnie z wpisem w katastrze nieruchomości. Jest to sygnał dla posiadacza, że w przypadku wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, gdy do nieruchomości rości sobie prawo, winien przystąpić do regulacji stanu prawnego. Interes prawny (lub obowiązek), należy wykazać tak w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowoadministracyjnym, i dopiero wykazanie tego interesu upoważnia określony podmiot do uznania go za stronę tych postępowań. Ani w postępowaniu administracyjnym ani sądowym skarżący nie wykazali, że mają interes prawny w zaskarżeniu decyzji wywłaszczeniowej a jak to powiedziano wyżej samo posiadanie wywłaszczanej nieruchomości nie stanowi o istnieniu związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków posiadacza a zaskarżoną decyzją. Ustalenie, że zaskarżona decyzja nie dotyczy interesu prawnego skarżących a więc, że nie mają oni przymiotu podmiotu uprawnionego do złożenia skargi - ma ten skutek, że skarga ulega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt. 6 p.o.p.s.a.