II SA/Kr 3368/01

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 września 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie : WSA Małgorzata Brachel -Ziaja (spr) NSA Andrzej Irla Protokolant : Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2005r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Wojewody [....] z dnia [...] 2001r, Nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu działki i umorzenia postępowania zażaleniowego I uchyla zaskarżone postanowienie w pkt l. II zasądza od Wojewody M. na rzecz skarżącej A.K. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 1.10. 2001 r, znak : [....] , Wojewoda [....] na podstawie art. 138 par l pkt l i pkt 3 w zw. z art. 144 k.p.a. po rozpatrzeniu zażalenia A.K. i W.K . na postanowienie Starosty Powiatu C. z dnia 27.07.2001 r Nr [....] o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu działki nr [....] położonej w T. 1. umorzył postępowanie w sprawie zażalenia A.K. na postanowienie Starosty Powiatu C. o odmowie zawieszenia postępowania w sprawie zwroty przedmiotowej działki 2. utrzymał w mocy zaskarżone przez W.K. postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, Starosta Powiatu C. odmówił zawieszenia postępowania w sprawie zwrotu działki nr [....] . W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Starosta wskazał, iż w toku postępowania wyjaśniającego w sprawie zwrotu nieruchomości W.K. oraz A.K. złożyli wspólnie wniosek o zawieszenie tegoż postępowania z uwagi na toczące się przed Wojewodą [....] w K. , wznowione postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości będącej przedmiotem postępowania ojej zwrot. Obecny użytkownik wieczysty przedmiotowej działki "[....] " Sp. z o.o., złożył sprzeciw wobec żądania zawieszenia postępowania o zwrot nieruchomości. Starosta powołując się na przepis art. 98 par. l k.p.a. uznał, iż brak jest podstaw do zawieszenia przedmiotowego postępowania na wniosek strony, jak również i z urzędu w trybie art. 97 par l pkt. 4 k.p.a., gdyż nie można uznać by wynik wznowionego postępowania w sprawie uwłaszczenia miał prejudycjalne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie zwrotu nieruchomości. Zażalenie na postanowienie Starosty C. złożyli, A.K. oraz W.K. Żalący się zarzucili organowi I instancji dowolność interpretacji przepisów k.p.a oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami w kwestii ustalenia zagadnienia wstępnego. Podnieśli też , że w sytuacji i gdy toczy się postępowanie o uchylenie decyzji uwłaszczeniowej "stanowiącej przeszkodę do zwrotu", to obowiązkiem organu I instancji stosownie do art. 97 par l pkt. 4 k p.a. było zawieszenie postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości do czasu zakończenia tegoż wznowionego postępowania Wydanie decyzji z naruszeniem powinności zawieszenia postępowania dla rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego oznacza naruszenie przepisów prawa. Rozpoznając złożone zażalenie Wojewoda [....] stwierdził, iż czynną legitymację procesową w postępowaniu administracyjnym w sprawie zwrot nieruchomości i dokonanie rozliczeń z tego tytułu ma poprzedni właściciel wywłaszczonej nieruchomości, a w przypadku jego śmierci spadkobierca . Ponieważ tylko W.K. jest wykazanym spadkobiercą W.K. , przeto tylko jemu przysługuje legitymacja procesowa w sprawie o zwrot nieruchomości. Ustawa o gospodarce nieruchomościami nie daje podstaw do skorzystania z uprawnienia żądania o zwrot innym podmiotom. A.K. jako zapisobiorca, na podstawie notarialnego testamentu W.K. z dnia 5. 03. 