II SA/Kr 3399/01
WyrokWSA w Krakowie2005-07-27
Skład orzekający: Sędzia NSA Andrzej Irla, Sędzia NSA Andrzej Niecikowski, AWSA Mariusz Kotulski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zezwolenie na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, wydawane na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, może być udzielone prywatnemu inwestorowi realizującemu inwestycję niedotyczącą celu publicznego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że instytucja zezwolenia na ograniczenie korzystania z nieruchomości, uregulowana w art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowi formę wywłaszczenia i może być stosowana wyłącznie w celu realizacji celu publicznego. Prywatni inwestorzy realizujący inwestycje niedotyczące celu publicznego nie są uprawnieni do uzyskania takiego zezwolenia. W związku z tym, organy administracji nie wyjaśniły, czy wystąpiła przesłanka realizacji celu publicznego, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Prezydent Miasta wydał decyzję zezwalającą przedsiębiorstwu budowlanemu na ograniczenie sposobu korzystania z prywatnych nieruchomości w celu przeprowadzenia inwestycji kanalizacyjnej. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy po rozpatrzeniu odwołań właścicieli. Właściciele nieruchomości wnieśli skargę do WSA, zarzucając wydanie zezwolenia bez ich zgody i podnosząc kwestie techniczne oraz brak realizacji celu publicznego.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. Zasądzono zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżących.Pełny tekst orzeczenia
WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 lipca 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Andrzej Irla / spr. / Sędziowie : NSA Andrzej Niecikowski AWSA Mariusz Kotulski Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2005r. sprawy ze skarg A.A., I.M. , M.W. , A.K. i K.K. na decyzję Wojewody [....] z dnia 16 października 2001 r. Nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji II. zasądza od Wojewody [....] na rzecz skarżącej M.W. kwotę 30 / trzydzieści / oraz na rzecz A.A. kwotę 10 / dziesięć / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Decyzją z dnia 23 sierpnia 2001 r., nr [....] Prezydent Miasta K. , działając na podstawie art. 124 w związku z art. 4 pkt 9 b1 ustawy z dnia 21 sierpnia 2001 r. o gospodarce nieruchomościami / Dz. U. nr 46 z 2000 r., póz. 543 z późn. zm. / zezwolił [....] Przedsiębiorstwu Budownictwa Przemysłowego "[....] " sp. z o. o. na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości stanowiących własność prywatną, w celu przeprowadzenia inwestycji p. n. "Kanalizacja sanitarna os. [....] .....". Inwestycja ta zlokalizowana została na działce nr [....] obręb [....]. jedn.ewid [....] objętej Kw [....] , stanowiącej współwłasność M.J. w 1/ 2 części , A.K. w 1/6 części, M.W. w 1/6 części i K.K. w 1/6 części oraz na działce nr [....] obręb [....] , jedn. ewid. [....] objętej Kw [....], stanowiącej współwłasność A.A. w 1/ 2 części i I.M. w 1/ 2 części, a nadto na działce nr [....] obręb [....] jedn. ewid. [....] objętej Kw [....] , stanowiącej własność M.K. W decyzji tej określono, że zajęcie nieruchomości następuje na czas trwania budowy, a właściciele nieruchomości zobowiązani są do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych także z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń. W uzasadnieniu tej decyzji organ l instancji wskazał, że wnioskodawca legitymuje się ostateczną decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, potwierdzającą zgodność zamierzonej inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wobec powyższego, zrealizowane zostały wszystkie przesłanki wynikające z art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, pozwalające na wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości.
Wojewoda [....] , po rozpatrzeniu odwołania właścicieli wyżej wymienionych działek, decyzją z dnia 16 października 2001 r., [....] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. Po rozpoznaniu zarzutów zawartych w odwołaniu oraz całości zebranego materiału dowodowego stwierdził, iż zaskarżona odwołaniem decyzja odpowiada przepisom prawa, w szczególności art. 124 ust. 1 i ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Starosta wykonując zadania z zakresu administracji rządowej może bowiem ograniczyć w drodze decyzji sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na tej nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Nadto udzielenie zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym o uzyskanie zgody na wykonywanie powyższych prac. W rozpatrywanej sprawie wnioskodawca legitymował się ostateczną decyzją ustalającą warunki zabudowy i zagospodarowania terenu oraz dołączył materiały potwierdzające przeprowadzone z właścicielami nieruchomości rokowania, w toku których uzyskano zgodę tylko jednego z właścicieli – M.J. Z tych względów Wojewoda [....] uznał, że spełnione zostały wszystkie przesłanki do wydania zezwolenia na ograniczenie korzystania z nieruchomości a wynikające z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomości i utrzymał w mocy decyzję organu l instancji, uznając ją za prawidłową i zgodną z prawem.
Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję Wojewody [....] z dnia 16. 10. 2001 r. wnieśli A.A. , I.M. , M.W. , A.K. i K.K. Skarżący zarzucili wydanie zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości pozostających w ich władaniu
bez uzyskania zgody właścicieli na przeprowadzenie po ich działkach trasy kanalizacyjnej. Oświadczali, że nie jest możliwe "wykonanie inwestycji na działce nr [....] ze względów technicznych, gdyż w miejscu planowanej inwestycji istnieją już trzy inne ciągi wodne odprowadzające wodę do istniejącego rowu melioracyjnego. Skarżący zwrócili uwagę na fakt, iż zaistniały problem należałoby rozwiązać dla całego terenu, a nie tylko dla terenu zamierzenia inwestycyjnego. Nie zostały także wykorzystane inne bezkolizyjne możliwości przeprowadzenia instalacji choć w toku postępowania administracyjnego zgłaszane były uwagi dotyczące innych rozwiązań w tym zakresie. Przeprowadzenie instalacji zgodnie z zamierzeniem inwestora prowadziłoby do naruszenia bezpiecznej odległości od budynków mieszkalnych jak i gospodarczych, a nadto spowodowałoby zniszczenie istniejących ciągów wodnych, a także ogrodzeń i zadrzewienia bez możliwości ich odtworzenia. Skarżący domagali się uchylenia zakwestionowanej skargą decyzji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [....] podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację powoływaną w jego uzasadnieniu. Wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjne w Krakowie zważył, co następuje :
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przepis art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami / Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 z późn. zm. / stanowi, że starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości (...) przewodów i urządzeń do przesyłania płynów ( ... ), jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody ( ... ). Krąg podmiotów uprawnionych do uzyskania takiego zezwolenia określony został przez art. 124 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym o wydanie zezwolenia ubiegać się może organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, inna osoba lub jednostka organizacyjna. -Wyjątkowy charakter instytucji określonej przepisem art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowiący ingerencję w prawa podmiotowe przysługujące właścicielom/ nakazuje zawężające traktować podmioty, które mogą uzyskać zezwolenie przewidziane tym przepisem. Do uzyskania takiego zezwolenia nie są uprawnieni prywatni inwestorzy, realizujący inwestycje nie stanowiące celu publicznego. Wynika to również z zamieszczenia cytowanego wyżej przepisu art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami w Rozdziale 4 tej ustawy regulującym wywłaszczanie nieruchomości. Instytucja zezwolenia na ograniczenie korzystania z nieruchomości, określona art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest swoistą formą wywłaszczenia nieruchomości. Wywłaszczenie zaś nieruchomości może być dokonane jedynie dla realizacji celu publicznego / art. 112 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami /.
W toku dotychczasowego postępowania organy administracji rozpatrujące sprawę nie wyjaśniły czy spełnione zostały warunki konieczne do wydania zezwolenia na ograniczenie korzystania z cudzej nieruchomości, a w tym czy wystąpiła przesłanka realizacji celu publicznego. Jedynie bowiem ustalenie, że zamierzona inwestycja stanowi realizację takiego właśnie celu, . prowadzić by mogło do udzielenia zezwolenia przewidzianego art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Z powyższych względów należało uchylić zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu l instancji, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30. 08. 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm. / w związku z art. 7 kpa i art. 77 § 1 kpa oraz w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30. 08. 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm. /.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło