II SA/Kr 3373/02

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie : AWSA Wojciech Jakimowicz WSA Krystyna Daniel (spr.) Protokolant : Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2005 r. sprawy ze skargi A.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego skargę oddala Wnioskiem z dnia 2.09.2002 r. Pan A.C. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. o udzielenie realnej pomocy w niezbędnym zakresie, a mianowicie: przyznanie zasiłku okresowego w kwocie 462 zł miesięcznie na okres co najmniej pół roku, przyznanie zasiłku celowego w kwocie 95 zł na zakup biletów MZK i zasiłku celowego w kwocie 90 zł na zakup okularów, zaznaczając że zasiłek przyznany na okulary inaczej wydatkował. Prosił także aby nie przeprowadzać nim co miesiąc wywiadów środowiskowych w miejscu jego zamieszkania ponieważ budzi to agresję mieszkających z nim członków rodziny. Następnie, kolejnym wnioskiem z dnia 12.09.2002 r. Pan A.C. wystąpił z prośbą o przyznanie zasiłku celowego w wysokości 55 zł na przejazd do Krakowa celem wzięcia udziału w rozprawie przed NSA. Organ I instancji, po rozpatrzeniu tych wniosków i po przeprowadzeniu aktualizacji wywiadu środowiskowego w dniu 17.09.2002 r. wydał decyzję w dniu [...].09.2002r. znak [...] w której udzielił Panu A.C. zasiłku celowego w wysokości 100 zł z przeznaczeniem na żywność w miesiącu wrześniu 2002 r. i jednocześnie odmówił przyznania zasiłków celowych na: zakup biletów MZK w wysokości 95 zł, zakup okularów w kwocie 90 zł oraz na pokrycie kosztów podróży do NSA w Krakowie w kwocie 55 zł. W podstawie prawnej podjętego rozstrzygnięcia powołano przepisy art. 2 ust. 4, art. art. 3 , 4 , 32 ust. 1 i 2, 36, 38 ust. 1 i art. 43 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, zaś w jej uzasadnieniu podniesiono, że MOPR w K. na trudną sytuację A.C. który jest od lat bezrobotny (bez własnej winy), nie posiada żadnych dochodów i potrzebuje udzielenia pomocy ale z uwagi na bardzo ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje Ośrodek, nie może spełnić jego wszystkich oczekiwań. Odnośnie pomocy na pokrycie kosztów podróży do NSA w Krakowie organ stwierdził, że wniosek nie może być uwzględniony ponieważ stawiennictwo w Sądzie jest nieobowiązkowe i Sąd mając wystarczającą dokumentację wyda stosowny wyrok. W kwestii dotyczącej pomocy na zakup okularów organ stwierdził, że A.C. decyzją z dnia [...].03.2002 r. otrzymał na ten cel zasiłek, a fakt, że pomoc tę przeznaczył na inne cele, nie może stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku w tym zakresie. A.C. odwołał się od tej decyzji, podnosząc, że jest ona sprzeczna z powołanymi na wstępie przepisami, niespójna wewnętrznie i nieuzasadniona pod względem prawnym oraz faktycznym. Stwierdził, że odmowa kupna okularów zagraża jego bezpieczeństwu na ulicy, odmowa korzystania ze środków komunikacji miejskiej zmusza go do pokonywania piechotą znacznych odległości, podniósł, że odmowa przyznania zasiłku na pokrycie kosztów przejazdu do Krakowa pozbawia go prawa do wymiaru sprawiedliwości. Wniósł o jej uchylenie do ponownego rozpatrzenia, i przeprowadzenie jawnej rozprawy administracyjnej z jego udziałem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podjęło w dniu [...].11.2002 r. decyzję znak: [...], utrzymującą w całości decyzje organu I instancji z dnia [...].09.2002 r. W uzasadnieniu Organ II instancji powtórzył motywy przedstawione przez organ I instancji. W dniu 20.12.2002r. A.C. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której ponawia zarzuty podnoszone wcześniej w odwołaniu oraz wskazuje: że zaskarżoną decyzję podjęto na posiedzeniu niejawnym, nie dopuszczając do rozprawy administracyjnej, nie wysłuchano i nie uwzględniono jego racji. Uważa że decyzja jest stronnicza i niezgodna z art. 38 Konstytucji. Wnosi o uchylenia decyzji organów obydwu instancji, napiętnowania postępowania funkcjonariuszy tych organów. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymuje argumentację zawartą w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji i stwierdza że bezsprzeczne jest, że A.C., posiadający status bezrobotnego bez prawa do zasiłku, ma podmiotowe prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Od kilku lat taka pomoc jest świadczona skarżącemu systematycznie, comiesięcznie, w różnych, dostępnych w danych warunkach, formach. Ponieważ od dwóch lat sytuacja finansowa organów do spraw pomocy społecznej jest wyjątkowo trudna z uwagi na cięcia w dotacjach na realizację zadań zleconych z zakresu pomocy społecznej, uznaniowa pomoc o charakterze pieniężnym realizowana jest niemal wyłącznie z funduszy własnych gminy, w postaci zasiłków celowych. Zasiłki te udzielane są w niskich kwotach, z przeznaczeniem na realizację najbardziej niezbędnych potrzeb życiowych, głównie na zakup żywności. Organ wskazuje, że A.C. oprócz pomocy pieniężnej, korzysta systematycznie z bezpłatnych obiadów oraz otrzymuje odzież, w grudniu 2002r. otrzymał także dwie żywnościowe paczki świąteczne wartości ponad 100 zł. W okresach poprawy sytuacji finansowej tj. zwiększenia kwoty dotacji na zadania zlecone, organ do spraw pomocy społecznej zwiększa również zakres pomocy pieniężnej na rzecz skarżącego, przyznając mu także zasiłki okresowe. Pomoc taką otrzymał skarżący na miesiąc wrzesień i październik b.r. w wysokości 100 zł miesięcznie, mimo że zaskarżoną decyzją otrzymał także zasiłek celowy w wysokości 100 zł z przeznaczeniem na zakup żywności w miesiącu wrześniu b.r. a w marcu 2002 r. otrzymał zasiłek na zakup okularów Kolegium Odwoławcze nie stwierdziło potrzeby przeprowadzania rozprawy administracyjnej w sprawie z odwołania A.C. i wniosło o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 14 listopada 2005 r. strony postępowania sądowego nie stawiły się. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone - czyli również w sytuacji niniejszej sprawy ze skargi A.C. - podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na wstępie należy wskazać, że sądy administracyjne dokonują wyłącznie kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W ramach swojej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procedury, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 w/w ustawy). Dlatego też przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie jest wyłącznie prawidłowość wydania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].11.2002r. znak: [...], oraz prawidłowość zastosowanych uregulowań prawnych. Przedmiotem postępowania w rozpatrywanej sprawie była kwestia dotycząca odmowy przyznania A.C. wnioskowanej pomocy w formie zasiłku okresowego w kwocie 462 zł miesięcznie na okres co najmniej pół roku, zasiłku celowego w kwocie 95 zł na zakup biletów MZK, zasiłku celowego w kwocie 90 zł na zakup okularów oraz zasiłku celowego w wysokości 55 zł na przejazd do Krakowa celem wzięcia udziału w rozprawie przed NSA. W to miejsce organ I instancji przyznał A.C. zasiłek celowy w kwocie 100 zł w miesiącu wrześniu, z przeznaczeniem na zakup żywności. Stosownie do art. 4 ustawy o pomocy społecznej: prawo do świadczeń pieniężnych przysługuje osobie samotnie gospodarującej w sytuacji gdy jej dochód nie przekracza 461 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu przynajmniej jednej okoliczności wymienionych w art. 3 pkt 2-11 (jak np. sieroctwo, bezdomność, bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwała choroba). Stosownie do art. 2 ust. 4 w/w ustawy: potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Stosownie do art. 32 ust 1 i 2 w/w ustawy: w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej, Zasiłek może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu. Z treści tego artykułu wynika, że mimo spełnienia przesłanek, o których w nim mowa, organ "może", a więc nie jest zobligowany do przyznania świadczeń w formie zasiłku celowego, określa