1992 r. Rtep. [....] - nie może skutecznie występować z żądaniem zwrotu nieruchomości i występować, jako strona w postępowaniu ojej zwrot. Dlatego też należało umorzyć postępowanie w sprawie zażalenia A.K. na postanowienie Starosty Powiatu C. Rozpoznając natomiast zażalenie W.K. , Wojewoda podzielił w pełni pogląd zawarty w uzasadnieniu decyzji Starosty o odmowie zawieszenia postępowania o zwrot nieruchomości, a nadto podkreślił, że przepis art. 229 u.g.n. wyłącza możliwość roszczenia o zwrot nieruchomości o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n., jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to ujawniono w księdze wieczystej . W niniejszej sprawie ustanowiono prawo użytkowania wieczystego i ujawniono go w księdze wieczystej przed dniem 1.01. 1998 r. tj przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, a zatem zwłaszcza wobec późniejszej sprzedaży tego prawa Spółce z o.o. [....] " (aktualnie -[....] Sp. z o.o.) poprzedniemu właścicielowi nie służy już roszczenie o jej zwrot. W takiej sytuacji nie można uznać, że obowiązkiem organu I instancji było zawieszenie postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na podstawie art. 97 par l pkt 4 k.p.a. gdyż kwestia możliwości uchylenia decyzji uwłaszczeniowej nie jest zagadnieniem wstępnym w świetle postanowień art. 229 u,g,n, Nawet ewentualne uchylenie tej decyzji z dnia 9.10. 1991 r., NR [....] wprowadzonym postępowaniu wznowieniowym przez Wojewodę [....] w trybie art. 145 k.p.a. nie zmieniłoby faktu, iż w dniu 1.01. 1998 r. prawo takie na nieruchomości istniało, co w świetle przepisu art. 229 u.g.n. oznacza, że roszczenie ojej zwrot nie przysługuje, W tych okolicznościach faktycznych i prawnych rozstrzygnięcie w sprawie zwrotu nieruchomości nie jest uzależnione także od ustaleń kwestii jej zbędności na cel na jaki została wywłaszczona. Skarżąca A.K. w skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjego - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, na powyższe postanowienie Wojewody [....] , nie precyzując żądania zarzuciła, iż wykazała, że przysługuje jej przymiot strony , gdyż ma interes prawny aby uczestniczyć w postępowaniu o zwrot nieruchomości. Bowiem spadkodawca W.K. (syn P.), obciążył zapisem testamentowym na jej rzecz przedmiotową nieruchomość, a spadkobierca W.K. (syn W.), aktem notarialnym z dnia [....] 12. 1993 r przeniósł na nią wszelkie uprawnienia do rewindykacji prawa własności przedmiotowej działki nr [....]. Dlatego też występuje wspólnie ze spadkobiercą, jako strona w postępowaniu o zwrot nieruchomości. Eliminacja jej z postępowania jest naruszeniem prawa nawet w sytuacji gdy decyzja o zwrocie może być wydana tylko na spadkobiercę. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [....] wniósł o jej oddalenie , podkreślając, że skarżąca nie jest stroną postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w rozumieniu przepisu art. 28 k.p.a. Sąd zważył, co następuje : Stosownie do treści przepisu art. 97 par l ustawy z dnia 30. 08. 2002 r.- Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, póz. 12717 - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01. 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30. 08. 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Właściwym zatem do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Skarga jest uzasadniona. Organ II instancji odmawiając skarżącej przymiotu strony, trafnie stwierdził, iż legitymacja materialnoprawna w sprawie o zwrot nieruchomości przysługuje z mocy art. 136 ust. 3 u. g. n. tylko W.K. , jako spadkobiercy poprzedniego właściciela wywłaszczonej nieruchomości. Jednakże poprzestając na tej konstatacji organ II instancji nie zbadał legitymacji procesowej skarżącej w świetle art. 28 k. p. a., a w szczególności czy posiada ona interes prawny uprawniający ją do uzyskania statusu strony w tym postępowaniu. Przepis art. 28 k.p.a. stanowi; że stroną jest k a ż d y, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu n a swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie sądowym i doktrynie ugruntował się pogląd, że pojęcie strony w jakim posługuje się przepis art. 28 k. p. a. może zostać wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, a więc normy prawnej, która stanowi podstawę uprawnienia lub obowiązku, przy czym interes prawny strony może wynikać nie tylko z przepisów prawa materialnego administracyjnego, lecz także z przepisów prawa cywilnego i innych gałęzi prawa. Udział skarżącej w charakterze strony w postępowaniu o zwrot nieruchomości ma obecnie na celu ochronę jej interesu prawnego, który w tym wypadku oznacza obiektywną potrzebę rozstrzygnięcia sprawy na korzyść jednej ze stron ( spadkobiercy) i wynikającą stąd potrzebę działania uzasadnioną ochroną swojej sfery prawnej. Skarżąca wykazała, iż źródło jej interesu prawnego znajduje oparcie w przepisach prawa cywilnego (spadkowego) art 968 i nast. k.c. Jak wynika z akt sprawy z żądaniem o zwrot przedmiotowej nieruchomości wystąpił W.K. (syn P.), który w toku postępowania administracyjnego zmarł,, a spadek po nim nabyli na podstawie ustawy wprost, żona M.K. i syn W.K. po połowie, co wynika z treści postanowienia Sądu Rejonowego dla [....] w K. z dnia 2306. 1993 r. syg. aktINs 266/93/K. Następnie zmarła M.K. , a spadek po niej na podstawie ustawy w całości nabył syn W.K. A.K. -wnuczka spadkodawcy przedstawiła w toku postępowania; - akt notarialny - testament W.K. tj. poprzedniego właściciela, z zapisem na jej rzecz przedmiotowej nieruchomości objętej postępowaniem zwrotowym, - prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego dla [....] /syg. akt TNs 266/93/K/ o stwierdzeniu nabycia spadku, wraz z uzasadnieniem, z którego wynika, że powyższy testament notarialny został uznany jako zapis spadkodawcy na rzecz A.K. , a obowiązek jego wykonania spoczywa zgodnie z treścią art. 968 par l i 971 k.c. na spadkobiercach. Nadto skarżąca wykazała, że obciążony zapisem spadkobierca W.K. , złożył oświadczenie notarialne Rep. [....] w dniu 27. 12. 1993 r. o wykonaniu zapisu przez przeniesienie na nią wszelkich uprawnień do rewindykacji prawa własności nieruchomości objętych zapisem. To wystarczało by skarżąca mogła występować dotychczas w charakterze strony w postępowaniu zwrotowym i innych postępowaniach administracyjnych dotyczących przedmiotowej nieruchomości jako następca prawny poprzedniego, wywłaszczonego właściciela. /vide decyzję w aktach sprawy/ Ustawa z dnia 7.01. 2000 r. zmieniająca ustawę o gospodarce gruntami uściśliła krąg podmiotów, którym przysługuje roszczenie przewidziane art. 136 ust. 3 tej ustawy. W miejsce uprawnionego następcy prawnego poprzedniego właściciela wprowadziła tylko jego spadkobiercę, co istotnie zmieniło sytuacją skarżącej w tym postępowaniu. Nie utraciła ona jednak przymiotu strony. Skarżąca, bowiem jako zapisobierca wywodzi obecnie z tytułu zapisu testamentowego uznanego przez spadkobiercę swój interes prawny w rozstrzygnięciu spawy na jego korzyść. Skoro zaś postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego skarżącej i jego wynik będzie bezpośrednio oddziałowywał na jej sferę prawną, to spełnia ona wymóg określony w art. 28 k.p.a. dla pojęcia strony, a tym samym przyznania jej legitymacji procesowej w tym postępowaniu. W tej sytuacji brak było podstaw faktycznych i prawnych do zastosowania przepisu art. 138 opar l pkt. 3 k.p.a. i należało rozpoznać zażalenie A.K. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, wobec naruszenia przez organ II instancji przepisów postępowania, a to; art. 7, 28,77 i powołany wyżej przepis art. 138 par l pkt. 3, k.p.a. uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 par l pktl lit. "c" prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.