II SA/Kr 3399/01

WyrokWSA w Krakowie2005-07-27

Skład orzekający: Sędzia NSA Andrzej Irla, Sędzia NSA Andrzej Niecikowski, AWSA Mariusz Kotulski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zezwolenie na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, wydawane na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, może być udzielone prywatnemu inwestorowi realizującemu inwestycję niedotyczącą celu publicznego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że instytucja zezwolenia na ograniczenie korzystania z nieruchomości, uregulowana w art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowi formę wywłaszczenia i może być stosowana wyłącznie w celu realizacji celu publicznego. Prywatni inwestorzy realizujący inwestycje niedotyczące celu publicznego nie są uprawnieni do uzyskania takiego zezwolenia. W związku z tym, organy administracji nie wyjaśniły, czy wystąpiła przesłanka realizacji celu publicznego, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Stan faktyczny
Prezydent Miasta wydał decyzję zezwalającą przedsiębiorstwu budowlanemu na ograniczenie sposobu korzystania z prywatnych nieruchomości w celu przeprowadzenia inwestycji kanalizacyjnej. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy po rozpatrzeniu odwołań właścicieli. Właściciele nieruchomości wnieśli skargę do WSA, zarzucając wydanie zezwolenia bez ich zgody i podnosząc kwestie techniczne oraz brak realizacji celu publicznego.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. Zasądzono zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżących.