także na jakie cele może on być w szczególności przyznawany. Postanowienia zawarte w tym artykule uprawniają organy pomocy społecznej do podejmowania decyzji w ramach tzw. uznania administracyjnego, co nie znaczy, że organ może podejmować decyzje w sposób całkowicie dowolny, przeciwnie zobowiązany jest do wyjaśnienia wszelkich niezbędnych okoliczności sprawy stosownie do art. 7 i 77 kpa oraz art. 2 ustawy o pomocy społecznej. Oznacza to, że wydanie decyzji musi wiązać się wyczerpującym zebraniem i rozpatrzeniem całego materiału dowodowego. Zadaniem Sądu jest więc ustalenie czy w przedmiotowej sprawie doszło do prawidłowego wyjaśnienia stanu faktycznego, pozwalającego na stwierdzenie istnienia określonych przesłanek decyzji uznaniowej ale nie dowolnej. Sąd nie jest jednak uprawniony do ingerowania w merytoryczną słuszność i trafność podejmowanych przez te organy rozwiązań. Nadto należy stwierdzić, że dyspozycja art. 32 ust. 1 w/w ustawy upoważnia organ udzielający pomocy społecznej do przyznania tej formy pomocy, w celu zaspokojenia niezbędnej pomocy życiowej o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale i nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (wyrok NSA z 26.09.2000 r. ISA 945/00 LEX nr 79608). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie organy I i II instancji, działając w ramach uznania administracyjnego, nie przekroczyły swoich uprawnień a fakt, że nie uwzględniły wniosków skarżącego nie oznacza dowolności w ich działalności. Jak wynika z akt sprawy A.C. spełnia kryteria uprawniające go do korzystania z pomocy społecznej i otrzymuje taką pomoc w miarę możliwości finansowych jakimi dysponuje organ I instancji udzielający takiej pomocy. Organy pomocy społecznej podejmują bowiem działania w oparciu środki finansowe jakie im zostaną przekazane i w sytuacji gdy posiadają mniej środków muszą ograniczać przyznawanie świadczeń. W tym stanie rzeczy należy uznać, że MOPR w K. nie pozostawił A.C. zupełnie bez wsparcia, przyznając mu w miarę swoich możliwości zasiłek celowy w kwocie 100 zł z przeznaczeniem na żywność, a więc najbardziej niezbędną pomoc bytową skarżącego, ponadto A.C. korzysta z bezpłatnej pomocy w formie obiadów, otrzymuje paczki żywnościowe, odzież i jak tylko to możliwe, zasiłki celowe i okresowe. Nadto Sąd uznał, że odmowa przyznania mu zasiłku celowego w kwocie 95 zł z przeznaczeniem na zakup biletów MZK, zasiłku na koszty podróży do Krakowa celem wzięcia udziału w rozprawie przed NSA nie wynikają z negowania tych potrzeb ale z uznania trudnej sytuacji finansowej MOPR-u, ubożenia społeczeństwa i konieczności hierarchizacji potrzeb. W takiej sytuacji nie jest możliwe uwzględnianie wszystkich zgłaszanych potrzeb, chociażby w odczuciu skarżącego, były to potrzeby równie ważne jak zakup żywności. W kwestii udziału skarżącego w rozprawie przed WSA Sąd wskazał na nieobligatoryjny udział strony w rozprawie a nadto na fakt, że wszystkie wyjaśnienia A.C., ponad te, które zawarł w skardze, mógł przekazać Sądowi na piśmie. W kwestii zarzutu odnoszącego się do nieprzyznania zasiłku celowego na zakup okularów Sąd uznał iż nie jest on zasadny ponieważ A.C. otrzymał już zasiłek na ten cel decyzją z [...].03.2002 r. Odnosząc się do powtarzanego przez A.C. zarzutu, że jego sprawy rozpatrywane są bez przeprowadzenia rozprawy administracyjnej Sąd stwierdził, decyzje w przedmiotowej sprawie były podjęte zgodnie z prawem a ich wydanie nie wymagało przeprowadzenia rozprawy. Organy, zarówno I jak II instancji nie są stronami w postępowania administracyjnego w sprawie przyznawania zasiłków, wobec czego nie zachodzi potrzeba uzgadniania interesów stron, stanowiąca istotną przesłankę z art. 89 § 2 kpa zobowiązującą organ do przeprowadzenia rozprawy, nadto w przedmiotowej sprawie nie zachodzą inne przesłanki z art. 89 kpa. Mając powyższe na uwadze, skargę jako nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało oddalić.