Pełny tekst orzeczenia

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 lipca 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Andrzej Irla / spr. / Sędziowie : NSA Andrzej Niecikowski AWSA Mariusz Kotulski Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2005r. sprawy ze skarg A.A., I.M. , M.W. , A.K. i K.K. na decyzję Wojewody [....] z dnia 16 października 2001 r. Nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji II. zasądza od Wojewody [....] na rzecz skarżącej M.W. kwotę 30 / trzydzieści / oraz na rzecz A.A. kwotę 10 / dziesięć / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z dnia 23 sierpnia 2001 r., nr [....] Prezydent Miasta K. , działając na podstawie art. 124 w związku z art. 4 pkt 9 b1 ustawy z dnia 21 sierpnia 2001 r. o gospodarce nieruchomościami / Dz. U. nr 46 z 2000 r., póz. 543 z późn. zm. / zezwolił [....] Przedsiębiorstwu Budownictwa Przemysłowego "[....] " sp. z o. o. na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości stanowiących własność prywatną, w celu przeprowadzenia inwestycji p. n. "Kanalizacja sanitarna os. [....] .....". Inwestycja ta zlokalizowana została na działce nr [....] obręb [....]. jedn.ewid [....] objętej Kw [....] , stanowiącej współwłasność M.J. w 1/ 2 części , A.K. w 1/6 części, M.W. w 1/6 części i K.K. w 1/6 części oraz na działce nr [....] obręb [....] , jedn. ewid. [....] objętej Kw [....], stanowiącej współwłasność A.A. w 1/ 2 części i I.M. w 1/ 2 części, a nadto na działce nr [....] obręb [....] jedn. ewid. [....] objętej Kw [....] , stanowiącej własność M.K. W decyzji tej określono, że zajęcie nieruchomości następuje na czas trwania budowy, a właściciele nieruchomości zobowiązani są do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych także z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń. W uzasadnieniu tej decyzji organ l instancji wskazał, że wnioskodawca legitymuje się ostateczną decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, potwierdzającą zgodność zamierzonej inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wobec powyższego, zrealizowane zostały wszystkie przesłanki wynikające z art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, pozwalające na wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Wojewoda [....] , po rozpatrzeniu odwołania właścicieli wyżej wymienionych działek, decyzją z dnia 16 października 2001 r., [....] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. Po rozpoznaniu zarzutów zawartych w odwołaniu oraz całości zebranego materiału dowodowego stwierdził, iż zaskarżona odwołaniem decyzja odpowiada przepisom prawa, w szczególności art. 124 ust. 1 i ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Starosta wykonując zadania z zakresu administracji rządowej może bowiem ograniczyć w drodze decyzji sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na tej nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Nadto udzielenie zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym o uzyskanie zgody na wykonywanie powyższych prac. W rozpatrywanej sprawie wnioskodawca legitymował się ostateczną decyzją ustalającą warunki zabudowy i zagospodarowania terenu oraz dołączył materiały potwierdzające przeprowadzone z właścicielami nieruchomości rokowania, w toku których uzyskano zgodę tylko jednego z właścicieli – M.J. Z tych względów Wojewoda [....] uznał, że spełnione zostały wszystkie przesłanki do wydania zezwolenia na ograniczenie korzystania z nieruchomości a wynikające z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomości i utrzymał w mocy decyzję organu l instancji, uznając ją za prawidłową i zgodną z prawem. Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję Wojewody [....] z dnia 16. 10. 2001 r. wnieśli A.A. , I.M. , M.W. , A.K. i K.K. Skarżący zarzucili wydanie zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości pozostających w ich władaniu bez uzyskania zgody właścicieli na przeprowadzenie po ich działkach trasy kanalizacyjnej. Oświadczali, że nie jest możliwe "wykonanie inwestycji na działce nr [....] ze względów technicznych, gdyż w miejscu planowanej inwestycji istnieją już trzy inne ciągi wodne odprowadzające wodę do istniejącego rowu melioracyjnego. Skarżący zwrócili uwagę na fakt, iż zaistniały problem należałoby rozwiązać dla całego terenu, a nie tylko dla terenu zamierzenia inwestycyjnego. Nie zostały także wykorzystane inne bezkolizyjne możliwości przeprowadzenia instalacji choć w toku postępowania administracyjnego zgłaszane były uwagi dotyczące innych rozwiązań w tym zakresie. Przeprowadzenie instalacji zgodnie z zamierzeniem inwestora prowadziłoby do naruszenia bezpiecznej odległości od budynków mieszkalnych jak i gospodarczych, a nadto spowodowałoby zniszczenie istniejących ciągów wodnych, a także ogrodzeń i zadrzewienia bez możliwości ich odtworzenia. Skarżący domagali się uchylenia zakwestionowanej skargą decyzji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [....] podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację powoływaną w jego uzasadnieniu. Wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjne w Krakowie zważył, co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami / Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 z późn. zm. / stanowi, że starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości (...) przewodów i urządzeń do przesyłania płynów ( ... ), jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody ( ... ). Krąg podmiotów uprawnionych do uzyskania takiego zezwolenia określony został przez art. 124 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym o wydanie zezwolenia ubiegać się może organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, inna osoba lub jednostka organizacyjna. -Wyjątkowy charakter instytucji określonej przepisem art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowiący ingerencję w prawa podmiotowe przysługujące właścicielom/ nakazuje zawężające traktować podmioty, które mogą uzyskać zezwolenie przewidziane tym przepisem. Do uzyskania takiego zezwolenia nie są uprawnieni prywatni inwestorzy, realizujący inwestycje nie stanowiące celu publicznego. Wynika to również z zamieszczenia cytowanego wyżej przepisu art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami w Rozdziale 4 tej ustawy regulującym wywłaszczanie nieruchomości. Instytucja zezwolenia na ograniczenie korzystania z nieruchomości, określona art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest swoistą formą wywłaszczenia nieruchomości. Wywłaszczenie zaś nieruchomości może być dokonane jedynie dla realizacji celu publicznego / art. 112 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami /. W toku dotychczasowego postępowania organy administracji rozpatrujące sprawę nie wyjaśniły czy spełnione zostały warunki konieczne do wydania zezwolenia na ograniczenie korzystania z cudzej nieruchomości, a w tym czy wystąpiła przesłanka realizacji celu publicznego. Jedynie bowiem ustalenie, że zamierzona inwestycja stanowi realizację takiego właśnie celu, . prowadzić by mogło do udzielenia zezwolenia przewidzianego art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z powyższych względów należało uchylić zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu l instancji, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30. 08. 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm. / w związku z art. 7 kpa i art. 77 § 1 kpa oraz w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30. 08. 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm. /. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło